Кіріспе

Польша композиторы, скрипкашы және педагог (1835–1880)

Генрих Винявский (10 шілде 1835 – 31 наурыз 1880) – тарихтағы ең көрнекті скрипкашылардың бірі саналатын польшалық виртуоз скрипкашы, композитор және педагог. Оның інісі Йозеф Винявский және немере інісі Адам Тадеуш Винявский де талантты музыканттар болды, ал оның қызы Регина да музыкамен айналысты, ол теңдесіз ақсүйекке үйленгеннен кейін британ азаматы болып, Польдовски деген атпен шығармалар жазды.

Өмір

Генрих Винявский қазіргі Польшаның Люблин қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Тобиас Петрушка, немесе Вольф Хельман, Люблиннің еврейлік Винява ауданындағы еврей шаштаразшысы Хершель Мейер Хельманның ұлы болды. Кейін Вольф Хельман өзінің атын Тадеуш Винявский деп өзгертіп, поляк ортасына сіңісу үшін ауданының атын қабылдады. Медициналық білім алу алдында ол католицизмге көшті. Варшавадан танымал еврей дәрігерінің қызы Регина Вольфке үйленді, осы некеден Генрих туды. Генрихтің скрипкада ойнау таланты ерте жастан-ақ байқалды, 1843 жылы ол Ламберт Массарт сабақ берген Париж консерваториясына қабылданды. Оны қабылдау үшін ерекше жағдай жасалды, өйткені ол француз емес және сегіз жаста болды. Ол 1843 жылдан 1846 жылға дейін консерваторияда оқыды және 1849 жылы тағы бір жылға оралды. Бітіргеннен кейін ол көп саяхаттап, көптеген концерттер берді, онда көбінесе бауыры Йозеф фортепианода сүйемелдеді. 1847 жылы ол өзінің алғашқы шығармасын – Grand Caprice Fantastique-ті жариялады, бұл 24 шығармадан тұратын каталогтың бастамасы болды. Изабелла Хэмптонмен құдайы болуына оның ата-анасы қарсылық білдірген кезде Винявский Légende, Op. 17 шығармасын жазды; бұл туынды оның ата-анасының ойын өзгертуге көмектесті, содан кейін жұбайлар 1860 жылы үйленді. Антон Рубинштейннің шақыруымен Винявский Санкт-Петербургке көшіп келді, онда 1860 жылдан 1872 жылға дейін өмір сүрді, көптеген скрипкашыларды оқытты және Ресей музыкалық қоғамының оркестрі мен скрипкалық квартетіне жетекшілік етті. 1872 жылдан 1874 жылға дейін Винявский Рубинштейнмен бірге Америка Құрама Штаттарында гастрольдік сапармен болды. 1875 жылы Винявский Анри Вьётемпстің орнына Брюссель корольдік консерваториясында скрипка профессоры болды. Брюссельде тұрған кезінде Винявскийдің денсаулығы нашарлап, концерттерінің ортасында жиі тоқтауға мәжбүр болды. 1879 жылы ол Ресейді аралап шығуға кірісті, бірақ аяқтай алмады және концерттен кейін Одессадағы ауруханаға жеткізілді. 1880 жылдың 14 ақпанында Пётр Ильич Чайковскийдің меценаты Надежда фон Мекк оны өз үйіне қабылдап, медициналық көмек көрсетті. Оның достары отбасына көмектесу үшін қайырымдылық концертін ұйымдастырды. Бірнеше аптадан кейін ол жүрек талмасынан қайтыс болды және Варшавадағы Повонзки зиратына жерленді. Оның қайтыс болғанға дейін бір жыл бұрын Брюссельде туған қызы Регина Винявски де композитор болды. Ол өзінің алғашқы шығармаларын "Ирен Винявска" деген атпен жариялады, бірақ сэр Обри Дин Полға үйленгеннен кейін және британдық азамат болғаннан кейін "Полдовски" псевдонимін қабылдады. Тағы бір қызы, Генриетта, 1904 жылы Титаник апатында қаза тапқан Джозеф Холланд Лорингке үйленді. Винявский Лондондағы Бетховен квартеті қоғамында өнер көрсетті, онда ол альт та тартып ойнады.

Шығармалары

Генрик Винявский өте қабілетті скрипкашы деп есептелді және скрипка репертуарындағы маңызды туындылардың бірін жазды, оның ішінде екі техникалық қиындыққа толы скрипка концерті бар. Олардың екіншісі (D минорында, 1862) біріншісінен (F-диез минорында, 1853) көбірек орындалады. Скрипкалық этюдтерді бағалаудың бірі Винявскийдің Op. 10 "L'École moderne: 10 Études caprices" шығармасын Паганинидің каприздерінен аздап оңай деп бағалайды.

Мұра

Винявскиге бірнеше өлімнен кейінгі құрмет көрсетілді. Оның суреті 1952 жылы және 1957 жылы Польшаның пошта маркасында пайда болды. 1979 жылы 100 злотый монетасы шығарылды, онда оның бейнесі бейнеленген. Көбінесе "орыс садақ ұстау" деп аталатын нәрсе кейде "Винявский садақ ұстау" деп аталады, себебі Винявский өзінің оқушыларына өте қатаң садақ ұстау техникасын үйреткен (орыс садақ ұстауы сияқты), бұл оған "шайтанның стаккатосы" деп аталатын нәрсені оңай орындауға мүмкіндік берді. Бұл "шайтанның стаккатосы" оқушылардың техникасын жетілдіру үшін қолданылды. Винявский есімімен аталған алғашқы скрипка сайысы 1935 жылы Варшавада өтті. Бірінші орынды Жинетт Неву, екінші орынды Давид Ойстрах, үшінші орынды Анри Темианка жеңіп алды. Халықаралық Генрик Винявский скрипка сайысы 1952 жылдан бері бес жылда бір рет өткізіліп келеді.