Кіріспе

Норвегиялық экономист Эрик Стенфельдт Райнерт (15 ақпан 1949 жылы туған) – даму экономикасы, экономикалық тарих және экономикалық саясат тарихы салаларындағы маман.

Өмірбаян

Райнерт Ослода дүниеге келді, Швейцариядағы Сент-Галлен университетінде (экономиканы оқыды), Гарвард университетінде (MBA) және Корнелл университетінде (Ph.D.) білім алды. Оқу кезінде Латын Америкасында, Перу Анд тауларындағы қоғамдық даму жобасында, сондай-ақ жеке секторда жұмыс істеді. 1972 жылы Италияның Бергамо қаласында Matherson Selig атты шағын өнеркәсіптік фирманы (бояу және автомобиль өнеркәсібі үшін түсті үлгілерді дайындау) құрып, оны дамытты. Норвегия мен Финляндияда өндіріс орындарын ашқаннан кейін, 1991 жылы сатқан кезде компания Еуропадағы осы саланың ең ірі фирмасына айналды. Рейнерт 1991–1995 жылдары Ослодағы STEP тобында жұмыс істеді, ал кейін Норвегияның ірі корпорациялары құрған Norsk Investorforum ой-танымының ғылыми-зерттеу директоры болды (1995–2000). Ол сонымен қатар Осло университеті құрған Даму және қоршаған орта орталығында (SUM) жартылай уақыт жұмыс істеді. 2000 жылы ол "Басқа Канон" қорының атқарушы төрағасы болды, бұл гетеродокстық экономикалық зерттеулерге арналған шағын орталық және желі. 2004 жылдан бері ол Таллинн Технологиялық университетінде Технологияны басқару және даму стратегиялары профессоры, ал 2020 жылдың маусымынан бастап Лондон университетінің Инновациялар және қоғамдық мақсаттар институтында (IIPP) құрметті профессор қызметін атқарады. Ол бес тілде дәріс оқиды.

Жұмыс

Рейнерттің 1980 жылы докторлық диссертациясымен басталган зерттеу қызығушылықтары мен жарияланымдары тең емес даму теориясы және экономикалық ой мен саясат тарихына арналған. Консультант ретінде Рейнерт өнеркәсіптік және экономикалық саясатқа, инновациялардың алғышарттары мен басқаруына, сондай-ақ қаржы және өндірістік капитал арасындағы қарым-қатынастарға ерекше назар аударады. Көптеген – дамушы елдердің өкілдері де оның ішінде – оның жұмысын қолдады, тіпті Reinert-тің көзқарасына қарсы болған жарияланымдардағы авторлар, мысалы, Financial Times газетінен Мартин Вольф, оның кітабын талқылауға маңызды үлес деп бағалады. NORLA ұйымы (норвегиялық кітаптарды шетелде таратумен айналысатын норвегиялық ұйым) мәлімдегендей, «Бай елдер қалай байыды және кедей елдер неге кедей болып қалады» кітабы 27 тілге аударылған. Кітаптың негізгі ойы – неоклассикалық экономика дамушы елдерге зиян келтіреді, әсіресе XIX ғасырдың ағылшын экономисі Дэвид Рикардоның салыстырмалы артықшылықтар теориясын қабылдау арқылы. Бұл теория сауданың табиғатына қарамастан, оның пайдалы екенін көрсетеді. Италиялық экономистер Джованни Ботеро (1589) және Антонио Серра (1613) бастаған ұзақ интеллектуалдық дәстүрге сүйене отырып, Рейнерт өнімділігі артатын тауарлармен сауда жасайтын елдің (мысалы, жоғары технологиялық өнімдер) өнімділігі төмендейтін тауарлармен сауда жасайтын елге қарағанда артықшылықтары бар екенін еске салады (мысалы, шикізат). Ботероның пікірінше, экономикалық әртүрлілік пен шикізаттың құнын арттыру – елдерді байытатын маңызды факторлар. Ренессанстан бері Англия мен АҚШ сияқты сәтті елдер алдымен жаңадан пайда болған өндірістерін қорғап, кейін әлемдік нарыққа ашылды. 19 ғасырдың неміс экономисі Фридрих Листтің сөздерін келтіре отырып, Эрик Рейнерт протекционизмнің маңызды екенін және еркін сауданың даму деңгейі шамалас елдер арасында ғана тиімді екенін айтады. Ешбір ел тұрақты индустриализациясыз дамуға жете алмайды, ал ешбір кедей ел еркін сауда шектеулерінде оған қол жеткізе алмайды. Осы себепті Рейнерт Мыңжылдық даму мақсаттарын «симптоматикалық ем» деп атайды және отаршылдық елдердің отарларын индустрияландырудан тоқтатуға бағытталған саналы стратегиялық әрекеттерінің тарихи мысалдарымен бөліседі. Рейнерт бұрынғы Дүниежүзілік банк экономикалық мәселелер жөніндегі бас экономисі Джастин Ифу Линнің «Мұнай экспорттаушы бірнеше елді қоспағанда, ешбір ел индустриализациясыз байымаған» деген пікірін келтіреді. 2008 жылы Рейнерт эволюциялық саяси экономикадағы ең жақсы монография үшін Гуннар Мирдал сыйлығын алды, ал 2010 жылы Джордж Сорос қаржылаған Жаңа экономикалық ойлау институтының Кембридждегі ашылу конференциясына шақырылған Норвегиядан келген жалғыз экономист болды. Анд тауларындағы тәжірибесі мен Корнелл университетіндегі экономикалық антропологияны зерттеу негізінде Рейнерт Норвегияның Каутокеино қаласындағы Сами қолданбалы ғылымдар университетінде адъюнкт-профессор болып жұмыс істеді және алғыр бағу экономикасы мен климаттың өзгеруі туралы жарияланымдар жасады. Гарвард бизнес мектебінің Кресс кітапханасында, оның әйелі Фернанда кітапханашы болып жұмыс істеген жерде, Эрик Рейнерт және оның әйелі 1750 және 1850 жылдарға дейін жарық көрген экономикалық кітаптардың тарихын зерттеді, олардың көптеген басылымдары (аудармаларымен бірге) 10-нан асты. Көптеген бұрынғы экономикалық бестселлерлер қазірде көбіне белгісіз. Оның экономикалық өсудегі мемлекеттің рөлі туралы еңбектері қытай, эстон, орыс және испан тілдерінде қайта басылды. Эрик Рейнерттің жұмысындағы тұрақты тақырып – экономикалық ой мен теориялардың айналмалылығы және экономикадағы географиялық дамудың рөлі.

Таңдалған жарияланымдар

Жаһандану, экономикалық даму және теңсіздік: Баламалы перспектива (2004), ред. Челтнем: Эдвард Элгар. Экономикалық дамудың бастаулары. Экономикалық ойлау мектептері даму мәселесін қалай қарастырды (2005), KS Jomo-мен бірлесіп редакцияланды. Лондон: Zed / Нью-Дели: Tulika. Бай елдер қалай байыды және кедей елдер неге кедей болып қалады (2007), Лондон: Constable. Техноэкономикалық парадигмалар: Карлота Перез құрметіне арналған мақалалар (2009), бірлесіп редакцияланды. Лондон: Anthem. Рагнар Нурксе (1907–2007): Классикалық даму экономикасы және оның бүгінгі күндегі маңызы (2009), бірлесіп редакцияланды. Лондон: Anthem. Эрик С. Рейнерт және Франческа Виано, редакторлар, Торстейн Веблен, Дағдарыс заманына арналған экономика, Anthem Press, 2012. Рагнар Нурксе: Сауда және даму (2009), бірлесіп редакцияланды. Лондон: Anthem. Эрик С. Рейнерт, Жаяти Гош, Райнер Каттель, редакторлар, Эдвард Элгар баспасының Экономикалық дамудың баламалы теориялары туралы анықтамалық (2018 жылдың 25 мамыры). Райнер Каттельмен бірге: Немец экономикасының көрегендік реализмі: Отыз жылдық соғыстан суық соғысқа дейін, Anthem Press; 1-басылым (2019 жылдың 15 ақпаны). И. Квангравенмен, редакторлар, Эдвард Элгар баспасының Теңсіз экономикалық дамуға қазіргі заманауи нұсқаулық (2023 жылдың 10 қаңтары).

Жүктеуге болатын жұмыс қағаздары

"Еуропалық интеграцияның сапалық өзгерісі: тұрақты жалақы қысымына және Еуропаның «Латын Америкасы сияқты болуына» қарай ма? (Райнер Каттельмен бірге), PRAXIS жұмыс құжаты № 17, 2004 жыл. «Даму және әлеуметтік мақсаттар: «Тұрмыстық колониализмді» болдырмау үшін көмек пен дамуды теңестіру», БҰҰ Экономикалық және әлеуметтік істер департаменті, DESA жұмыс құжаты № 14, 2006 жыл. Португал тіліндегі аудармасы – Oikos. Revista de Economia Heterodoxa 4(4), 45–67 б., 2005 жыл. «Эволюциялық экономика, классикалық даму экономикасы және экономикалық саясат тарихы: инклюзивті теориялауға шақыру», Технологияны басқару және экономикалық динамика жөніндегі жұмыс қағаздары № 1, The Other Canon Foundation; Таллинн Технология университеті, 2006 жыл. Рагнар Нурксенің маңыздылығы және классикалық даму экономикасы (Райнер Каттель және Ян А. Крегельмен бірге). Технологияны басқару және экономикалық динамика жөніндегі жұмыс қағаздары № 21; The Other Canon Foundation, Таллинн Технология университеті, 2009 жылдың наурызы. «Құдіретті жеңілдетушілер: Экономикалық теориядағы қаржылық дағдарыстардың және кедейліктің жалпы түбі және жаңа «1848 жылғы сәт», DESA жұмыс құжаты № 88, Біріккен Ұлттар Ұйымы, 2009 жылдың желтоқсаны. «Неоклассикалық экономика: 1970 жылдардан бері экономикалық қиратудың іздері», RWER (60), 2–17 б., 2012 жыл. 1850 жылға дейінгі 80 экономикалық бестселлер: Экономикалық ой тарихына жаңа көзқарас, Эрик С. Райнерт, Кеннет Карпентер, Фернанда А. Райнерт, Софус А. Райнерт, Технологияны басқару және экономикалық динамика жөніндегі жұмыс қағаздары № 74, Таллинн Технология университеті, Таллинн, 2017 жылдың мамыры. Өзгертілген жағдайлар: Картезиандық және Рикардолық армандар. Reinert E. S., Di Fiore M., Saltelli A., Ravetz J. R. (2021), UCL инновациялар және қоғамдық мақсаттар институты, Жұмыс қағаздары сериясы (IIPP WP 2021/07).

Бейнероликтер

Барлығының шешімі, Антонио Серраның 1613 жылғы "Халықтардың байлығы мен кедейлігі" кітабына арналған лекция, Арендал, Норвегия, 2013 жылғы 9 тамыз. Әлеуметтік перспективада уақыт бойынша әділеттілік, Эрик С. Рейнерттің Еуропалық Комиссияның (ЕО) Бірлескен ғылыми-зерттеу орталығында STS “Contro Corrente” семинарлар сериясы аясында жасаған баяндамасы, 31 тамыз 2016. Идеологиялар өзгеретін заманда даму стратегиясы, Эрик С. Рейнерттің ашық лекциясы, Киев, 2016 жылғы 4 қазан. "Капитализм және инновация: Ұзақ мерзімді көзқарас" инновациялық буткемп – семинар, "Инновация, институттар және басқару" жас ғалымдар конференциясы, 16–19 қыркүйек 2017, Таллин. Эрик С. Рейнерттің баяндамасы: "Игілік күйін құруға себеп болған экономикалық идеяларды қайта жаңғырту". Эрик Рейнерттің 70 жылдығына арналған мерекелік шарадағы сөз сөйлеуі, Лондон университетінің колледжі, 15 ақпан 2019, сонымен қатар Марианна Маззукато, Карлота Перес, Вольфганг Дрехслер және Роберт Вейд қатысты. "Бай елдер қалай байиды және кедей елдер қалай кедей болып қалады: Экономикалық догманы қайта қарастыру" тақырыбындағы семинар, 5/6/2021, Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Гордон Браун, Таллинн технология университетінің профессоры Эрик Рейнерт, Лорд Дэвид Сейнсбери және Оңтүстік Калифорния университетінің Дорнсиф саяси болашақ орталығының профессоры Джейкоб Солл қатысты.