Көк Болат: Ұлыбританияның ядролық қару жүйесінің даму тарихы

Кіріспе

Blue Steel 1954 жылғы 5 қарашадағы Өнімдер министрлігінің меморандумының нәтижесінде туындады, онда 1960 жылға қарай Кеңес Одағының әуе қорғанысы V бомбалаушыларының ядролық гравитациялық бомбалармен шабуылдауын мүмкін емес ететіні болжанды. Осы мәселеге жауап ретінде кемінде 80 шақырымға жететін, үстіркілді ракетамен қозғалатын, ірі ядролық (немесе термоядролық) соғыс зарядын тасымалдай алатын ракета ұсынылды. Бұл бомбалаушыларды нысана аумағында орнатылған кеңестік жер үсті қорғаныс жүйелерінің қашықтығынан тыс ұстап, ракетаның жоғары жылдамдықпен нысанаға "шабуылдауына" мүмкіндік береді. Соғыс зарядының мөлшері, үш V бомбалаушы түрінің кез келгенінде тасымалдау қажеттілігі және Mach 3 жылдамдығына жету мүмкіндігі арасындағы тепе-теңдік сақталуы керек еді. Сол кезде Ұлыбританияда қолданыстағы жалғыз стратегиялық соғыс заряды Green Bamboo болды, ол өте үлкен болғандықтан, оны тасымалдау үшін үлкен ракета корпусы қажет болды. Әуе штабы 1954 жылдың қыркүйек айында осы талапты OR.1132 ретінде жариялады. Өнімдер министрлігі британдық өндірушілердің арасынан Avro компаниясын таңдады, бірақ оның басқарылатын қарулар саласындағы тәжірибесі жеке бастамалармен шектеліп, одан аспады; Handley Page ракета ұсынған, бірақ Elliots гироскоптық басқару жүйесінің дәлдігі жеткіліксіз болды. Avro 1955 жылы жұмысты бастады, оған "Blue Steel" Rainbow коды берілді, ол қызметте сақталады. Elliots басқару жүйесін жасағанда, Armstrong Siddeley сұйық отынмен жұмыс істейтін қозғалтқышты әзірледі. Жобалау кезеңі ұзаққа созылды, түрлі даму проблемалары, дизайнерлердің ұсынылатын Green Bamboo күшейтілген бөліну соғыс зарядының нақты мөлшері мен салмағы туралы ақпараттың болмауымен күрделенді. Blue Steel-дің үлкен көлемі Green Bamboo-дың жарылыс сферасының диаметрімен анықталды. Avro Blue Steel-дің уақыт өте келе дамитынын, келесі нұсқаларының жылдамдығын (Mach 4.5-ке дейін) және қашықтығын арттыратынын ұсынды. Соңғы Blue Steel әзірленіп жатқан үстіркілді Avro 730 ракетасымен ұшырылатын ұзақ қашықтықтағы қару болар еді. Оларға OR.1132 техникалық талаптарына қатаң сәйкес болу тапсырылды. Ұзақ қашықтықтағы тиімді қарудың болмауына байланысты, бастапқы Blue Steel 1000 фут (305 м) биіктікте төменгі қабатта ұшуға мүмкіндік беретін шағын түзетулерден кейін қызметте сақталды, тіпті ыстық соғыста оның пайдалылығы шектеулі болса да. Polaris ракетасы орналастырылғанға дейін V бомбалаушы күштерінің стратегиялық рөлін ұзарту үшін жедел тосқауыл қаруы (WE.177B) жылдам әзірленді. Бұл WE.177 қаруы қалған модификацияланған Blue Steel ракеталарын толықтырды, төменгі қабатта енуді пайдаланып, содан кейін қаруды 1000 фут (305 м) биіктікте босату үшін маневр жасады. Қырық сегіз Vulcan және Victor бомбалаушысының әрқайсысына бір операциялық раунд орналастырылды, ал тағы бес раунд операциялық қосалқы ретінде жасалды. RAF-тің әртүрлі талаптары үшін төрт ядролық емес раунд өндірілді, ал тағы он алты оқу раундының мақсаты нақтыланбады. Blue Steel 1970 жылғы 31 желтоқсанда ресми түрде қызметтен шығарылды, Ұлыбританияның стратегиялық ядролық қабілеті су асты кемелері флотына берілді.

Blue Steel was the result of a Ministry of Supply memorandum from 5 November 1954 that predicted that by 1960 Soviet air defences would make it impossible for V bombers to attack with nuclear gravity bombs. The answer was for a rocket powered, supersonic missile capable of carrying a large nuclear (or projected thermonuclear) warhead with a range of at least 50 mile (80 km). This would keep the bombers out of range of Soviet ground based defences installed around the target area, allowing the missile to "dash" in at high speed. There would have to be a balance between the size of the warhead, the need for it to be carried by any of the three V bomber types in use, and that it should be able to reach Mach 3. At the time the only strategic warhead available in the UK was the Green Bamboo, which was very large and so required a large missile fuselage to carry it. The Air Staff issued this requirement for a stand off bomb as OR.1132 in September 1954. The Ministry of Supply selected Avro out of the British manufacturers, although it had no experience in working on guided weapons other than some private venture work; Handley Page had suggested a missile, but the Elliots gyro based guidance system was inaccurate beyond Avro began work proper in 1955, with the assigned Rainbow Code name of "Blue Steel" which it would keep in service. With Elliots working on the guidance system, Armstrong Siddeley would develop the liquid fuel engine. The design period was protracted, with various development problems exacerbated by the fact that designers lacked information on the actual size and weight of the proposed boosted fission warhead Green Bamboo, or its likely thermonuclear successor derived from the Granite series. The large girth of Blue Steel was determined by the implosion sphere diameter of Green Bamboo. Avro proposed that Blue Steel would evolve over time, subsequent versions increasing speed (to Mach 4.5) and range. The ultimate Blue Steel would be a range weapon that could be launched by the supersonic Avro 730 under development. They were told to limit themselves to the specification of OR.1132. With no effective long range weapon the original Blue Steel served on after a crash programme of minor modifications to permit a low level launch at 1000 feet (305 m), even though its usefulness in a hot war was likely limited. A stop gap weapon (WE.177B) was quickly produced to extend the life of the V bomber force in the strategic role until the Polaris missile was deployed. This WE.177 laydown weapon supplemented the remaining modified Blue Steel missiles, using a low level penetration followed by a pop up manoeuvre to release the weapon at 1000 feet (305 m). One live operational round was deployed on each of forty eight Vulcan and Victor bombers, and a further five live rounds were produced as operational spares. An additional four non nuclear rounds were produced for various RAF requirements, and there were sixteen other unspecified training rounds. Blue Steel was officially retired on 31 December 1970, with the United Kingdom's strategic nuclear capacity passing to the submarine fleet.