Кіріспе

Саламанка университеті (испанша University of Salamanca) – Испанияның Кастилия және Леон автономды облысында орналасқан Саламанка қаласындағы мемлекеттік зерттеу университеті. Ол 1218 жылы король Альфонсо IX құрған. Бұл испан тіліндегі ең көне университет және үздіксіз қызмет ететін әлемдегі ең көне университеттердің бірі. Онда 50 түрлі ұлттан 30 мыңнан астам студент білім алады.

Тарих

Университет негізделгенге дейін Саламанкада 1130 жылға дейін бар болған собор мектебі болған. Университет 1218 жылы Леон королі Альфонсо IX тарапынан studium generale ретінде scholas Salamanticae атауымен құрылды, университеттің нақты құрылуы (немесе бар болған мектептің университетке айналуы) 1218 жылдың тамызы мен келесі қысы аралығында жүзеге асты. 1255 жылы Александр IV папасының бұйрығы Альфонсо X патшаның жарғысын бекітіп, университеттің дипломдарын жаһандық деңгейде мойындады. "Quod natura non dat, Salmantica non praestat" (табиғат бермейтін нәрсені Саламанка да бермейді, латын тілінде) және "Multos et doctissimos Salmantica habet" (Саламанкада көптеген және білімі мол адамдар бар) деген тарихи фразалар институттың тез арада қол жеткізген беделін көрсетеді. Арагон королі Фердинанд II және Кастилия королі Изабелла I билік еткен кезде Испания үкіметі жаңадан құрылды. Испан инквизициясы, еврейлер мен мұсылмандардың қуғынға ұшырауы және Гранаданың жаулануымен бірге мемлекеттік аппараттың кәсіби деңгейі көтерілді. Бұл "летрадо" деп аталатын, яғни бюрократтар мен заңгерлердің, әсіресе Саламанка және жаңадан ашылған Алкала университетінің түлектерінің ("лиценсиадо") жаппай жұмысқа алынуын қамтыды. Олар мемлекеттік кеңестердің құрамына кірді, соның ішінде, ақырында, Жаңа дүниедегі испан империясын басқару үшін метрополиялық Испаниядағы ең жоғары екі орган – Consejo de Indias және Casa de Contratacion. Колумб патша мен патшайымнан Үндістанға батыс жолын табу үшін келісімшарт сұрағанда, ол өз өтінімін Саламанка университетінің географтар кеңесіне ұсынды. Географтар Колумб пен оның саяхат есептеулеріне күмәнмен қарағанмен, Саламанка университеті батыстағы беймәлім территориялар теориясын әрдайым қорғап, Колумбтың саяхатын қолдады, себебі жаңа жерлер ашылуы мүмкін деп сенді. Келесі ғасырда Үндістандағы отарлаудың моральдық және құқықтық мәселелері Саламанка мектебінде талқыланды, сонымен қатар Американың ғылымы, географиясы және картографиясы, экономика, философия және теология сияқты жалпы пәндерді зерттеу дамыды. Оксфорд пен Кембридж сияқты, Саламанкада да бірнеше колледж (Colegios Mayores) болды. Бұл колледждер қайырымдылық мекемелері ретінде құрылып, кедей студенттердің университетте оқуына мүмкіндік берді. XVIII ғасырға қарай олар негізін қалаушылардың отбасылары бақылауындағы жабық корпорацияларға айналып, университетке үстемдік етті. Олардың көпшілігі Наполеон әскерлері тарапынан қиратылды. XIX ғасырда испан үкіметі университеттің канондық құқық және теология факультеттерін таратып жіберді. Олар 1940 жылдары Саламанканың Паптық университетінің құрамына қайта құрылды.

Қатысушы істер

Факультет теология кафедрасын жаңартты, қазіргі заманғы құқық, халықаралық құқық және қазіргі заманғы экономикалық ғылым негіздерін қалады, сондай-ақ Трент кеңесіне белсенді қатысты. Оқу орнының математиктері папа Григорий XIII-нің тапсырысымен күнтізбе реформасын зерттеді және кейіннен қолданылған шешімді ұсынды. 1580 жылға қарай Саламанкаға жыл сайын 6500-ге жуық жаңа студент келіп түсті, олардың арасында испан монархиясының мемлекеттік басқару қызметкерлері де болды. Осы кезеңде Беатрис Галиндо мен Луиза де Медрано сияқты алғашқы әйел университет студенттері қабылданды, соңғысы университетте сабақ берген алғашқы әйел болған болуы мүмкін.

Сиқыршылық

Көпшілік пікірде университет сиқырмен байланысты болған. Саламанкадағы белгілі бір үңгір қара сиқыр мектебінің орны саналған. Испан тілінде "Саламанка" сөзі "үңгір", "жаман игуана" және "қолдағы айла" мағыналарын білдіреді, ал саламанкеза (Tarentola mauritanica, испанша атауы "саламандрадан" туындаған) – испан дәстүрінде сиқырлы қасиеттері бар жорғалаушы. Румыния халық мұрасында шайтан "Шоломанс" деп аталатын қара сиқыр мектебін басқарады. Бұл атау "Саламанка" және дана патша "Соломон" есімдерінен шыққан.

Қазіргі күн

Саламанка Испанияның және әлемнің түкпір-түкпірінен студенттер мен аспиранттарды тартады; ол Испанияда басқа аймақтардан келген студенттер саны бойынша ең жоғары рейтингтегі университет болып табылады. Сонымен қатар, ол испан тілін шетел тілі ретінде үйренуге ниеттенген екі мыңнан астам шетелдік студентті тартатын испан тілі курстарымен де танымал. Бүгінде Саламанка университеті гуманитарлық ғылымдарды зерттеудің маңызды орталығы болып табылады, әсіресе тіл білімі, сондай-ақ құқық және экономика салаларында белгілі. Университетте және оған қатысты зерттеу орталықтарында, мысалы, Centro de Investigación del Cáncer [Рака зерттеу орталығы], Instituto de Neurociencias de Castilla y León немесе INCyL [Кастилия және Леон нейроғылымдары институты], Centro de Láseres Pulsados Ultracortos Ultraintensos [Ультрақысқа, жоғары қарқынды импульсті лазерлер орталығы] ғылыми зерттеулер жүргізіледі. Бұл Біріккен Ұлттар Ұйымымен тіл мамандарын даярлау жөніндегі меморандумға қол қойған әлемдегі испан тіліндегі екі университеттің бірі. Кембридж университетімен бірлесіп, Саламанка университеті 1989 жылы Еуропадағы тілдік тестілеушілер қауымдастығын (ALTE) құрды. 2018 жылы институт өзінің сегізінші ғасырлық мерейтойын атап өтті.

Кітапхана

Кітапханада шамамен 906 000 том кітап бар.