Кіріспе

Солтүстік территорияның заң шығарушы палатасы Солтүстік территорияның Заң шығарушы жиналысы (бейресми түрде Солтүстік территорияның Парламенті деп аталады) – Австралияның Солтүстік территориясының біржарғалық заң шығарушы органы. Заң шығарушы жиналыста 25 мүше бар, олардың әрқайсысы төрт жылдық мерзімге бір округтен сайланады. Жиналыстағы дауыс беру жүйесі – толық басымдық дауыс беру, бұрынғыда міндетті емес басымдық дауыс беру қолданылған. Сайлаулар өткен сайлаудан кейінгі төртінші жылдың тамыз айының төртінші сенбісінде өтеді, бірақ үкіметке сенімсіздік білдірілген жағдайда ертерек тағайындалуы мүмкін. Заң шығарушы жиналысқа соңғы сайлау 2020 жылдың 22 тамызында өтті. Келесі сайлау 2024 жылдың 24 тамызына жоспарланған. 1918 жылғы Ұлттық сайлау туралы заңға сәйкес Солтүстік территориядан Өкілдер палатасына мүше сайлауға құқығы бар адамдар Заң шығарушы жиналыстың сайлауында дауыс беруге құқылы. 18 жастан асқан барлық азаматтар үшін дауыс беру міндетті. 2004 жылдан бері сайлауды Солтүстік территорияның сайлау комиссиясы өткізеді, сонымен қатар сайлау округтерін үнемі қайта бөлуді ұйымдастырады. Заң шығарушы жиналыс қабылдаған заң жобалары Солтүстік территорияның әкімшісі бекіткеннен кейін заң күшіне енеді, ол Одақ үкіметінің және Солтүстік территорияның Корольдік өкілінің өкілі болып табылады.

Құзыреті

1978 жылы Солтүстік территорияға 1974 жылғы Солтүстік территория (әкімшілік) заңы (Cth) федералды парламент актісі арқылы шектеулі өзін-өзі басқару құқығы берілді. Федералды үкімет аборигендер жері, еңбек қатынастары, ұлттық парктері және уран өндіруі сияқты кейбір заңнамалық салаларды бақылау құқығын сақтайды. 1988 жылдың 1 шілдесінен бастап Комонвелл Солтүстік территорияны үкіметаралық қаржылық мақсаттар үшін штат ретінде қарастырады. Ассамблеяда туындайтын барлық мәселелер дауыс берудің көпшілігімен шешіледі, спикер немесе төрағалық ететін басқа мүше де дауыс беруге құқылы. Дауыстар тең болған жағдайда спикер немесе төрағалық ететін мүше шешуші дауыс береді. Ассамблея қабылдаған заңдарға Үкіметтің кеңесімен әрекет ететін Солтүстік территория әкімшісінің келісімі қажет, бұл Австралия штатының губернаторының патшалық келісіміне ұқсас практика. Австралия конституциялық тәжірибесінде келісім әдетте формальды рәсім болып табылады. Әкімші келісім бергеннен кейін, Австралияның генерал-губернаторы Австралия Премьер-министрі мен федералды кабинеттің кеңесі бойынша заңды вето құқығына ие, бірақ бұл құқық та сирек қолданылады. Федералды үкімет сондай-ақ барлық мәселелер бойынша территория үшін заң шығару құқығын сақтайды, соның ішінде Ассамблея қабылдаған заңнаманы күштен шығару құқығы да бар. Парламент Мәжілісінде ең көп орынға ие болған партия немесе коалиция әкімшілік тарапынан үкімет құруға шақырылады. Бұл партияның басшысы Солтүстік территорияның Бас министрі болады, ал олардың жақын серіктері түрлі салаларға жауапты министрлер болады. Австралиялық саяси партиялар дәстүрлі түрде партиялық бағыт бойынша дауыс беретіндіктен, көпшілік дауысқа ие партия ұсынған заңдардың көпшілігі Заң шығарушы Ассамблеядан қабылданады.

Заң шығарушы биліктің көзі

Әкімшінің келісімімен әрекет ететін Заң шығарушы Ассамблеяға мемлекеттік парламенттерге ұқсас жалпы заң шығару өкілеттігі берілген. 1974 жылғы Солтүстік территория (Әкімшілік) Заңы (Cth) территорияға өзін-өзі басқару құқығын берді. Федералды үкімет аборигендер жері, еңбек қатынастары, ұлттық парктері және уран өндіруі сияқты кейбір заңнамалық салаларды бақылауды сақтайды. Дегенмен, мемлекеттік парламенттер өздерінің заң шығару өкілеттіктерін конституциялық негіздерден алса, Солтүстік территория өз заң шығару өкілеттігін Ұлттар Достастығынан (Commonwealth) алады. Осылайша, Австралия Парламенті қаласа, территория үшін заң шығару құқығын өзінде сақтайды. Бұл Солтүстік территория Парламенті қабылдаған кез келген заңға вето қою құқығын қамтиды. Мысалы, Солтүстік территория Парламенті 1995 жылғы Соңғы сатыдағы науқастардың құқықтары туралы заңды, яғни территорияның ерікті эвтаназия заңын қабылдағаннан кейін, федералды Парламент 1997 жылғы Эвтаназия заңын қабылдады. Бұл заң территорияларға өзін-өзі басқару құқығын беретін заңдарға өзгеріс енгізді – Солтүстік территорияның жағдайында, 1978 жылғы Солтүстік территорияның (Өзін-өзі басқару) туралы заңына түзетулер енгізіліп, осы мәселені территориялардың заң шығару құзыретінен шығарды.

Тарих

Оңтүстік Австралия 1911 жылы Солтүстік территорияны Одаққа өткізгенде, федералды үкімет аумақты тиісті министр арқылы тікелей басқарды, ал территориядағы жалғыз сайланатын орган – Дарвин қалалық кеңесі болды. 1927 жылы аумақ Солтүстік Австралия және Орталық Австралия территорияларына бөлінді, екеуінде де жартысы сайланған, жартысы тағайындалған төрт мүшеден тұратын кеңес болды. Сонымен қатар, Солтүстік Австралияның дамуы жергілікті Солтүстік Австралия комиссиясына жүктелді. Бұл өзгерістер 1931 жылы кері қайтарылды, Солтүстік территория қайта құрылды және федералды үкімет 1947 жылға дейін, Солтүстік территорияның заң шығарушы кеңесі құрылғанға дейін бақылауды қайта алды, ол жартылай сайланған және жартылай тағайындалған орган еді. 1974 жылы Солтүстік территория (әкімшілік) 1974 жылғы (Cth) заңымен Заң шығарушы Ассамблея құрылды, бұл Австралияның федералды парламентінің заңы болды және Заң шығарушы кеңестен өзгеше, толық сайланған орган еді. Заң шығарушы Ассамблея 19 толық сайланған мүшеден тұрды, бірақ бастапқыда маңызды өкілеттіктерге ие болмады, 1978 жылға дейін шектеулі өзін-өзі басқару құқығы берілгенше. 1983 жылғы сайлауда мүшелер саны 25-ке дейін арттырылды. 1974 жылғы сайлауға дейін құрылғаннан бастап 2001 жылғы сайлауға дейін Заң шығарушы Ассамблея консервативті Отандық Либералдық партиясының бақылауында болды, ол 1979 жылдан бері федералды Либералдық-Ұлттық коалициясымен байланысты. 2001 жылы Еңбек партиясы бір орындық көпшілікке ие болды және Клэр Мартин Территорияның алғашқы Еңбек партиясының және алғашқы әйел бас министрі болды. 2005 жылғы сайлауда Мартин басқарған Еңбек партиясы 19 орынды жеңіп алды, ал Либералдық партиясы 4 орынды иеленді. Алайда, Мартин 2007 жылы отставкаға кетті және Пол Хендерсон Еңбек партиясының басшысы болды, 2008 жылғы сайлауда бір орындық көпшілігін сақтап қалды. Еңбек партиясы Марион Скримгур тәуелсіз депутатқа өтіп кеткеннен кейін көпшілігін жоғалтты. Ол Элисон Андерсон партиядан шығып, тәуелсіз депутат болғаннан кейін партияға қайта қосылды. Андерсон 2011 жылдың қыркүйегінде Либералдық партиясына қосылды. 2012 жылғы сайлауда Терри Миллс басқарған Либералдық партиясы 16 орынды жеңіп алды, ал Еңбек партиясы 8 орынды иеленді. Миллс 2013 жылы отставкаға кетті және Адам Джайлс Либералдық партиясының басшысы болды. 2014 жылы үш Либералдық партиясының мүшесі Палмер Біріккен партиясына өтіп кеткеннен кейін Либералдық партиясы бір орындық көпшілікке дейін азайды. Кейіннен бір депутат Либералдық партиясына қайта қосылды. Бұдан әрі депутаттардың партиядан кетуінен кейін, 2015 жылдың шілдесінде Либералдық партиясы азшылық үкімет мәртебесіне түсті. 2016 жылғы сайлауда Либералдық партиясы ауыр жеңіліске ұшырады, нәтижесінде Майкл Ганнер басқарған Еңбек партиясы билікке келді. Солтүстік территорияның Заң шығарушы Ассамблеясының спикері лауазымын 2012 жылдың 23 қазанынан бастап Либералдық партиясының тәуелсіз депутаты Кезия Пурик атқарды. 2016 жылғы сайлаудан кейін Еңбек партиясының үлкен көпшілігіне қарамастан, жаңа Еңбек партиясының үкіметі Пурикті спикер етіп қайта тағайындады. ICAC тергеуінен кейін Кезия Пурик сыбайлас жемқорлыққа қатысқан деген айыптауларға байланысты ол отставкаға кетті, ал рөлін 23 маусымда Чанси Паэч атқарды. 2020 жылғы сайлаудан кейін Паэч 2020 жылдың қыркүйегінде Ганнер кабинетінде министр болып жұмыс істеу үшін отставкаға кетті, ал Нгари Ах Кит 2020 жылдың 20 қазанында өткен сайлауға дейін бір ай бойы спикер міндетін атқарды.

Chan Қазіргі заманғы өнер кеңістігі

Chan Contemporary Artspace – Австралияның Солтүстік территориясы, Дарвин қаласында орналасқан көрме галереясы. Бұл бұрынғы әкімшілік ғимарат, сонымен қатар Солтүстік территорияның заң шығару жиналысының үйі болған. 2010-2014 жылдар аралығындағы бес жыл бойында Чан галереясы Солтүстік заманауи өнер орталығының қолдауымен жергілікті және аймақтық заманауи суретшілердің туындыларының үздіксіз жаңарып отыратын көрмелеріне алаң болды. 2015 жылы Солтүстік территория үкіметі бұл жердегі ғимараттарды күрделі жөндеуден өткізу және кеңейту жоспарын жариялады, осылайша бұл орын Солтүстік территорияның Мұражайы мен Көркем галереясының екінші филиалына айналды.

Тарих

Чан ғимараты соғыстан кейінгі кезеңде Дарвинде салынған әкімшілік құрылымдардың бір бөлігі болды. 1990 жылдан 1994 жылдың соңына дейін ғимарат Солтүстік территорияның заң шығарушы жиналысының орны болды, ал қазіргі Парламент үйі салынып жатқан кезде. Кейін ғимарат түрлі мақсаттарда қолданылды және 1999 жылы Дарвин APEC 2000 саммитін қабылдағанда 1,4 миллион долларға толықтай жөндеуден өтті. 2010 жылы Солтүстік территория үкіметі бұл жердің заманауи өнер галереясына айналатынын мәлімдеді. 2015 жылғы бюджетте Солтүстік территория үкіметі Дарвиннің тарихи Чан ғимаратында галерея, кафе және сауда алаңдары бар, мемлекеттік және жеке қаржыландырудан 18,3 миллион долларлық бюджетпен көркемсурет галереясын ашуды жариялады. Бұл кеңістік қазіргі заманғы өнерді көрсететін Солтүстік территорияның Мұражай және Көркемсурет галереясының екінші кампусы болады, ал Bullocky Point-тегі нысан ғылым мен тарих орталығы ретінде қала береді.