Кіріспе

P 700 Granit (П 700 "Гранит"; ) – советтік және ресейлік кемеге қарсы крылаты зымыран. Оның GRAU коды 3M45, ал НАТО-ның белгісі SS-N-19 Shipwreck. Ол жер үстінен-жер үстіне және су астынан ұшырылатын түрлерінде келеді, сонымен қатар құрлықтағы нысаналарға қарсы да қолданылуы мүмкін.

Жобалау және салу

P 700 1970 жылдары P 70 Ametist және P 120 Malakhit зымырандарын алмастыру үшін жасалды, екеуі де тиімді болғанмен, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің әскери кемелерінің жаңа қару-жарақтарына қарсы тиімді болу үшін жеткіліксіз ұзаққа ұша алмады. Зымыранның негізгі бөлігі P 500 Bazalt зымыранынан алынған. Chelomei/NPO Mashinostroenia компаниясының құрастыруымен жасалған, 10 метрлік зымыранда артқы қанаттары мен құйрығы бар, салмағы шамамен 7000 килограммды құрайды және 750 кг жарылғыш затпен, FAE жарылғыш затпен немесе 500 кт термоядролық оқ-дәрімен жабдықталуы мүмкін. Ұшыру үшін артқы бөлігіне қатты отынмен жұмыс істейтін цилиндрлі ракета орнатылады; зымыран тұрақты ұшу режиміне енгеннен кейін бұл күшейткіш бөлігі ажыратылады. Ұзақ жылдар бойы бұл зымыранның тұрақты ұшу кезінде турбореактивті қозғалтқышты пайдаланғанына сендірілді; бірақ Ресей және Батыс елдерінің бұқаралық ақпарат құралдары оның техникалық сипаттамаларына қол жеткізгеннен кейін, оның қозғалтқыш жүйесінің тікелей ағынды қозғалтқыш (ramjet) екені анықталды. P 700 зымыранының алдыңғы бөлігінде ерекше сақина тәрізді ауа түсіру тежегіші бар. Ең жоғары жылдамдығы 1,6-2,5 Мах аралығында деп есептеледі. Ұшу қашықтығы 400 км, 500 км деп бағаланады. Бағыттау жүйесі күрделі, инерциялық бағыттау, соңғы кезеңде активті радарлық бағыттау және радарға қарсы бағыттау режимдерін қолданады. Ұшу бағытын ортаңғы кезеңде түзету мүмкіндігі қарастырылған. Зымыранның 4-8 данадан тұратын топтап ұшырылғанда ерекше бағыттау режиміне ие екені жиі айтылады. Зымырандардың бірі биікке көтеріліп, нысананы анықтайды, ал қалғандары шабуылдайды. Нысананы анықтауға жауапты зымыран қысқа уақытқа көтеріліп-түсіп, осылайша оны құлатуды қиындатады. Зымырандар деректерді алмасу арқылы байланысып, желі құрайды. Егер нысананы анықтауға жауапты зымыран жойылса, келесі зымыран оның орнына көтеріліп, міндетін жалғастырады. Зымырандар ұшу кезінде жинаған ақпаратты, кемелердің түрлерін және алдын ала бағдарламаланған ұрыс құралымдарын пайдаланып, нысаналарды ажырата алады, топтарды анықтайды және автоматты түрде басымдық ретімен іріктей алады. Олар басымдық ретімен нысаналарға шабуыл жасайды: ең жоғарыдан ең төменгіге дейін. Бірінші нысананы жойғаннан кейін, қалған зымырандар келесі басымдықтағы нысанаға шабуыл жасайды. Мұндай сипаттамаға қатысты күмәндер туындады. Зымыранда қарсы зымыранға қарсы шаралар қарастырылған. Сонымен қатар, бортындағы компьютерде жаудың электрондық соғысына қарсы тұру және қарсы шаралардан қашу үшін қажетті деректер сақталған. P 700 зымыраны турбореактивті қозғалтқышпен жабдықталған P 500 Bazalt зымыранынан жасалған. P 700 өз кезегінде тікелей ағынды қозғалтқышты (ramjet) пайдаланатын P 800 Oniks және P 800 зымыранының Үндістан мен Ресейдің бірлескен жаңғыртуының нәтижесінде жасалған BrahMos зымыранына айналды.

Қатысу

Бастапқыда 1980 жылы "Киров" крейсерінде (қазіргі "Адмирал Ушаков") орналастырылды, ал зымыран 1983 жылғы 19 шілдеде пайдалануға берілді. Бұл, сонымен қатар, кемені авиациялық крейсер ретінде жіктеудің саяси артықшылығын да берді. [[Монтрёкс конвенциясы туралы келісімде]] қараңыз. Расталмаған мәліметтер бойынша, 2000 жылы зымырандар ұшақ ангарына көбірек орын беру үшін алынып тасталды. Қазіргі уақытта ол Ресейдің "Адмирал Нахимов" және "Пётр Великий" кемелерінде, сондай-ақ Ресейдің "Солтүстік" және Тынық мұхит флоттарында зымырандық қару-жарақтардың бір бөлігі ретінде қызмет етеді. "Курск" кемесі 2000 жылғы 12 тамызда жаттығу кезінде торпеда жарылысынан суға батқанда 24 зымыран тасымалдаған. Ресей теңіз күштері НАТО-ның зымыранды қалпына келтіруге тырысуы мүмкін екендігіне қатты алаңдады және құтқару жұмыстары кезінде кеме жатқан жерді қорғады. 65 миллион долларлық құтқару операциясынан кейін зымырандар толықтай қалпына келтірілді. Зымыранның үлкендігі оны қолдануға және ұшыруға болатын платформаларды шектейді. Ол тек "Оскар" класты су асты кемелері, "Киров" класты соғыс крейсерлері және "Адмирал Кузнецов" авианосынан ғана қолданылған. Осы үш типтің барлық кемелеріндегі "Гранит" зымырандары кішірек "Оник" және "Калибр" зымырандарын көбірек тасымалдауға арналған жаңа ұшыру қондырғыларымен алмастырылады.

P-1000 Vulkan-ды қолдану

P 1000 зымыраны ішінара P 500 және P 700 зымыраларынан дамытылған. Оның ең жоғары жылдамдығы биіктікке байланысты 1,5 – 2,5 Мах аралығында деп хабарланады, ал қашықтығы 700 – 1000 км (800 шақырым) аралығында деп мәлімделеді. Жарықтқыш бөлігі: 500 кг. Өндіріс жылдары: 1985–1992. Зымыра корпусы P 500-ге ұқсас, бірақ P 700-дің қорғанысқа қарсы шараларды жеңу мүмкіндігіне ие. Ұзақ қашықтықтағы зымыран нысанаға тек төмен биіктікте (25 метрге дейін немесе одан да төмен) жақындаса алады (мұндай жағдайда максималды қашықтығы 500 км-ден кем болады).

2018 жылы ауыстырылуы

Ресми түрде "Циркон" (ракетасымен) алмастырылуда.