Кіріспе
Пасаик өзені (/p//ə/'s//eɪ//.////k/ pəSAYik) – Солтүстік Нью-Джерсиде шамамен 80 миль (129 км) ұзындығындағы өзен. Өзеннің жоғарғы ағысы өте қияу жолмен ағады, ауылдық және қалалық аймақтардағы Солтүстік Нью-Джерсидің төбелі жерлері арасындағы батпақты жазықтар арқылы шарлап, Ұлы батпақ деп аталады. Ол өз салалары арқылы штаттың солтүстік бөлігінің көп бөлігін кептіреді. Төменгі (оңтүстік) бөлігінде штаттың ең қалалық және өнеркәсіптік дамыған аймақтарынан, соның ішінде Ньюарк қаласының орталығынан өтеді. 20-шы ғасырда төменгі өзен ауыр ластану мен өнеркәсіптік тастаудан зардап шекті. 2014 жылдың сәуір айында АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) өзеннің төменгі 8 миль (13 км) бөлігінің түбінен уытты лайды жоюға 1,7 миллиард долларлық жоспар жариялады. Бұл елдегі ең ластанған су ағындарының бірі саналады және жоба елдегі ең ірі уытты тазарту жұмыстарының бірі болып табылады.
The Passaic River (/p//ə/'/s//eɪ//.//ᵻ//k/ pəSAYik) is a river, approximately 80 mile (129 km) long, in Northern New Jersey. The river in its upper course flows in a highly circuitous route, meandering through the swamp lowlands between the ridge hills of rural and suburban northern New Jersey, called the Great Swamp, draining much of the northern portion of the state through its tributaries. In its lower (southern) portion, it flows through the most urbanized and industrialized areas of the state, including along Downtown Newark. The lower river suffered from severe pollution and industrial abandonment in the 20th century. In April 2014, the U. S. Environmental Protection Agency (EPA) announced a $1.7 billion plan to remove of toxic mud from the bottom of lower 8 mile (13 km) of the river. It is considered one of the most polluted stretches of water in the nation, and the project is one of the largest toxic cleanups ever undertaken in the nation.
Курс
Пасаик өзені Моррис округінің оңтүстігінде, Мендхэм қаласының орталығында басталады. Google Maps мәліметтері бойынша, өзен Spring Hill Road және Hardscrabble Road арасындағы жеке меншікте орналасқан Dubourg тоғанынан басталады. Бұл тоғанға Spring Hill Road-тағы бұрылыстан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 1000 фут қашықтықта орналасқан бұлақтан басталатын өте кішкентай арна толықтырады. Осы бұлақ Пасаик өзенінің нағыз бастауы болуы мүмкін. Dubourg тоғанынан шығып, өзен солтүстік-шығысқа қарай ағып, Buck Hill Tract табиғи аймағына кірмес бұрын Corey Lane-ді кесіп өтеді. Алайда, осы тұста өзен негізінен оңтүстікке қарай ағып, Morristown Ұлттық тарихи паркі арқылы өтеді және Моррис пен Сомерсет округтері арасындағы шекараны құрайды. Қазіргі бағыты бойынша, ол оңтүстік-шығыс жиегінен өтіп, Lord Stirling паркіне құяды, содан кейін Ұлы батпақтың батыс жиегінен өтеді, оны Black Brook сияқты бірнеше шағын салалар арқылы құяды. Өзен Millington-дағы шатқалдан өтеді, сосын кенеттен солтүстік-шығысқа бұрылып, батысында Long Hill және шығысында Second Watchung тауы арасындағы аңғар арқылы ағады. Ол Berkeley Heights, New Providence және Summit қалаларын аралап өтетін Моррис және Union округтері арасындағы шекараны құрайды. Chatham қаласына жақын жерде ол солтүстікке бұрылып, Моррис және Essex округтері арасындағы шекараны құрайды. Ол Livingston және Fairfield қалаларынан өтеді, онда Hatfield батпағы арқылы ағып, Whippany өзенінің қосылғаннан кейін Rockaway өзенімен бірігеді. Lincoln Park қаласына оңтүстік-батыстан қарай, ол Great Piece Meadows шалғындықтарынан өтеді, онда кенеттен шығысқа бұрылып, Two Bridges тұсында Pompton өзенімен бірігеді, содан кейін Little Falls, New Jersey арқылы ағып, бірнеше сарқырамадан өтеді, сондай-ақ Passaic округінің 646 тас жолы мен тасталып қалған теміржол көпірінің астынан өтеді. Өзен солтүстік-шығысқа қарай Патерсон қаласына құяды, онда Great Falls of the Passaic сарқырамасынан құлайды. Патерсонның солтүстік жағында ол кенеттен оңтүстікке бұрылып, батысында Патерсон мен Clifton арасында, шығысында Hawthorne, Fair Lawn, Elmwood Park және Garfield қалалары арқылы ағып, содан кейін Clifton қаласы арқылы өтеді. Elmwood Park тұсында ол 1845 жылы салынған Dundee бөгетімен құрылған Dundee көлін құра бастайды. Өзен Dundee бөгетінен 2,5 миль (4 км) төмен қарай, Wallington қаласындағы Eighth Street/Locust Ave көпірінде Wallington Reach арнасы басталады. Wallington Reach-тан өткеннен кейін, өзен бірнеше сақталған арналар арқылы соңғы бағытына, Newark Bay шығанағына дейін жүзуге жарамды болып қалады. Ол Passaic, тағы да Clifton, содан кейін Nutley және Belleville қалаларынан батыс жағынан өтеді; ол шығыс жағынан Rutherford, Lyndhurst және North Arlington қалалары арқылы ағып өтеді. Ең төменгі ағысында ол батысында Ньюарк қаласының солтүстік-шығыс бөлігін бойлай ағып, шығыс жағалауда Kearny, East Newark және Harrison қалаларын өтеді. Ньюарк қаласының орталығына жақын жерде ол кенеттен шығысқа қарай бұрылып, содан кейін Ironbound айналып оңтүстікке қарай бұрылады, Ньюарк шығанағының солтүстік жағында Hackensack өзенімен бірігеді, бұл New York Harbor шығанағының ішкі бөлігі болып табылады.
Геология
Пасаик өзені шамамен 13 000 жыл бұрын соңғы мұз дәуірі аяқталғанда Солтүстік Джерсиде пайда болған үлкен проглациалдық көлдің суы ағу нәтижесінде қалыптасты. Бұл көне көл қазір Пасаик мұздық көлі деп аталады және оның орталығы Моррис округінің қазіргі жазық батқылықтарында орналасқан. Көлдің қалыпты ағыс жолы тоғысып, осының салдарынан пайда болды. Көлдің деңгейі көтеріліп, су жаңа арнадан ағып шықты. Мұздық аймақтан солтүстікке қарай шегінгенде және көл тартылғанда Пасаик өзені Миллингтон шатқалы мен Патерсон сарсуы арқылы мұхитқа жаңа жол тапты. Осылайша, біз білетін өзен дүниеге келді.
Америкалық түпкiлiктi құстар
17 ғасырдың соңында Пасаик өзені бойында еуропалық отарлау басталар алдында, бұл аңғар қазір Акваканонк және Хакенсак тайпалары деп белгілі Ленапе тайпаларының жері болды. Олар өзенді балық аулау үшін пайдаланды. Осы мақсатта олар балықты ұстауға арналған тоғандар жасау үшін бөгеттер салды. Осы археологиялық ескерткіштердің көптегені бүгінге дейін сақталған, және кейбіреулері жақсы жағдайда.
Экономикалық даму
Өзен Нью-Джерси штатының алғашқы өнеркәсіптік дамуында маңызды рөл атқарды. 18 ғасырдың соңынан бастап ол Делавэр өзенімен каналдар арқылы байланысқан, кеме жүзе алатын жол болды. Сонымен қатар, бұл Патерсон қаласындағы Пасаик сарқымасындағы су электр энергиясының алғашқы көзіне айналып, аймақтың өнеркәсіптік диірмендердің орталығы ретінде қалыптасуына ықпал етті.
Ластану
Өзеннің төменгі ағысының көп бөлігі 19 және 20 ғасырларда өнеркәсіптік қалдықтарды өзенге төгу және іргелес аумақтардағы қалдықтарды дұрыс тастамау салдарынан ауыр ластануға ұшырады. 1972 жылғы «Таза су туралы» заңның және басқа да экологиялық заңнамалардың күшіне енуімен, сондай-ақ өзен бойындағы өнеркәсіптің төмендеуіне байланысты өзеннің жағдайы жақсарғанмен, ол әлі де су сапасының айтарлықтай нашарлауынан зардап шегуде. Ньюарк шығанағының жанындағы өзен сағасындағы шөгінділер диоксин сияқты зиянды заттармен ластанған. Диоксин негізінен Вьетнам соғысы кезінде қолданылған «Agent Orange» жапырақшаларды түсіретін химиялық затты өндіру кезінде, Ньюарктегі «Diamond Shamrock» химиялық зауытында пайда болған қалдық ретінде түзілді. Өзен төменгі бөлігіндегі диоксинмен ластануды жою мәселесі тазалауға жауапкершілікке қатысты маңызды экологиялық сот процесінің нысаны болып табылады. 2008 жылы EPA «Occidental Chemical Corporation» және «Tierra Solutions Inc.» компанияларымен ластанған өзеннің бір бөлігін тазалау жөнінде келісімге келді. 2011 жылдың шілде және қыркүйек айларында Нью-Джерси Жоғарғы сотының судьясы «Occidental» және «Maxus Exergy Corporation» (YPF еншілес компаниясы) өзеннің басқа бөліктерін қалпына келтіруге жауапты екенін мәлімдеді. 2013 жылы бірнеше корпоративтік жауапкерлер Пасаик өзенінің ластануына байланысты экологиялық зиян үшін Нью-Джерси штатына 130 миллион доллар төлеуге келісті. Алайда, мемлекет бұл қаражатты тазалау жұмыстарына жұмсайтыны әлі белгісіз. 2009 жылы Нью-Джерсидің Қоршаған ортаны қорғау департаменті (NJDEP) коммерциялық балық аулауға тыйым салатын және жалпы халыққа Пасаик өзенінен (Данди бөгетінен Ньюарк шығанағына дейін) ұсталған балықты жемеуге кеңес беретін хабарламалар жариялады. Балықты тұтыну жөніндегі кеңестер 2020 жылға дейін күшінде болады. 2014 жылдың сәуір айында EPA өзеннің төменгі 8 милінен (13 км) уытты лайды жоюға бағытталған 1,7 миллиард долларлық жоспарды жариялады. Бұл елдегі ең ластанған су участаларының бірі және ең ірі тазалау жобаларының бірі саналады. 2011 жылдың қаңтар айында 2010 жылғы су тасқынына қатысты есеп жарияланды, нәтижесінде муниципалитеттер өздерінің бас жоспарларын өзгертіп, жергілікті су тасқынынан қорғану ережелерін өзгертуге тиіс болды, бұл құрылыстарды көтеру және су тасқыны аймақтарына кеңеюді тоқтату сияқты шараларды қамтиды. Су тасқынына жиі ұшырайтын аймақтар: Acid Brook, Buttermilk Falls, Haycock Brook, Mahwah өзені, Masonicus Brook, Packanack Brook, Pequannock өзені, Plog Brook, Pompton өзені, Ramapo өзені, Үшінші өзен, Wanaque өзені және Wolf Creek. 2011 жылдың 30 тамызында тағы бір су тасқыны болды, оның деңгейі 4 метрге жетті. Су тасқынын бақылау мәселесі 1870 жылдан бері қарастырылып келеді, ал 1939, 1948, 1962, 1969, 1972, 1973, 1987 және 1995 жылдары жүргізілген зерттеулер есептік ұсыныстардан аз нәтиже берді.
Өнер мен әдебиетте
Өзен туралы өлеңді 1890 жылы Джон Аллине Макнаб жазды, ал оны «Фонтанс Уэйн» тобы музыкаға қойды. 2004 жылы Спенсер Хаштың «Бит лауреаты» атанған «From Out of the River» атты әңгімесінде, қашқан Инуит плантация жұмысшыларының тобы осы өзенде паналады. Өзен, әсіресе оның Ұлы Сарысуы, Уильям Карлос Уильямстың «Патерсон» атты эпикалық поэмасында маңызды рөл атқарады. 2006 жылдан 2008 жылға дейін жазушы Уилер Антабанез Пасаик өзені мен оның жағалауларын аралап, «Weird NJ» журналының арнайы санында өз саяхаттарын баяндады. «Пасаиктегі түнгі көлеңке» журналының арнайы саны ретінде жарық көрді және тез арада ең көп сатылған санына айналды, бұл оқырмандардың Пасаик өзеніне қатысты әңгімелерге деген қызығушылығын көрсетті. Антабанез бұл арнайы санның Нью-Джерси немесе өзеннің тарихына арналған сабақ болғанын қаламады, керісінше, ол оны Хаклберри Финн стиліндегі оқиғалық шығарма еткісі келді. «Nightshade» атты каноэсімен Антабанез Пасаиктің ең қауіпті бөліктеріне, сондай-ақ бірнеше жыл бұрын Пасаикке тәуелді болған тасталған ғимараттар мен зауыттарға сапар жасады. Өзен мен оны қоршаған құлдырап бара жатқан құрылыстардан басқа, ол Пасаик өзеніне қатысты болған кісі өлтірулерді де зерттеді, оның ішінде Жонатан Зараттың қорқынышты жағдайын да қарастырды. Ол 16 жасар көршісінің мүрдесін өзенге тастауға тырысты, бірақ сол кезде өткен полиция қызметкері оның жолын кесті.