Альберто Сантос-Дюмон: Ұшу аппараттарының жасампазы

Кіріспе

Әуе авиациясының пионері Альберто Сантос Дюмон өмірі бойында әртүрлі типтегі ұшақтарды – ауа шараптарын, дирижабльдерді, монопландарды, бипландарды және тікұшақтарды жобалап, құрастырып, сынақтан өткізді. Зерттеулер оның одан да көп ұшақтар жасағанын көрсетеді.

Тізім

Модель Image1898 Бразилия (баллон) – жапондық жібек қаптамасы. Сыйымдылығы. Алғашқы ұшуы 1898 жылғы 4 шілдеде болды. L'Amérique (баллон) – 500 м³ сутегі және 10 метр диаметрі, бірнеше жолаушыны тасымалдауға қабілетті, бірақ басқарусыз, ол дауылдар мен апаттарға төтеп берді. № 1 (дирижабль) – 1898 жылғы 18 қыркүйекте алғаш ұшқан, цилиндрлі қаптамасы конустық ұштарында ауа сорғысына қосылған балонет бар: ұзындығы, диаметрі, сыйымдылығы. Қаптаманың ішінде қалтаға салынған ағаш бөренелерден төртбұрышты себет ілінеді, артында және үстінде жібекпен қапталған руль орнатылған. 3 ат күші бар De Dion Bouton үш дөңгелекті қозғалтқышы (тандемді цилиндрлері бар) себеттің сыртына және алдына орнатылған кішкентай екі қанатты винтті қозғалтады. Алдыңғы және артқы бөліктері екі балластық қапты жылжыту арқылы реттелді. Жақсы маневрленді, бірақ балонет кеудесінің қажетті қаттылығын сақтауға тым кішкентай болды, ал қысымның жоғалуы 1898 жылғы 20 қыркүйекте екінші ұшу кезінде апатқа ұшырады. 1899 № 2 (дирижабль) – № 1-дің үлкейтілген нұсқасы, сыйымдылығы. 1899 жылғы 11 мамырда алғашқы сынақ кезінде сутекті суытып, қысқарту үшін суды бүзектен кейін жаңбыр жауа бастады. Қаптама екіге бөлініп, желдің күшімен жақын маңдағы ағаштарға ұшып кетті. Жөнделмеді. № 3 (дирижабль) – Бұрынғы үлгілерге қарағанда қысқарақ және диаметрі үлкен, жеткіліксіз ішкі қысымнан туындаған пішіннің жоғалуын болдырмау үшін жасалған: ұзындығы, диаметрі: сыйымдылығы. Қаптаманың астына бамбуктан жасалған кіл ілінеді, одан себет ілінген. Балонет орнатылмаған. Сутектің орнына көмір газымен толтырылған. Алғашқы ұшуы 1899 жылғы 13 қарашада болды. 1900 № 4 (дирижабль) – ұзындығы, диаметрі және газ сыйымдылығы. № 4 бұрынғы үлгілерден қаптама пішінімен ғана емес, сонымен қатар мотордың орналасуымен ерекшеленді, енді ол 7 ат күші бар Buchet және велосипед тұғырына отырған ұшқышты тасымалдады. Мотордың алдына тракторлық винт орнатылған. Балонет және роторлық сорғы орнатылды, ал Сантос Дюмон сутек өндіретін зауыт сатып алып, сутекті көтеру газы ретінде пайдалануға оралды. Кейін қозғалтқышы төрт цилиндрлі ауамен салқындатылатын агрегатқа ауыстырылды, ал қаптама .1901 жылға дейін ұзартылды. Le Fatum (баллон) – Le Fatum – Сантос Дюмон мен Эммануэль Айме жасаған, Эммануэль Айме жасаған Thermosphére құрылғысымен аэростатикалық тепе-теңдік эксперименттерін жүргізу мақсатында салынған шар. Бұл 7 метр биіктігі және 310 текше метр көлемі бар ұшақ еді. Алғашқы ұшу 1901 жылғы 30 мамырда болды. № 5 (дирижабль) – Аэро-клубтың Франциядағы ұшу алаңынан Эйфель мұнарасына және кері 30 минут ішінде ұшу үшін Deutsch de la Meurthe сыйлығына үміттене отырып салынды. № 4 қаптамасы пайдаланылды, одан қарағайдан жасалған ұзын үшбұрышты гондола ілінді. Басқа жаңалықтарға гондоланы аспаға тіреу үшін пианино сымдарын қолдану, соғуға қарсылықты азайту және су балласты резервуарларын қосу кірді. 12 ат күші бар 4 цилиндрлі желілік ауамен салқындатылған қозғалтқыш түрткіш винтті қозғалтады. Бірінші рет 1901 жылғы 11 шілдеде ұшты: келесі күні ұзақ ұшу жасалды және 13-і күні де ла Мюрте сыйлығына үміттенеді: сыртқа ұшу он минутта орындалды, бірақ кері жел кедергі келтіріп, жарты сағатқа созылды. Сент-Клаудқа жеткенде қозғалтқыш істен шығып, айналадағы ағаштарға ұшып, қаптамаға зақым келтірді. 8 тамызда екінші рет сынақ жасалды, бірақ апатқа ұшырады: сегіз минутта мұнараға жеткеннен кейін дирижабль дұрыс жұмыс істемеген клапанның кесірінен сутек жоғалта бастады. Қаптаманың ішінара дефляциясы аспалы сымдардың кейбіреулерін винтке тигізді: Сантос Дюмон қозғалтқышты тоқтатты, кемені қуатсыз қалдырып қана қоймай, қаптама пішінін сақтау үшін балонетті үрлеудің ешқандай құралы болмады. Көмексіз, кеме мұнараға қарай соқтығысты және Трокадеро қонақ үйінің төбесіне ұшып, қаптаманы жарып жіберді. Кейбір баспасөз хабарламаларында бұл жарылыс деп сипатталған, бірақ Сантос Дюмон оны қағаз пакетінің жарылуына теңеді. Сантос Дюмон қонақ үйдің ауласының үстінде қауіпті жағдайда ілініп тұрды, бірақ оны Париж өрт сөндірушілері құтқарып алды. Ұшақ жөндеуге келмейтіндей зақымдалды, тек қозғалтқышы ғана сақталды. № 6 (дирижабль) – Құрылысы № 5 жоғалғаннан кейін бірден басталды және қыркүйектің басында аяқталды. № 5-ке ұқсас, бірақ үлкен қаптамасы ұзындығы және сыйымдылығы 1901 жылғы 19 қазанда Deutsch de la Meurth сыйлығын жеңіп алды. 1902 № 7 (дирижабль) – 1904 жылғы Сент-Луис әлемдік көрмесінде ұсынылған авиация сыйлықтарына бәсекелесу үшін салынған жылдам жарыс дирижаблі. Жарысқа дейін дирижабль қаптамасы саботажға ұшырады, бұл оның бәсекелесуіне кедергі келтірді. Оның жұмыр жібек қаптамасы екі есе жуан, ұзындығы, диаметрі: сыйымдылығы 1260 м³ (44 500 фут³), ал оны 60 ат күші бар сумен салқындатылатын қозғалтқыш, гондоланың алдында және артында екі винтті қозғалтады. № 8 (дирижабль) – Сантос Дюмон сандың өзіне сенбегендіктен «№ 8» болмаған деген қауесет бар. Алайда, 1917 жылғы D'Orcy's Airchip Manual кітабында Сантос Дюмонның № 8 дирижаблі бір рет көтеріліп, қанағаттандырмас нәтиже бергендіктен бұзылғанын көрсетеді. Шындығында №8, №6-ның көшірмесі еді және Эдвард Бойс үшін салынған, бір ғана ұшу жасады. 1902 жылғы қазан айында L'Aérophile журналында дирижабль Нью-Йорк аэроклубының хатшысы Джордж Фрэнсис Керр үшін жасалғаны және Эдвард Бойс ұшырғаны айтылған. 1903 № 9 Baladeuse – Сантос Дюмонның практикалық деп есептеген ең кішкентай дирижабль. Алғаш құрылғанда сыйымдылығы: кейін сәл үлкейтілді. Оны да Эдвард Бойс сатып алды. № 10 (дирижабль) – Кейде «Автобус» деп аталды, он екі жолаушыдан басқа ұшқыш пен екінші экипаж мүшесін тасымалдауға арналған. ұзындығы, диаметрі, сыйымдылығы. Ұшқыш және 46 ат күші бар төрт цилиндрлі Clément сумен салқындатылатын қозғалтқышы қаптаманың астына ілінген үшбұрышты бөлімді ашық гондолада орналасқан, әр жағында матамен жабылған винт болған: жолаушылар мен көмекші ұшқыш үшін үш себеті бар екінші гондола осыдан 10 м (32 фут 9 дюйм) төмен ілінген. Тек сынақ ұшулары жасалды. 1905 № 11 (баллон) – № 11 – 34 метр ұзындығы, 1200 м³ көлемі және 16 ат күші бар қозғалтқышы бар, бес адамды (ұшқышты қоса) тасымалдауға қабілетті бағытталатын баллон. Оны америкалық сатып алды. № 12 (вертолет) – Жұмыр жібек қаптамасымен жабылған екі диаметрлі ротор. 25 ат күші бар Antoinette қозғалтқышымен қуаттандырылған. № 13 (дирижабль) – Ерекше композиттік құрылым, 19 м ұзындығы, 14,5 м диаметрі және 1902 м³ сыйымдылығы бар оvoid сутекті қаптамадан тұрады, астына 171 м³ көлемі бар конустық қаптама бекітілген: осы қаптаманы жағып, жылытуға болатын ауамен толтырылған. 1907 жылғы 27 наурызда ангардағы дауыл кезінде жойылды. Кейін жөнделіп, 100 Antoinette V 16 орнатылды, бірақ сәтті ұшу жолына қойылмады. № 16 (гибридтік дирижабль) – 21 м ұзындығы, 3 м диаметрі: сыйымдылығы 99 м³. Алдыңғы жағында алтыбұрышты лифт және орталық 4 м ені бар тіктөртбұрышты көтеру бетімен жабдықталған, бұл тек аэростатикалық иілімге сүйенетін, аэродинамикалық иілімге қажетті гибридтік дирижабль еді. 1907 жылғы 8 шілдеде сәтті сынақтан өтпеді. № 17 – № 15-ке ұқсас, бірақ 100 ат күші бар Levavasseur қозғалтқышымен жабдықталған, ол ешқашан сынақтан өтпеді. Оны «La Sauterelle» деп атады. № 19 Demoiselle – Алғашқы Demoiselle. 1908 № 20 Demoiselle – № 19-дың модификациясы, алғашқы практикалық жеңіл ұшақ деп есептеледі. 1909 № 21 Demoiselle – Алдыңғы модельге тең, бірақ басқа қозғалтқышпен. № 22 Demoiselle – Бұрынғыдан алынған тәжірибелерді пайдалану.

Model Image1898 Brésil (balloon) – Japanese silk envelope. capacity. Its first flight was on 4 July 1898. L'Amérique (balloon) – 500m3 of hydrogen and 10 meters in diameter, being able to carry a few passengers, but without control, with which he braved storms and accidents. No. 1 (airship) – First flown on 18 September 1898, this had a cylindrical envelope with conical ends containing a ballonet connected to an air pump: long, diameter, capacity. A square basket was suspended from wooden battens contained in pockets in the envelope, and a silk covered rudder fitted behind and above the basket. Powered by a De Dion Bouton tricycle engine (modified to have tandem cylinders) of 3 hp which was mounted outside and in front of the basket driving a small two bladed propeller. Fore and aft trim was achieved by moving a pair of ballast bags. It manoeuvred well, but the ballonet was too small to retain the necessary rigidity of the envelope, and loss of pressure caused it to be wrecked on its second flight on 20 September 1898. 1899No. 2 (airship) – An enlargement of No. 1, with a capacity of During its first trial on 11 May 1899 it started to rain after inflation, cooling the hydrogen and so causing it to contract. The envelope began to fold in half and was then caught by a gust of wind and blown into nearby trees. It was not repaired. No. 3 (airship) – Shorter and of greater diameter than the preceding designs, intended to avoid the loss of shape caused by insufficient internal pressure that had led to their loss. long, diameter: capacity A bamboo keel was suspended from the envelope, under which the basket was suspended. No ballonet was fitted. It was inflated with coal gas, rather than hydrogen. Its first flight was on 13 November 1899.1900No. 4 (airship) – long, with a diameter of and a gas capacity of No. 4 differed considerably from the previous models, not only in the shape of the envelope, but in the arrangement of the keel, which now carried the motor, a 7 h. p. Buchet, and pilot, who sat on a bicycle saddle. A tractor propeller was mounted at front of the keel. A ballonet and rotary pump was fitted, and Santos Dumont, having acquired a hydrogen generating plant, returned to using hydrogen as a lifting gas. Engine later replaced by a four cylinder air cooled unit, and envelope lengthened to .1901Le Fatum (balloon) – Le Fatum was a balloon built by Santos Dumont and Emmanuel Aimé for the purpose of conducting experiments in aerostatic equilibrium with the Thermosphére equipment, developed by Emmanuel Aimé. It was an elongated aircraft 7 meters high and 310 cubic meters. The first flight took place on May 30, 1901. No. 5 (airship) – Built to make an attempt on the Deutsch de la Meurthe prize for a flight from the Aero Club de France's flying field at Saint Cloud to the Eiffel Tower and back within 30 minutes. Used the enlarged envelope from No. 4, from which an elongated triangular section gondola made of pine was suspended. Other innovations included the use of piano wire to suspend the gondola, greatly reducing drag and the inclusion of water ballast tanks. Powered by a 12 hp 4 cylinder inline air cooled engine driving a pusher propeller. First flown on 11 July 1901: a lengthy flight was made the next day and an attempt on the de la Meurthe prize on the 13th: the outward flight was accomplished in ten minutes, but the return was hampered by a headwind and took half an hour. On reaching St Cloud the engine failed and the airship was blown into the surrounding trees, damaging the envelope. A second attempt on the prize was made on 8 August but ended in disaster: after reaching the Tower in eight minutes, the airship began losing hydrogen because of a faulty valve. The partial deflation of the envelope caused some of the suspension wires to foul the propeller: Santos Dumont, therefore, stopped the engine leaving the craft not only unpowered but without any means of inflating the ballonet to maintain the shape of the envelope. Helpless, the craft was blown back towards the Tower and blown onto the roof of the Trocadero Hotel, bursting the envelope with a noise described in some press reports an explosion but which Santos Dumont likens to a paper bag being burst. Santos Dumont was left precariously suspended above the courtyard of the hotel but was rescued by the Paris fire brigade. The airship was damaged beyond repair: only the engine was salvaged. No. 6 (airship) – Construction started immediately after the loss of No. 5, and completed by early September. Similar to No. 5, but with a larger envelope long and capacity of Won the Deutsch de la Meurth prize on 19 October 1901.1902No. 7 (airship) – A fast competition airship, built to compete for the aviation prizes on offer at the 1904 St Louis World's Fair. Before the competition the airship's envelope was sabotaged, preventing it from competing. It had a double thickness varnished silk envelope, long, diameter: capacity 1260 m3 (44,500 ft3), and was powered by a 60 hp water cooled engine, driving two propellers, one at the front and one at the rear of the gondola. No. 8 (airship) – It is rumoured that there was no "No. 8" as Santos Dumont was superstitious about the number. However, D'Orcy's Airchip Manual of 1917 lists a Santos Dumont No. 8 making only one ascent and being dismantled after proving unsatisfactory. In reality the Nº8 was a copy of the Nº6 and was built for Edward Boyce and had just one flight. An October 1902 article in L'Aérophile says that the airship was made for George Francis Kerr, secretary of the New York Aeroclub, and was flown by Edward Boyce.1903No. 9 Baladeuse – Built as the smallest airship that Santos Dumont considered practical. As first constructed capacity was : later enlarged slightly to It was also bought by Edward Boyce. No. 10 (airship) – Sometimes called the Omnibus, this was intended to carry twelve passengers as well as the pilot and a second crew member. long, diameter, capacity. The pilot and the 46 hp four cylinder Clément water cooled engine, occupied a triangular section uncovered gondola suspended below the envelope, with a fabric covered propeller at either end: a second gondola suspended 10 m (32 ft 9 in) below this held the three baskets for the passengers and an assistant pilot. Made only test flights.1905No. 11 (balloon) – No. 11 was a dirigible balloon with an envelope 34 meters long, a volume of 1,200 m', with a 16HP engine, being capable of holding five people (including the pilot). It was brought by an American. No. 12 (helicopter) – Twin diameter rotors made of varnished silk stretched over a bamboo framework. Powered by a 25 hp Antoinette engine. No. 13 (airship) – A curious composite craft, consisting of an ovoid hydrogen filled envelope 19 m long, 14.5 m diameter and capacity 1902 m3, with a second conical envelope of 171 m3 attached underneath: this was filled with air which could be heated by a burner. Destroyed in the hangar during a storm. Damaged during taxying trials on 27 March 1907,: subsequently repaired and fitted with a 100 Antoinette V 16, but never flown successfully. No. 16 (hybrid airship) – 21 m long, 3 m diameter: capacity 99 m3. Fitted with a forward mounted hexagonal elevator and a central 4 m span rectangular lifting surface, this was a hybrid airship incapable of flight relying solely on aerostatic buoyancy, instead requiring aerodynamic lift to fly. Tested unsuccessfully on 8 July 1907. Nº 17 — Similar to number 15, but with a 100 hp Levavasseur engine, which was never tested. It was known as "La Sauterelle". Nº 19 Demoiselle – The first Demoiselle.1908Nº 20 Demoiselle — A modification of No. 19, considered to be the first practical ultralight aircraft.1909Nº 21 Demoiselle — Equivalent to the previous model, but with a different engine. Nº 22 Demoiselle Use of what had been learned previously.