Кіріспе

Аускультация (латын тіліндегі auscultare "құлақ салу" деген сөзден) – дененің ішкі дыбыстарын, әдетте стетоскоп арқылы тыңдау. Аускультация жүрек-қан тамырлар және тыныс алу жүйесін (жүрек және тыныс дыбыстарын), сондай-ақ ас қорыту жолын тексеру үшін жасалады. Бұл терминді Рене Ланнек енгізді. Дененің дыбыстарын диагностикалық мақсатта тыңдаудың тарихы ежелгі Египетке дейін жетеді. Аускультация мен пальпация физикалық тексеруде бірге қолданылады, екеуінің де тамыры ежелгі заманға барып тіреледі, екеуіне де дағды мен шеберлік қажет, және екеуі де бүгінде маңызды. Ланнек жасаған үлес – процедураны жетілдіру, дыбыстарды кеудедегі нақты патологиялық өзгерістермен байланыстыру және науқастың денесі мен дәрігердің құлағы арасындағы байланысты қамтамасыз ететін стетоскоп сияқты құралды ойлап табу. Аускультация – клиникалық тәжірибе, жақсы стетоскоп және жақсы тыңдау қабілетін талап ететін дағды. Денсаулық сақтау мамандары (дәрігерлер, медбикелер және т.б.) аускультация кезінде үш негізгі мүше мен жүйені тыңдайды: жүрек, өкпелер және асқазан-ішек жүйесі. Жүректі тыңдағанда дәрігерлер жүрек ырықылдарын, жүрек соғудың жылдамдығын және басқа да жүрек соғумен сәйкес келетін қосымша дыбыстарды анықтайды. Өкпелерді тыңдағанда, сырылдар, кеуірлер және сықырлау сияқты тыныс дыбыстары анықталады. Асқазан-ішек жүйесін аускультациялау ішек қозғалысын анықтауға мүмкіндік береді. Электрондық стетоскоптар дыбысты жаза алады, сондай-ақ шуды азайту және сигналды күшейту функцияларын ұсынады. Бұл телемедицина (қашықтықтан диагностика) және оқыту үшін пайдалы. Бұл компьютерлік аускультацияның жолын ашты. Ультрадыбыс (US) компьютерлік аускультация мүмкіндігін береді, ал портативті US, әсіресе портативті эхокардиография, кейбір стетоскоп аускультациясын (әсіресе кардиологияда) алмастырады, бірақ олардың барлығын емес (стетоскоптар негізгі тексерулерде, ішек дыбыстарын тыңдауда және басқа да алғашқы медициналық көмек жағдайларында әлі де маңызды).

Аускултограмма

Аускультация дыбыстарын аускультограмма түрінде бейнелеуге болады, бұл үшін символдар қолданылады. Ол кардиологияны оқытуда пайдаланылады.

Орташа және бірден аускультация

Орташа аускультация – стетоскоп сияқты аспапты пайдаланып дене ішіндегі дыбыстарды тыңдау (аускультация) үшін қолданылған, қазіргі кезде қолданылмайтын ескі медициналық термин. Бұл әдіс тікелей денеге құлақ қойып дыбыстарды тыңдауға, яғни бірден аускультация жасауға қарама-қарсы.

Допплер аускультациясы

2000-шы жылдары қолмен ұсталатын ультрадыбыс трандюсерін қолдану арқылы Доплер аускультациясының клапан қозғалыстарын және қан ағынының дыбыстарын анықтауға мүмкіндік беретіні дәлелденді, бұл дыбыстар дәстүрлі стетоскоппен жүрек тексеру кезінде анықталмайды. Доплер аускультациясы аорталық жетіспеушілікті анықтауда 84% сезімталдық көрсетті, ал классикалық стетоскоп аускультациясы – 58%. Бұдан әрі, Доплер аускультациясы қарыншалық босанудың бұзылуын анықтауда артықшылықтар танытты. Доплер аускультациясының және классикалық аускультацияның физикалық принциптері өзгеше болғандықтан, екі әдіс бір-бірін толықтыруы мүмкін деген ұсыныс жасалды.