Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Австралиядағы парламенттің жоғарғы палатасы, Австралия.
Upper house of the parliament in South Australia, Australia
Заң шығарушы кеңес, немесе жоғарғы палата – Оңтүстік Австралия Парламентінің екі палатасының бірі. Оның басты мақсаты – төменгі палата, Ассамблея палатасы қабылдаған заңдарды қарап, түзетулер енгізу. Ол штаттың астанасы Аделаидадағы Парламент үйінде орналасқан. Жоғарғы палатада 22 мүше бар, олар пропорционалдық өкілдік жүйесі бойынша сегіз жылдық мерзімге сайланады, сондай-ақ 11 мүше төрт жыл сайын қайта сайлануға түседі. Оның сайлану тәртібі федералдық деңгейдегі Австралия Сенатының сайлану тәртібіне ұқсас. Мүшелердің орны бос қалған жағдайда – мүше қайтыс болған немесе отставкаға шыққан жағдайда – екі палатаның бірлескен отырысында жаңа мүше сайланады.
The Legislative Council, or upper house, is one of the two chambers of the Parliament of South Australia. Its central purpose is to act as a house of review for legislation passed through the lower house, the House of Assembly. It sits in Parliament House in the state capital, Adelaide. The upper house has 22 members elected for eight year terms by proportional representation, with 11 members facing re election every four years. It is elected in a similar manner to its federal counterpart, the Australian Senate. Casual vacancies—where a member resigns or dies—are filled by a joint sitting of both houses, who then elect a replacement.
Консультативтік кеңес
Оңтүстік Австралия актына сәйкес Оңтүстік Австралия провинциясы құрылған кезде жаңа колонияның басқаруы Оңтүстік Австралияның губернаторы мен Резидент комиссары арасында бөлісті, олар Оңтүстік Австралия отарлау комиссиясы деп аталатын жаңа органға есеп берді. Осы жүйеде губернатор, судья немесе бас судья, колониялық хатшы, бас адвокат және резидент комиссардан тұратын басқарушы кеңес те болды, оның құзырында кең заңнамалық және атқарушылық өкілеттіктер, соның ішінде мөлшерлемелер, баждар мен салықтар салу құқығы болды. Бұл кеңес кейде «Заң шығарушы кеңес» деп те аталатын. 1842 жылы Оңтүстік Австралия акты 1842 қабылданды, оның мақсаты 1834 жылы тағайындалған Оңтүстік Австралия отарлау комиссиясын стандартты британ үкімет үлгісімен алмастыру болды, онда губернатор Заң шығарушы кеңестің кеңесімен басқаратын еді. 1842 жылғы Акт Британ үкіметіне, губернаторды және кем дегенде жеті басқа лауазым иесін Заң шығарушы кеңеске тағайындау құқығын берді, соның арқасында Оңтүстік Австралияны толық бақылауға алды, себебі алғашқы әкімшіліктің қаржылық басқармасының нәтижесінде колония жартылай банкротқа жақын болды. Бұл жаңа Заң шығарушы кеңес Оңтүстік Австралиядағы алғашқы толыққанды парламенттік орган болды. Актта демократиялық үкімет құруды бастау, сайлау округтерін белгілеу, дауыс беру құқығының талаптары және лауазым мерзімі туралы ережелерді қарастыратын комиссия құру да көзделген. Губернаторға кеңес беретін ескі басқарушы кеңес Үкімет үйінде отырғанмен, бұл жаңа Заң шығарушы кеңес Солтүстік террасадағы жаңа, арнайы салынған ғимаратта жиналды. Бұл ғимарат ақырында «Ескі Парламент үйі» деп аталды. Кеңес бастапқыда губернатор (содан кейін сэр Джордж Грей) тағайындаған және тек кеңес беру функциясын атқарды, өйткені губернатор барлық заң шығару өкілеттіктерін өзінде сақтап қалды. 1843 жылы кеңес құрамы біршама кеңейтілді, бірнеше көрнекті жер иелеріне оған қосылуға рұқсат берілді. Сол жылы кеңестің отырыстары жалпы жұртшылыққа ашық болды. 1840 жылдары өкілдік үкіметке деген қоғамдық сұраныс күшейді, бұл 1851 жылы жартылай өкілдік Заң шығарушы кеңес құрылған бірқатар реформаларда көрініс тапты. Өзгерістерден кейін кеңес 24 мүшеден тұрды: төрт ресми (қазіргі министрлік лауазымдарды иеленушілер), төрт ресми емес мүше (екеуі де король атынан губернатор тағайындаған) және 16 сайланған мүше. Алайда, бұл лауазымдарға дауыс беру құқығы барлығына бірдей болмады, ол тек мүліктік жағдайы бар ер адамдармен шектелді. Сонымен қатар, реформалар губернатордың отырыстарды бақылауын тоқтатты, бұл функцияны мүшелер сайлаған спикер атқарды.
At the founding of the Province of South Australia under the South Australia Act 1834, governance of the new colony was divided between the Governor of South Australia and a Resident Commissioner, who reported to a new body known as the South Australian Colonization Commission. Under this arrangement, there was also a governing Council comprising the Governor, the Judge or Chief Justice, the Colonial Secretary, the Advocate General and the Resident Commissioner, with broad legislative and executive powers including the imposition of rates, duties, and taxes. This council was sometimes referred to as the "Legislative Council". In 1842, the South Australia Act 1842 was passed in order to replace the South Australian Colonisation Commission appointed in 1834 with a more standard British model of government, with a Governor advised by a Legislative Council. The 1842 Act gave the British Government, which was responsible for appointing a Governor and at least seven other officers to the Legislative Council, full control of South Australia as a Crown Colony, after financial mismanagement by the first administration had nearly bankrupted the colony. This new Legislative Council was the first true parliamentary body in South Australia. The Act also made provision for a commission to initiate the establishment of democratic government, electoral districts, requirements for voting rights, and terms of office. Although the old governing Council advising the Governor met at Government House, this new Legislative Council met at a new purpose built chamber on North Terrace. This chamber eventually grew into what is now known as "Old Parliament House". The council was originally appointed by the Governor (then Sir George Grey), and only served in an advisory capacity, as the Governor retained almost all legislative powers. It was expanded slightly in 1843, when several prominent landowners were allowed to join. In the same year, proceedings were opened to the general public. Public demand for some form of representative government had been growing throughout the 1840s, and this was reflected in a series of reforms in 1851, which created a partially representative Legislative Council. After the changes, it consisted of 24 members, four official (filling what would be today ministerial positions) and four non official members, both nominated by the governor on behalf of the Crown, and 16 elected members. The right to vote for these positions was not universal, however, being limited to propertied men. In addition, the reforms meant that the Governor no longer oversaw proceedings, with the role being filled by a Speaker who had been elected by the members.
Өзін-өзі басқару
1856 жылы Заң шығарушы кеңес Оңтүстік Австралияның 1857 жылғы Конституциясына дайындалған 1856 жылғы Конституция туралы акт (SA) қабылдады. Бұл нағыз дербес басқару құралын белгіледі және екі палаталы жүйені құрды, оның көп бөлігі заң шығару өкілеттіктерін жаңа Ассамблея палатасына жүктеді. Жаңа Ассамблеяда барлық ересек ер адамдар дауыс бере алатын болса, Кеңес дауыс беру құқығын бай топтармен шектеді; сайлау құқығы тек еркектерге ғана берілді және мүлік мен жалақыға қатысты белгілі талаптар болды. Бүкіл провинция Заң шығарушы кеңеске 18 мүше сайлауға бір округ ретінде қарастырылды, бастапқыда схема бойынша әр 4 жыл сайын 6 мүше 12 жылдық мерзімге сайланды. Кеңес британдық Лордтар палатасын отарлық жағдайда шектеулі «тексеру палатасы» ретінде қайта жаңғыртуды көздеді. Оңтүстік Австралия провинциясы 1857 жылы алғашқы конституциясын алғанда Британ империясының ең демократиялық құрылымы болды, ол жалпы сайлау құқығымен төменгі палатаны (Ассамблея палатасы) және шектеулі сайлау құқығымен жоғарғы палатаны (Заң шығарушы кеңес) біріктірді. Заң шығарушы кеңестің мақсаты, 19 ғасырғы Лордтар палатасы сияқты, «ұлттың ұзақ мерзімді мүдделерін қорғау болды, тек күннің қысқа мерзімді мәселелеріне тікелей ден қоймай». 1882 жылы Конституциялық актіге қосымша түзетулер енгізген 1881 жылғы заңға сәйкес, арнайы сайлау арқылы Заң шығарушы кеңес 24 мүшеге дейін ұлғайтылды, ал провинция төрт округке бөлінді: Орталық, Солтүстік-Шығыс, Солтүстік және Оңтүстік округтері, олардың әрқайсысы алты мүше сайлады.
In 1856, the Legislative Council passed the Constitution Act 1856 (SA), which prepared what was to become the 1857 Constitution of South Australia. This laid out the means for true self government, and created a bicameral system, which involved delegating most of its legislative powers to the new House of Assembly. While all adult males could vote in the new Assembly, the Council continued to limit voting rights to the wealthier classes; suffrage was male only and dependent on certain property and wage requirements. The entire province was a single electorate for the Legislative Council, electing 18 members, with the scheme originally set up so that 6 members would be elected every 4 years to serve a 12 year term. The council had its purpose in replicating the British House of Lords as a restricted "house of review" in a colonial context. When the Province of South Australia received its original constitution in 1857, it was the most democratic in the British Empire, combining a universal suffrage lower house (the House of Assembly), with a restricted suffrage upper house (the Legislative Council). The purpose of the Legislative Council was, as with the 19th century House of Lords, to safeguard the "longer term interests of the nation rather than just reacting to short term ephemeral issues of the day". In 1882, the Legislative Council was increased to 24 members by the a special election brought on by the Constitution Act Further Amendment Act 1881, and the Province was then divided into four districts which each elected six members: Central, North Eastern, Northern and Southern districts.
Федерация
1902 жылы Австралия Федерациясы құрылғаннан кейін, 1901 жылғы Конституцияға түзетулер енгізу туралы заң заң шығарушы кеңестің құрамын 24-тен 18 мүшеге дейін азайтты – Орталық округтен 6, ал Солтүстік, Солтүстік-Шығыс және Оңтүстік округтерден әрқайсынан 4 мүше. Халық жиналысы палатасында прогрессивті либералдар болды, және оның мүшелері көбінесе партиялық шешімдерге бағынды. Кеңесте мұндайлар болған жоқ, және оның мүшелері партия басшылығының шешімдеріне және халықтың пікіріне қарсы жиі наразылық білдірді.
In 1902, following the Federation of Australia, the Constitution Act Amendment Act 1901 reduced the size of the legislative council from 24 back to 18 members 6 from Central District and four each from Northern, North Eastern and Southern districts. The House of Assembly contained some progressive Liberals, and its membership would usually abide by the party line. The council contained none, and its members rebelled regularly against the decisions of the party leadership and the popular will of the people.
Жалпыға бірдей сайлау құқығы
Стил Холл 1967 жылы сайлау заңнамасын қабылдағаннан кейін де, Ассамблея палатасы үшін теңдіксіз сайлау жүйесін құрған болатын, кеңес мүліктік палата болып қала берді. 1856 жылғы бастапқы Конституция бойынша сайлау құқығы ерлерге ғана шектелген, «осы провинцияда орналасқан, заңды немесе әділ иеліктегі, барлық алымдар мен салмақтардан асып түсетін кем дегенде елу фунт стерлинг сомасы бар мүлікке ие немесе осы провинцияда орналасқан, жалға алынған мүлікке ие, оның жалға алу шарты Актілерді тіркеудің Бас тіркемесінде тіркелген, дауыс беру кезінде үш жылға дейін қолданылады, немесе жалға алушыға осы мүлікті сатып алу құқығын беретін ереже бар немесе жылына кем дегенде жиырма бес фунт стерлинг сомасындағы жылдық таза кірісі бар тұрғын үйді иеленетін». 1907 жылы дауыс беру құқығы тұрғын үйді немесе «тұрғын үйді және оған тиесілі үй-жайларды» иеленетін кез келген адамға, жылына кем дегенде 17 фунт стерлингтік жылдық жалдама (әйелі күйеуіне жалдама төлесе, онда ескерілмейді) және кем дегенде 50 фунт стерлингтік жақсартулар жасалған және меншік иесіне тиесілі тіркелген жалға алушыға берілді. Бұл құқық сонымен қатар дін қызметкерлеріне, мектеп директорларына, пошта қызметкерлеріне, теміржол станцияларының бастықтарына және полиция бөліміне жауапты офицерлерге де берілді. Жаңа кеңес келіспеушілікке бейімделіп, партиялық көпшілікті алу қиын болды. Пропорционалдық сайлау жүйесі шағын партияларға жағдай жасады және олар көбінесе билік тепе-теңдігін ұстады. 1975 жылы Либералдық қозғалысы кеңеске сайланған алғашқы шағын партия болды, ал оның ізбасары, Австралия демократтары, 1997 жылға дейін тепе-теңдікті сақтап тұрды, ол кезде No Pokies Ник Ксенофон сайланды. 2002 және 2006 жылдары «Отбасы бірінші» партиясы мен «Жасылдар» өкілдік алды. 1973 жылы қолданылған пропорционалдық жүйе партиялық тізімдер бойынша пропорционалдық өкілдік болды, бірақ ол 1985 жылы өзгертілді. Боб Хоук федералдық үкіметі Австралия Сенаты үшін жаңа бір ауыстырылатын дауыс беру жүйесін енгізді, бұл сайлаушыларға «жоғарыдан» (барлық кандидаттарды партияның басымдығымен тізімдеген бір партиялық билет үшін) немесе «төменнен» дауыс беруге және бюллетеньдегі барлық кандидаттарды басымдық ретімен нөмірлеуге мүмкіндік берді. Баннон штатының үкіметі осы жүйені кеңеске көшірді. 2016 жылғы федералдық сайлаудан кейін Сенаттағы ұқсас өзгерістерден кейін, 2018 жылғы штаттық сайлауда Оңтүстік Австралияның пропорционалды түрде ұсынылған жоғарғы палатасындағы бір ауыстырылатын дауыс беру жүйесі топтық дауыс беру билеттерінен ерікті басымдық дауыс беруге өзгертілді – жоғарыдан дауыс беру үшін нұсқаулар «1» дегенді белгілеу, ал басқа басымдықтар ерікті болып табылады, ал жоғарыдан «1» белгісімен топтық дауыс беру билеттерімен анықталатын басымдықтардың ағыны, ал төменнен дауыс беруді таңдаған сайлаушыларға барлық кандидаттарды нөмірлеудің орнына кем дегенде 12 басымдық беру ұсынылады және кем дегенде 6 төменнен басымдықтарды көрсеткен бюллетеньдерді қабылдауға мүмкіндік беретін ереже енгізілді.
Even after electoral legislation had been implemented in 1967 by Steele Hall that produced a fairer electoral system for the House of Assembly, the council remained a house of property. Under the original 1856 Constitution, the franchise was restricted to men, "having a freehold estate in possession, either legal or equitable, situate within the said Province, of the clear value of Fifty Pounds sterling money above all charges and encumbrances affecting the same, or having a leasehold estate in possession, situate within the said Province, the lease thereof having been registered in the General Registry Office, for the registration of deeds, and having three years to run at the time of voting, or containing a clause authorising the lessee to become the purchaser of the land thereby demised, or occupy a dwelling house of the clear annual value of Twenty five Pounds sterling money." In 1907, the right to vote was extended to any person occupying a dwelling house, or "dwelling house and premises appurtenant thereto", with an annual rent of at least 17 pounds per annum (excluding any payment of rent by a wife to her husband); to a registered proprietor of a leasehold on which there were improvements to the value of at least 50 pounds and which were the property of the proprietor. At the same time, the franchise was also extended to ministers of religion, school head teachers, postmasters, railway stationmasters, and the officer in charge of a police station. The new council was designed to be deadlocked, and for a party majority to be hard to gain. Its proportional electoral system proved favourable to minor parties and they have usually held the balance of power. The Liberal Movement, in 1975, was the first minor party to have members elected to the council, and its successor, the Australian Democrats, held the balance until 1997 when No Pokies Nick Xenophon was elected. The Family First Party and the Greens gained representation in 2002 and 2006 respectively. The proportional system used in 1973 was party list proportional representation, but this was modified in 1985. The federal government of Bob Hawke had introduced a new single transferable vote system for the Australian Senate, enabling voters to choose between voting 'above the line' (for a single party preference ticket that ranked all candidates on the ballot paper in the party's preferred order) or 'below the line' and number all candidates in order of preference, on the ballot paper. The Bannon state government copied this arrangement for the council. Following the similar Senate changes which took effect from the 2016 federal election, as of the 2018 state election, South Australia's single transferable vote in the proportionally represented upper house was changed from group voting tickets to optional preferential voting − instructions for above the line votes are to mark '1' and then further preferences are optional as opposed to preference flows from simply '1' above the line being determined by group voting tickets, while instructions for voters who instead opt to vote below the line are to provide at least 12 preferences as opposed to having to number all candidates, and with a savings provision to admit ballot papers which indicate at least 6 below the line preferences.