Кіріспе

UGM 27 Polaris зымыраны – екі сатылы, қатты отынмен жұмыс істейтін, ядролық қаруланған баллистикалық зымыран (SLBM) болды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің алғашқы SLBM ретінде ол 1961 жылдан 1980 жылға дейін қызмет етті. 1950 жылдардың ортасында Әскери-теңіз күштері АҚШ Армиясымен бірлесіп «Юпитер» зымыраны жобасына қатысты және оның дизайнына ықпал етіп, су асты кемелеріне сыйымды ету үшін оны төмендетіп жасады. Дегенмен, олар кемелерде сұйық отынды ракеталарды пайдалану туралы алаңдады және қатты отынмен жұмыс істейтін «Юпитер S» нұсқасын қарастырды. 1956 жылы «Нобска» жобасы деп аталған су астына қарсы зерттеулер барысында Эдвард Теллер өте кішкентай сутекті бомба оқ-дәрілерін жасау мүмкін екенін ұсынды. Мұндай оқ-дәрілерді тасымалдауға жарамды зымыранды жасау үшін жедел бағдарлама басталды, ол «Поларис» деп аталды және төрт жылдан кейін, 1960 жылдың ақпан айында алғашқы сынақ атылымын жасады. «Поларис» зымыраны қозғалатын платформадан су астынан атылғандықтан, қарсы шабуылға дерлік осал емес еді. Бұл 1959 жылдан бастап Әскери-теңіз күштеріне барлық ядролық тежеушілік рөлді беру туралы ұсынысқа әкелді. Бұл Әскери-теңіз күштері мен АҚШ Әуе күштері арасында жаңа жанжалға ұласты, соңғысы стратегиялық бомбалаушылар мен қанатарлық зымырандарды (ICBM) икемді жауап берудің маңызды элементтері ретінде дәлелдеген «қарсы күш» тұжырымдамасын әзірлеу арқылы жауап берді. «Поларис» АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ядролық күшінің негізін құрады, ол бірқатар арнайы жасалған су асты кемелерінде орналасқан болатын. 1963 жылы «Поларис» сату туралы келісімге байланысты Ұлыбритания Корольдік Әскери-теңіз күштері Ұлыбританияның ядролық рөлін өз мойнына алды, ал Италия Әскери-теңіз күштері бірнеше сынақтар жүргізгенімен, бұл пайдалануға әкелмеді. «Поларис» зымыраны 1972 жылдан бастап АҚШ Әскери-теңіз күштерінің 41 бастапқы SSBN-нің 31-інде көп оқ-дәрілі (MIRV) қабілетіне ие «Посейдон» зымыранымен біртіндеп ауыстырылды. 1980 жылдары осы зымырандар 12 су асты кемесінде «Трайдент I» зымыранымен ауыстырылды. 10 SSBN «Поларис A3» зымыранын 1980 жылға дейін сақтап келді, өйткені олардың зымыран шахталары «Посейдонды» орналастыру үшін жеткілікті үлкен болған жоқ. 1980 жылы «Огайо» су асты кемесі теңіз сынақтарын бастаған кезде, бұл су асты кемелері қарусыздандырылды және SALT II стратегиялық қаруды шектеу шартының лимитін бұзуды болдырмау үшін шабуылдық су асты кемелері ретінде қайта тағайындалды. «Поларис» зымыран бағдарламасының күрделілігі жаңа жобаларды басқару әдістерін, соның ішінде Program Evaluation and Review Technique (PERT) әдістемесін әзірлеуге әкелді, ол қарапайым Гант диаграммасы әдістемесін алмастырды.

Тарих және дамуы

Polaris зымыраны АҚШ-тың Юпитер аралық қашықтықтағы баллистикалық зымыранының туындысына негізделген су асты кемелері бар зымырандар күшін құрудың бұрынғы жоспарын алмастырды. Әскери-теңіз операцияларының бастығы адмирал Арли Берк 1955 жылдың соңында Әскери-теңіз флоты үшін Юпитерді дамыту үшін арнайы жоба кеңсесінің басшысы ретінде контр-адмирал В. Ф. "Кызыл" Раборнды тағайындады. Юпитер зымыранының үлкен диаметрі ұзындығын ұтымды көлемдегі су асты қайыққа сыю үшін жеткілікті қысқа ұстау қажеттілігінің нәтижесі болды. 1956 жылы Адмирал Берк қатысқан Нобска жобасының конференциясында ядролық физик Эдвард Теллер бірнеше жыл ішінде Поляриске физикалық жағынан кішкентай бір мегатондық оқ-дәрі шығаруға болатынын мәлімдеді. Бұл Беркті Юпитер бағдарламасынан кетуге және сол жылдың желтоқсан айында Поляриске назар аударуға итермеледі. Полярис арнайы жобалар кеңсесінің қарсы адмирал Родерик Осгуд Миддлтонның басшылығымен ракета бөлімшесімен басталды және әлі күнге дейін арнайы жобалар кеңсесі астында. Кейін Адмирал Берк Поларис субмариналарының санын анықтауда маңызды рөл атқарды, әрқайсысы 16 зымыранмен 40-45 субмарина жеткілікті болады деп болжады. Ақырында "Поларис" субмариналарының саны 41-ге дейін жетті. Джордж Вашингтон - АҚШ-тың баллистикалық зымыранды (SLBM) іске қосуға қабілетті алғашқы су асты кемесі. SLBM-терді әзірлеу жауапкершілігі әскери-теңіз флотына және армияға берілді. Әуе күштері жер бетіндегі орта қашықтықтағы баллистикалық зымыранды (IRBM) әзірлеуді тапсырды, ал жер бетінен немесе теңізден ұшырауға болатын IRBM әскери-теңіз флотына және армияға тапсырылды. Жобаны "Төтенше жобалар" (ТП) әскери-теңіз флотының кеңсесі басқарады. Оның басшысы контр-адмирал Уильям Раборн болды. Бірінші МБР сұйық отынмен жабдықталған. Сұйық отын ұшақпен үйлесімді; Батыс жақта су асты кемелерімен үйлесімділігі төмен деп саналды, тіпті Совет теңіз күшінде сұйық отынмен жабдықталған SLBM-лер, олардың ешқайсысы криогендік компоненттерді қолданбаған, басым көпшілікте болды, ал R 29RMU2 2021 жылы Ресей теңіз күшінде әлі де қызмет етеді (оның 2030 жылдан кейін кезең-кезеңмен жойылуы күтілуде). Ал қатты отынның логистикасы мен сақтау процесін жеңілдетеді және қауіпсіздігін арттырады. 1956 жылдың жазында әскери-теңіз флоты Ұлттық ғылым академиясының Вудс-Холдағы (Массачусетс штаты) Нобска нүктесінде су асты кемелеріне қарсы соғыс жүргізу жөніндегі зерттеуін қолға алды, ол NOBSKA жобасы деп аталды. Әскери-теңіз флотының мақсаты - жаңа зымыран жасау, ол қазіргі зымыраннан жеңіл және 1500 миль қашықтықты қамтитын болады. Бұл жобаның бір мегатондық термоядролық жарылыс басына жеткізе алмайтыны шешілуі керек мәселе болды. Бұл зерттеуге Ливермордағы ядролық қарулар зертханасынан Эдвард Теллер және Лос-Аламос ядролық қарулар зертханасынан келген Дж. Карсон Марк қатысты. Теллер ядролық сатушы ретінде танымал болды, бірақ бұл оның Лос-Аламостағы әріптесінен көп төлейтін үлкен ставкалар соғысының алғашқы оқиғасы болды. Екеуі жақсы таныс еді: Марк 1947 жылы Лос-Аламос теориялық бөлім басшысы болып тағайындалды, бұл жұмыс бастапқыда Теллер үшін ұсынылды. Марк сақ физик еді және тендерлік соғыста Теллермен бәсекеге түсе алмады. NOBSKA жазғы зерттеуінде Эдвард Теллер FBM бағдарламасына өзінің әйгілі үлесін қосты. Теллер бір мегатондық жарылыс басын бес жыл ішінде жасауды ұсынды. Ол ядролық қаруланған торпедаларды әдеттегілердің орнына жаңа су асты кемелеріне қарсы қару ретінде қолдануға болатынын айтты. Ливермор жобаны алды. Теллер Ливерморға қайтып келгенде, адамдар оның уәдесінің батыллығына таңғалды. Бұл ядролық жарылыс басының қазіргі көлеміне байланысты мүмкін емес сияқты, және Теллер өзінің мәлімдемесін қолдауға шақырылды. Ол ядролық технологиядағы өзгеріске назар аударды, бұл әр ұрпақтың салмағы мен өнімділігінің төмендеуін көрсетті. Теллерден бұл бағдарламаның FBM бағдарламасына қолданылуы туралы сұрағанда ол: "1965 жылғы қару жүйесінде 1958 жылғы оқ-дәрілерді не үшін пайдалану керек?" деп сұрады. Марк Теллердің бір мегатондық оқ-дәрілерді көзделген уақыт аралығында зымыранның конвертіне сәйкес келтіру мүмкін деген болжамына келіспеді. Оның орнына Марк жарты мегатонның нақтырақ болатынын және жоғары баға мен ұзақ мерзімді ұсынды. Бұл тек Тельлер болжамының теріс екенін растады. Жарылыс басының салмағы жарты мегатонналық немесе бір мегатонналық болғаны маңызды емес, егер ол зымыранға орнатылса және соңғы мерзімге дейін дайын болса. Алайда, әскери-теңіз флоты сұйық отынмен жұмыс істейтін МБР-ға теріс қарады. Бірінші мәселе - криогендік сұйық отын өте қауіпті ғана емес, сонымен қатар ұшыруға дайындыққа көп уақыт кеткені болды. Екіншіден, сұйық отынмен жұмыс істейтін ракеталар салыстырмалы түрде төмен бастапқы үдеуді береді деген аргумент келтірілді, бұл белгілі бір теңіз жағдайында қозғалатын платформадан зымыранды ұшыру үшін тиімсіз. 1956 жылдың шілде айының ортасында Қорғаныс министрінің ғылыми кеңесшілер комитеті қатты отынмен жұмыс істейтін зымыран бағдарламасын толыққанды іске қосуды ұсынды, бірақ Юпитердің жарамсыз жүк және басқару жүйесін пайдаланбастан. 1956 жылдың қазан айында әскери-теңіз флоты, өнеркәсіп және академиялық ұйымдардан кіріктірілген сарапшылар тобы Полярис жүйесінің әртүрлі параметрлерін және қосалқы бөлімдер арасындағы компромистерді қарастырды. 30 000 фунт салмақты зымыран 1500 теңіздік мильге дейін жарамды жарылыс басын жеткізе алатыны туралы бағама берілді. Осы үміткерлік бағалаумен әскери-теңіз флоты Юпитер бағдарламасын толығымен тоқтатуға және жеке әскери-теңіз зымыранына қолдау көрсету үшін Қорғаныс министрлігіне жүгінуге шешім қабылдады. Үлкен су үстіндегі су асты кемесі төрт "Юпитер" зымыранын тасиды, олар көлденең тасылып, ұшырылады. Бұл, балама жоба SSM N 2 Triton болған болуы мүмкін. Алайда, армияның Юпитер бағдарламасының тарихы әскери-теңіз флоты армия бағдарламасына қатысқан, бірақ ерте кезеңде шығып кеткенін көрсетеді. Полярис әзірлеушілері жобаның басынан бастап көптеген мәселелерге тап болды, соның ішінде олар қолданатын гироскоптардың ескірген технологиясы. Бұл "Тұрақты платформа" конфигурациясы су асты кемесі қозғалыста болғанда болатын гравитациялық өрістердің өзгеруін ескермеді, сонымен қатар Жердің өзгеріп отыратын орналасуын да ескермеді. Бұл мәселе көптеген алаңдаушылықтарды тудырды, өйткені бұл навигациялық көрсеткіштердің дәлдігі мен сенімділігін сақтауды мүмкін емес етеді. Баллистикалық зымырандармен жабдықталған су асты кемесі операторлар оларды бағыттаудың жолы болмаса, пайдасыз болар еді. Содан кейін Полярис әзірлеушілері АҚШ Әуе күштерінен бас тартқан XN6 Autonavigator басқару жүйесіне жүгінді. АҚШ Әуе күштерінің Navaho үшін North American Aviation компаниясының Autonetics бөлімшесімен әзірленген XN6, ауа тынысымен ұшатын крейсерлік зымырандар үшін жобаланған жүйе болды, бірақ 1958 жылға қарай су асты кемелерінде орнатуға пайдалы болып шықты. 1965 жылға қарай Minuteman II үшін жасалған Texas Instruments компаниясының чиптеріне ұқсас чиптер әскери-теңіз флоты Полярис үшін сатып алынып жатты. Minuteman басқару жүйелерінің әрқайсысы мұндай чиптердің 2000 данасын қажет етті, сондықтан Полярис басқару жүйесі де осыған ұқсас санды қолданған болуы мүмкін. Бағаны бақылауда ұстау үшін дизайн стандартизацияланды және Westinghouse Electric Company және RCA компанияларымен бөлісті. 1962 жылы Minuteman чипінің бағасы 50 доллар болды. 1968 жылы баға 2 долларға дейін төмендеді.

Полярис А-3

Бұл зымыран АҚШ Әскери-теңіз күштерінде бұрынғы А 1 және А 2 үлгілерін алмастырды, сондай-ақ британдық Polaris күштерін жабдықтады. А 3 зымыранының қашықтығы ұзартылды және жаңа қарулық бөлімі үш Mk 2 қайта кіру құралын (АҚШ Әскери-теңіз күштері мен британдық терминологияда ReB немесе Re Entry Body) және 200 кт жарқындығы бар жаңа W 58 боеголовкасын қамтыды. Бұл құрылым бастапқыда "кластерлік боеголовка" деп сипатталған, бірақ оны бірнеше қайта кіру құралы (MRV) терминімен алмастырды. Үш боеголовка, сондай-ақ "шашыратылған оқ-дәрілер" деп те аталады, бір нысананың үстінде "оқпан" сияқты таратылды және жеке-жеке нысанаға бағытталмады (мысалы, MIRV зымыраны сияқты). Олардың нысанаға таралуына байланысты үш боеголовканың құрылымы бір мегатондық боеголовканың құрылымымен тең деп есептелді. МРВ А 3 зымыранымен жабдықталған алғашқы Polaris суасты кемесі 1964 жылы USS Daniel Webster болды. Кейіннен Polaris A 3 зымыранына (бірақ ReB емес) зымыран электроникасын ядролық электромагниттік импульстің әсерінен қорғау үшін шектеулі нығайту жасалды. Бұл A 3T ("Topsy") деп аталды және соңғы өндірістік үлгі болды.

Полярис А-1

Polaris-тің бастапқы сынақ үлгісі AX сериясы деп аталды және 1958 жылғы 24 қыркүйекте Канавералдан алғашқы ұшуын жасады. Зымыран көтерілу және домалану маневрін орындай алмады, тік көтерілді, бірақ бұл ұшу ішінара сәтті деп есептелді (сол кезде «ішінара сәттілік» пайдалы мәліметтерді қайтаратын кез келген зымыран сынағы үшін қолданылды). 15 қазанда екінші саты ұшыру алаңында тұтанғаннан кейін келесі ұшу сәтті болмады және өздігінен ұшып кетті. Қауіпсіздік қызметі қате зымыранды жойды, ал бірінші саты ұшыру алаңында тұрып, жануын жалғастырды. Үшінші және төртінші сынақтарда (30 желтоқсан және 9 қаңтар) қайықтың артқы бөлігінде қатты қызуға байланысты мәселелер туды. Бұл сымдар мен басқа да компоненттерге қосымша қорғаныс және оқшаулау қажеттігін тудырды. Бағдарлама басталғаннан кейін бір жыл өткен соң соңғы AX ұшуы жүзеге асырылды, оған дейін 17 Polaris зымыраны ұшырылған, олардың бесеуі барлық сынақ мақсаттарына жеткен. Бірінші операциялық нұсқасы, Polaris A 1, бір Mk 1 қайта кіру аппаратымен, бір W 47 Y1 600 кт ядролық оқ-дәрімен және инерциялық басқару жүйесімен жабдықталған, екі сатылы қатты отынды зымыранның дөңгелек қателік ықтималдығы (CEP) құрады. 1960-1966 жылдары тағы 40 SSBN (АҚШ Әскери-теңіз күштері терминологиясында – флоттық баллистикалық зымырандық суасты кемесі) ұшырылды. Оның W47 ядролық оқ-дәрісі бойынша жұмыс 1957 жылы Джон Фостер мен Гарольд Браун басқаратын команда Лоуренс Ливермор Ұлттық зертханасы болып қазір аталатын нысанда басталды. Әскери-теңіз күштері алғашқы 16 оқ-дәріні 1960 жылдың шілдесінде қабылдады. 1962 жылғы 6 мамырда Этан Аллен Тынық мұхитының орталық бөлігінде «Фрегат құсы» сынағы аясында Доминик операциясының бөлігі ретінде W47 оқ-дәрісімен жабдықталған Polaris A 2 зымыраны сынақтан өтті, бұл стратегиялық ядролық зымыранды сынаудың жалғыз американдық мысалы болды. Екі саты да жылдамдық векторын өзгерту арқылы басқарылды. Инерциялық навигация зымыранды шамамен 900 м (3000 фут) CEP-ге бағыттады, бұл нығайтылған нысаналарға қарсы қолдануға жеткіліксіз болды. Олар көбінесе шашыраңқы әскери нысаналарды (әуежайларды немесе радарлық станцияларды) жоюға, ауыр бомбалаушыларға жол ашуға пайдалы болды, бірақ жалпы халықтың пікірінде Polaris стратегиялық екінші соққыға жауап беруге арналған қару болды.

Поляристен кейін

Ұзақ қашықтықтағы жоғары дәлдік қажеттілігін қанағаттандыру үшін Lockheed компаниясының инженерлері қайта кіру аппаратының тұжырымдамасын, жақсартылған басқару, отты басқару және навигация жүйелерін енгізді, осылайша өз мақсаттарына жетті. Polaris A3 зымыранының бұрынғы үлгілерімен салыстырғанда өнімділігін арттыру үшін көптеген жақсартулар жасалды, оның ішінде жанар май және күйдіру камерасын жасауда қолданылатын материалдар да өзгертілді. Кейінгі нұсқалары (A2, A3 және B3) A1-ге қарағанда ірілеу, ауыррақ және ұзағырақ қашықтыққа ұшатын болды. Ең маңыздысы – қашықтықтың ұлғаюы болды: A2 зымырасының қашықтығы ..., A3 ..., ал B3 ... құрады. A3 зымырасы бірнеше қайта кіру аппаратымен (MRV) жабдықталды, ол соғыс бөлімдерін бір нысананың төңірегіне таратып жіберетін болды, ал B3 зымырасы советтік ракетаға қарсы қорғаныс жүйесіне қарсы әрекет ету үшін арнайы құралдармен жабдықталды. 1972 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері Polaris зымыраларын Poseidon зымыраларымен алмастыра бастады. B3 зымырасы C3 Poseidon зымырасына айналды, ол C3-тің үлкен салмағын пайдаланып, 10–14 данаға дейін жаңа, нығайтылған, жоғары жылдамдықты қайта кіру аппаратын орнату арқылы алдамшылық тұжырымдамасынан бас тартты, бұл советтік қорғаныс жүйесін сан жағынан басып тастауға мүмкіндік берді, сондай-ақ қайта кіргеннен кейін жоғары жылдамдығын сақтап тұрды. Бірақ бұл жүйе сенімді болмады, сондықтан екі жүйе де көп ұзамай Trident зымыраларымен ауыстырылды. Ұсынылған Теңіз астындағы ұзақ қашықтықтағы зымыран жүйесі (ULMS) бағдарламасы ұзақ мерзімді жоспарды ұсынды, ол ULMS II деп аталатын ұзақ қашықтықтағы зымыранды жасауды көздеді, ол қазіргі Poseidon (ULMS I) зымырасынан екі есе ұзаққа ұшатын еді. Ұзақ қашықтықтағы зымыраннан басқа, Poseidon зымыраларын қолданып жүрген су асты кемелерін алмастыру үшін үлкен су асты кемесі (Ohio класы) жасау ұсынылды. ULMS II зымыран жүйесі қолданыстағы SSBN су асты кемелеріне қосымша орнату үшін жобаланды, сонымен қатар ұсынылған Ohio класының су асты кемесіне де орнатылатын болды. 1972 жылдың мамыр айында ULMS II термині Trident терминімен ауыстырылды. Trident зымырасы 6000 мильден асатын қашықтыққа ұшатын, үлкен және жоғары өнімділікке ие зымыран болуы тиіс еді. Келісім бойынша Ұлыбритания АҚШ үкіметіне 2,5 миллиард долларлық жалпы сатып алу құнының қосымша 5%-ын ғылыми-зерттеу және дамыту жұмыстарына үлесі ретінде төледі. 2002 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері су асты кемелері мен D5 зымыраларының қызмет мерзімін 2040 жылға дейін ұзарту жоспарларын жариялады. Бұл үшін D5 қызмет мерзімін ұзарту бағдарламасы (D5LEP) қажет болды, ол қазір жүзеге асырылуда. Басты мақсат – коммерциялық (COTS) аппаратты пайдалану арқылы ескірген компоненттерді минималды құнмен ауыстыру, сонымен қатар Trident II зымыраларының көрсеткен өнімділігін сақтап тұру.

Британдық полярлық шашы

Полярис бағдарламасының алғашқы күндерінен бастап американдық сенаторлар мен әскери-теңіз офицерлері Ұлыбританияның Полярис пайдалану мүмкіндігін ұсынды. 1957 жылы Теңіз операцияларының бастығы Арли Берк және Бірінші теңіз лорды Луи Маунтбеттен жоба бойынша хат алмасуды бастады. 1960 жылдары "Blue Streak" және "Skybolt" зымырандарының жобалары тоқтатылғаннан кейін, Гарольд Макмиллан мен Джон Кеннедидің кездесулері нәтижесінде жасалған 1962 жылғы "Нассау келісімі" бойынша, АҚШ Ұлыбританияны Polaris зымырандарымен, ұшыру шахталарымен, ReB және атыс басқару жүйелерімен жабдықтауға міндеттенді. Ұлыбритания өз ядролық басқыштарын өндіретін болды және бастапқыда бес баллистикалық зымыран тасымалдайтын су асты кемесін салуды жоспарлады, бірақ Гарольд Уилсонның басқаруымен келген лейбористік үкімет осы санды төртке дейін азайтты, әр кемеде 16 зымыран болуы тиіс еді. "Нассау келісімі" өте нақты формулировкаларды қамтыды. Келісімді осылай формулировкалаудың мақсаты оны әдейі түсініксіз ету болды. "Нассау келісімінде" қолданылған тілдік таңдауларға байланысты Polaris сатуы әртүрлі елдердің түсіндіруіне байланысты өзгере алатын сипатқа ие болды. Америка Құрама Штаттары үшін бұл формулировка сатуды НАТО-ның ұстау күшінің құзырына енгізуге мүмкіндік берді. Ал британдықтар үшін бұл сатуды тек британдық ұстау құралы ретінде қарастыруға болады. Барлық Royal Navy SSBN су асты кемелері Фаслане базасында орналасқан, ол Holy Loch-тен небары бірнеше шақырым қашықтықта. Төрт су асты кемесінің бірі әрдайым жөндеуде болғанмен, жақында жарияланған архивтік құжаттар Royal Navy төрт кемеге қайта кіру құралдары мен жарылғыш заттарды, сондай-ақ Polaris A3T үшін қосалқы жарылғыш заттарды орналастырғанын, сонымен қатар жөндеудегі су асты кемесін қайта қаруландырып, теңізге шығаруға шектеулі мүмкіндіктерге ие болғанын көрсетті. Chevaline жарылғыш басына ауысқаннан кейін, орналастырылған RV және жарылғыш заттардың жалпы саны үш кемеге дейін азайтылды.

Шевалин

АҚШ-тың алғашқы Polaris зымыранға қарсы баллистикалық қорғанысты бұзуға арналмаған еді, бірақ Корольдік теңіз күштері өзінің шағын Polaris күшін, көбінесе бір ғана су асты кемесімен қорғаныс патрулінде жүргізіп, Мәскеу маңындағы зымыранға қарсы қорғаныс экранына енуін қамтамасыз етуі керек болды. Ұлыбританияның су асты кемелері 1968 жылдан 1972 жылға дейін АҚШ қолданған Polaris моделіне жасалған өзгеріс – Polaris A3T зымырандарымен жабдықталды. Осыған ұқсас алаңдаушылықтар АҚШ-та да болды, нәтижесінде жаңа американдық қорғаныс бағдарламасы құрылды. Бағдарлама Antelope деп аталды, оның мақсаты Polaris-ті жаңарту болды. Antelope бағдарламасы барысында жүргізілген сынақтарда Polaris-тің орналасу тиімділігін арттыру және оның ену қабілетін жақсарту сияқты түрлі аспектілері қарастырылды. Британдықтардың зымырандарына деген сенімсіздігі Antelope бағдарламасын зерттеуге әкелді. Antelope бағдарламасының бағалаулары Олдермастон қаласында жүргізілді. Antelope бағдарламасын бағалау нәтижелері британдықтарды АҚШ-тан кейін өз бағдарламасын іске қосуға итерді. Бағдарлама мақұлданғанмен, шығындар жүйенің іске асырылу уақытын ұзартқан кедергілер тудырды. Жобаның құны 1977 жылы Ұлыбританияның бағдарламаны тоқтату мүмкіндігін қайта қарауына себеп болды. Жүйе 1982 жылдың ортасында қолданысқа енгізілді, ал соңғы британдық SSBN су асты кемесі 1987 жылдың ортасында осы жүйемен жабдықталды. Chevaline 1996 жылы қызметтен алынды. Британия Antelope бағдарламасының әдістерін қабылдағанымен, жобаға АҚШ-тан ешқандай үлес түспеді. Олдермастон Chevaline соғыс бас бөлігіне толық жауапкершілікті алды.

Ауыстыру

Британдықтар Polaris Сату келісімін Polaris-тің мұрагері Poseidon-ға дейін оның құнына байланысты ұзартуды сұрамады. Қорғаныс министрлігі ядролық зымырандарын ұзақ қашықтықтағы Trident-ке жаңартуды жүзеге асырды. Бұл, Каллаганның Лейбористік партиясы үкіметінде оның құны және қажеттілігі туралы көптеген саяси тартыстардан кейін болды. Кетіп бара жатқан премьер-министр Джеймс Каллахан өзінің үкіметіне қатысты құжаттарды Маргарет Тэтчердің жаңа Консервативтік партиясына тапсырды, ол Trident C4 зымыранын сатып алу туралы шешім қабылдады. Кейіннен зымыран сатып алуды одан да үлкен, ұзақ қашықтықтағы Trident D5 зымыранына жаңарту туралы шешім қабылданды. Бұл, АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Корольдік Әскери-теңіз күштері арасында зымырандардың бірдей болуын қамтамасыз ету мақсатымен жасалды, бұл Корольдік Әскери-теңіз күштерінің Trident суасты кемелері Кингс-Бэй әскери-теңіз суасты кемелерінің базасын да пайдалануы керек болғандықтан маңызды болды. АҚШ Әскери-теңіз күштері бастапқыда Огайо класындағы суасты кемелерінің алғашқы топтарында Trident C4 зымыранын қолданғанмен, барлық осы суасты кемелерін үлкен және ұзақ қашықтықтағы Trident D5 зымыранына жаңарту жоспарланған және ақырында АҚШ Әскери-теңіз күштерінен барлық C4 зымырандары алынып тасталды. Бұл ауысу толыққанды жүзеге асырылды және Trident C4 зымырандарының ешқайсысы қолданыста жоқ. Polaris зымыраны АҚШ Әскери-теңіз күштері толықтай қызметтен шығарғаннан кейін, 1980-1981 жылдары Корольдік Әскери-теңіз күштерінде ұзақ уақыт бойы қолданыста болды. Осының салдарынан, АҚШ-та орналасқан Polaris-тің көптеген қосалқы бөлшектері мен жөндеу орындары қол жетімсіз болды (мысалы, Lockheed-те, ол алдымен Poseidon-ға, содан кейін Trident зымыранына көшті).

Италия

1957–1961 жылдары қайта құру бағдарламасы кезінде итальяндық крейсер «Джузеппе Гарибальди» кемесінің артқы бөлігіне төрт «Polaris» зымырандарын ұшыруға арналған қондырғы орнатылды. Италияның «Polaris» зымырандарын пайдалануы Кеннеди әкімшілігінің ықпалымен болды. 1961 жылға дейін Италия мен Түркия «Юпитер» зымырандарымен жабдықталған еді. Италия мен Түркияда «Юпитер» жобасынан бас тартуға үш фактор себеп болды: президенттің жобаға қатысты пікірі, қару-жарақ жүйелері туралы жаңа түсініктер және «Юпитер» зымыранының қажеттілігінің азаюы. Атом энергиясы жөніндегі Бірлескен конгресс комитетінің баяндамасы Италияның «Polaris» зымырандарына көшуіне әсер еткен бұл үш факторды атап көрсетті, сондай-ақ Еуропалық одақтастарға НАТО-ның ядролық тиындарына басқаруға қатысуға мүмкіндік берді. «MLF» жоспары және итальяндық «Polaris» бағдарламасы саяси себептермен (Куба зымырандық дағдарысының салдарынан) және су астында SLBM-ді ұшыруға қабілетті алғашқы SSBN «Джордж Вашингтонның» қолжетімділігіне байланысты тоқтатылды, бұл беткейден ұшырылатын зымырандарға қарағанда артықшылықты шешім болды. Италия зымыранның жаңа отандық нұсқасын, «Альфа» деп аталған SLBM-ді әзірледі. Бұл бағдарлама 1975 жылы Италия Ядролық қаруды таратпау шартын ратификациялағаннан кейін, 1976 жылы үшінші прототипінің соңғы ұшырылуымен аяқталды. 1963–1964 жылдары қолданысқа енгізілген екі итальяндық крейсер әрқайсысына екі «Polaris» зымыранды ұшыру қондырғысы орнатылған, бірақ олармен жабдықталмаған. Барлық төрт қондырғы да салынды, бірақ орнатылмады және Ла Специя теңіз базасында сақталды. 1969 жылы суға түсірілген итальяндық «Витторио Венето» крейсері де төрт «Polaris» зымыранды ұшыру қондырғысымен жабдықталған, бірақ олармен жабдықталмады. 1980–1983 жылдарғы жөндеу кезеңдерінде бұл қондырғылар алынып тасталды және басқа қарулар мен жүйелер үшін пайдаланылды.