Кіріспе

SS Canberra – 1961 жылдан 1997 жылға дейін P&O флотында круиздік сапарлар жасаған теңіз лайнері. Ол Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласындағы Харланд және Вольф кеме жасау шебінде 17 миллион фунт стерлингке салынған. Кеме 1958 жылдың 17 наурызында Австралияның федералды астанасы Канберраның құрметіне аталды. 1960 жылдың 16 наурызында Австралияның сол кездегі премьер-министрі Роберт Мензистің әйелі Пэтти Мензиздің спонсорлығымен суға түсірілді. 1961 жылдың мамырында қызметке кіріп, маусымда алғашқы сапарын бастады. 1982 жылғы Фолкленд соғысында ол әскер тасымалдау кемесі ретінде пайдаланылды. 1997 жылы әнші және ән жазушы Джерард Кенни соңғы сапарына арнап жазылған "Farewell Canberra" атты синглді шығарды.

Теңіз кемесі

P&O компаниясы Canberra кемесіне Ұлыбритания мен Австралия арасындағы P&O–Orient Line бірлескен қызметін жүргізуді тапсырды және оны 548 бірінші сыныпты және 1650 туристік сыныпты жолаушыларды тасымалдауға арналған. Тилбери үшін тым үлкен болғандықтан, ол Саутгемптон қаласында орналасқан. Оның алғашқы сапары 1961 жылдың 2 маусымында Суэц каналы арқылы басталды және Коломбо, Фримантель, Мельбурн, Сидней, Окленд, Сува, Гонолулу, Сан-Франциско және Лос-Анджелес қалаларында тоқтады, содан кейін сол порттар арқылы Саутгемптонға оралды. 1963 жылдың ортасына қарай ол Саутгемптонның құрғақ догінде және құрылысшының алаңында электр және механикалық жүйелерін жөндеу үшін көп айлар өткізді. Канберра салынған кезде жаппай әуе саяхаты дәуірі басталған еді, ал 1960 жылдардың басында әуе саяхаты бағасы P&O-ның ең төмен бағаларына қарсы тұру үшін үздіксіз төмендеді. 1962 жылдың екінші жартысында Канберра Саутгемптоннан Нью-Йоркке қысқа сапар жасады, одан кейін тағы екі сапар жасады. Тағы да саяхаттар жасалды, бірақ кеменің алғашқы он жылдығының көп бөлігі Австралия бағытында өтті. 1961 жылы, Лондондағы Корольдік колледждің студенті болған кезде, қазір танымал британдық суретші Дэвид Хокниге (1937 жылы туған) жасөспірімдерге арналған арнайы лаунж – ‘Pop Inn’ үшін қабырға суреті жасау тапсырылды. Хокни бес күн бойы қабырғаларға граффити жазып, суреттер салды, ал ол үшін алған ақысы Нью-Йоркке алғаш рет сапар шегуге көмектесті.

Инженерлік

Тилбери–Брисбен бағытында алмастырған «Канберра» кемесінде турбоэлектрлік беріліс болды. Оның винт шахталарына тікелей механикалық байланыс орнына, «Канберра» кемесінің бу турбиналары үлкен электр генераторларын іске қосып, олар электр моторларына ток беріп, өз кезегінде кеменің екі винтін айналдырды. Бұл жолаушылар кемесіне орнатылған ең қуатты бу турбоэлектрлі жүйе болды. Әрбір шахтадағы қуаты артты, бұл онымен бәсекелесетін кемелердің қуатын басып өтті. Осының арқасында кеме шамамен жылдамдыққа ие болды. Сонымен қатар, ол портта маневр жасау және тоқтау үшін алдыңғы пропеллермен жабдықталған. «Канберра» – энергияны ауыспалы токпен пайдаланған алғашқы британдық жолаушылар кемесі болды. Кеме қозғалтқышының электрлік түрде ажыратылуының бірнеше операциялық және экономикалық артықшылықтары бар, және ол «Канберра» қызметке түскеннен кейін 30 жылдан астам уақыт өткен 1990 жылдары круиздік кемелерді жобалаудың стандартты элементіне айналды. Дегенмен, қазіргі заманғы электрмен жүретін кемелердің негізгі қуат көзі дизельдік қозғалтқыштар мен газ турбиналарымен жұмыс істейтін генераторлар болып табылады. «Канберра» кемесінде бұлақты қақпасы, екі тұрақтандырғыш және қатар орналасқан екі түтік болды. Оның құтқару шлюпкалары, шыны талшығынан жасалған, оның типіндегі кемелерге қарағанда үш палуба төмен орналастырылған, ал жолаушылар палубасынан жақсы көріну үшін корпусқа енгізілген. Австралиялық жаңғақтан жасалған спиральді баспалдақ пен кіреберіс залдары Хью Кассонмен жобаланып, H. H. Martyn & Co. компаниясымен жасалған.

Фолкленд соғысы

1982 жылғы 2 сәуірде Аргентина Фолкленд аралдарына басып кірді, бұл Фолкленд соғысын бастады. Сол кезде «Канберра» Жерорта теңізінде саяхаттап жүрді. Келесі күні капитан Денис Скотт Массон Гибралтарға келген уақытын сұраған хабарлама алды, ол оның маршрутында болмаған еді. Гибралтарға келгенде ол Қорғаныс министрлігінің «Канберраны» әскер тасымалдау кемесі ретінде пайдалануға реквизициялағанын білді. «Канберра» Саутгемптонға, Гэмпширге бағытталды, онда ол жылдам жөндеуден өтіп, 9 сәуірде Оңтүстік Атлантикаға аттанды. «Ұлы ақ кит» деп аталған «Канберра» 3-ші командалық бригаданы Ұлыбританиядан аралдарға тасымалдауда өте маңызды рөл атқарды. Оның үлкендігі мен ақ түсі Аргентина әуе күштері үшін оңай нысана болғанымен, егер батып кетсе, «Канберра» Сан-Карлос маңындағы терең емес суға толығымен батып кетпес еді. Дегенмен, Аргентина ұшқыштары көбінесе әскер тасымалдау және жабдықтау кемелеріне емес, соғыс кемелеріне шабуыл жасады. Соғыстан кейін Аргентина ұшқыштары «Канберраны» атқыламауға бұйрық алғанын айтты, себебі олар оны госпитальдық кеме деп жаңылыстырған. Госпитальдық кемелер, «Канберра» сияқты, әрқашан ақ түспен боялуы керек, сонымен қатар Қызыл Крест туын көтеруі тиіс. Кейін «Канберра» Оңтүстік Джорджияға бағытталды, онда «Queen Elizabeth 2» кемесінен 3000 сарбаз түсірілді. Олар 2 маусымда Сан-Карлосқа қонды. Соғыс аяқталғаннан кейін «Канберра» тұтқынға алынған аргентиналық сарбаздарды елдеріне қайтару үшін пайдаланылды, оларды Пуэрто-Мадринге түсіріп, 11 шілдеде Саутгемптонға қайтып келді, онда оларды зор қуанышпен қарсы алды. Капитан Скотт Массон, 1940 жылдардың соңында Шоу, Савилл және Альбион желісінің әскери кемесінде білім алуын бастаған, CBE орденімен марапатталды және Елизавета II-нің жеке көмекшісі болды. 1996 жылғы 25 маусымда P&O Cruises компаниясы «Канберра» 1997 жылдың соңында қызметтен шығатынын хабарлады. Premier Cruise Line ескі кемеге ұсыныс жасағанымен, P&O компаниясы «Канберраның» басқа елдің туымен жұмыс істеуін қаламай, оны Premier-ге сатудан бас тартты (соның салдарынан Premier ұқсас «Роттердамды» сатып алды). 1988 жылы салынған «Стар Принцесс» «Канберраға» алмастырылып, P&O Cruises компаниясына берілді және «Аркадия» деп аталды. 1997 жылғы 25 қыркүйекте «Алтын әтеш» кубогы «Канберрадан» жаңа «Орианаға» Франциядағы Канн қаласындағы теңіз портында ауыстырылды. Әнші-сазгер Джерард Кенни 1997 жылы «Farewell Canberra» әнін шығарды, ол соңғы сапарға және SS Canberra-ға арналған құрметті ән болды. Ән Фолкленд аралдарындағы «батыл және жалғыз» сарбаздарға үй мен қорғау берген кеме туралы және «Канберраға» саяхат жасаған көптеген адамдар үшін ол «әртүрлі естеліктерде» және «теңіздегі керемет үйіміз» болып қалатынын айтады. Алан Блеасдейлдің Тим Даттон, Дженнифер Эле және Джули Уолтерс ойнаған «Мелисса» телесериалының бір бөлігі кеменің Мадейрадан соңғы сапары кезінде түсірілді.