Мюррей Хальберг: Жаңа Зеландияның батыры және қайырымдылық шаруасы

Кіріспе

Жаңа Зеландияның спортшысы және қайырымдылық жасаушысы (1933–2022)

Сэр Мюррей Гордон Халберг (7 шілде 1933 – 30 қараша 2022) – 1960 жылғы Олимпиада ойындарында 5000 метрлік жүгіруде алтын медаль жеңіп алған, Жаңа Зеландияның орта қашықтыққа жүгірушісі. Ол сонымен қатар 1958 және 1962 жылғы Ұлттар Достығы ойындарында 3 миль қашықтықта алтын медальдар ұтып алды. 1963 жылы Халберг қорына негіз салғаннан бері ол мүмкіндігі шектеулі балалардың әл-ауқатын жақсарту үшін жұмыс істеді.

Өмірбаян

1933 жылғы 7 шілдеде Экетахуна қаласында туған Халберг кейіннен Оклендтегі Овайракаға көшіп, Авондейл колледжінде оқыды. Жастығында регбимен айналысқан, бірақ ойын барысында ауыр жарақат алып, сол қолы қызметін жойды. Келесі жылы ол жүгіруді бастады, мүгедектігі оны одан да жігерлендірді. 1951 жылы ол Артур Лидиардпен танысты, ол оның жаттықтырушысы болды. Лидиард – көрнекті қашықтыққа жүгіруші және спортшыларды дайындауда жаңа көзқарас ұстанған еді. Үш жыл өткен соң Халберг тұңғыш рет ұлттық чемпионатта жеңіске жетіп, үлкендер деңгейінде көзге түсті. 1954 жылғы Британ империясы мен Достастық ойындарында ол бір мильге жүгіруде бесінші орын алды. 1956 жылғы Мельбурн Олимпиадасында (Австралия) 1500 метрлік жарыста он бірінші орынға ие болды. 1958 жылғы Британ империясы мен Достастық ойындарында үш мильге жүгіруде алтын медальді жеңіп алды, сондай-ақ сол жылы Жаңа Зеландиядан алғашқы рет төрт минуттан кем уақытта мильді жүгіріп өтті. 1958 жылы «Жылдың спортшысы» атағын жеңіп алды. 1960 жылғы Рим Олимпиадасында Халберг ұзақ қашықтықтарға баса назар аударды, 5000 және 10000 метрлік жарыстарға қатысты. Халберг 5000 метрде алтын медальді жеңіп алды, сол күні елдесі Питер Снелл 800 метрде жеңіске жетті. Ашылу салтанатында ел туын алып жүргеннен кейін, Халберг 1962 жылғы Британ империясы мен Достастық ойындарында үш мильдік титулын сәтті қорғады. Ол өзінің жүгіру мансабын 1964 жылғы Токиодағы жазғы Олимпиада ойындарында аяқтады, онда 10 000 метрлік жарыста жетінші орын алды. 1961 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде Халберг атлетикаға қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің мүшесі болып тағайындалды. 1988 жылғы Жаңа жылдық марапатта спорт және мүгедек балаларға көрсеткен қызметі үшін ол Бакалавр дәрежесіне ие болды. 2008 жылғы Королеваның туған күніне орай Халберг Жаңа Зеландия орденінің мүшесі болып тағайындалды. Келесі айда ол спортқа және мүгедек балаларға 50 жылдан астам қызмет еткені үшін жерлесі Сэр Питер Блейктің есімімен аталатын Блейк медалімен марапатталған төртінші адам болды. Колледждің студенттері Сэр Мюррей Халберг пен оның жүгіру мансабына байланысты «метрлік ұпайлар» деп аталатын ұпайлар жинап алады. Тауранга ер балалар колледжі де Сэр Мюррей Халбергтің есімімен аталатын үйді құрды. Халбергтің құрметіне Хамильтон қаласының Чартуэлл ауданында Халберг даңғылы салынды. Халберг 2022 жылғы 30 қарашада Оклендте 89 жасында дүние салды.

Born in Eketāhuna on 7 July 1933, Halberg later moved to Ōwairaka in Auckland, and attended Avondale College. He was a rugby player in his youth, but suffered a severe injury during a game, leaving his left arm withered. The next year, he took up running, seemingly being only more motivated by his disability. In 1951, he met Arthur Lydiard, who became his coach. Lydiard had been a famous long distance runner, and had new ideas on the training of athletes. Three years later, Halberg broke through, winning his first national title on the senior level. At the 1954 British Empire and Commonwealth Games he placed fifth in the mile. At the 1956 Olympics in Melbourne, Australia, he placed eleventh in the 1500 metres. Halberg won the gold medal in the three miles at the 1958 British Empire and Commonwealth Games and later the same year became the first sub four minute miler from New Zealand. He won the New Zealand Sportsman of the Year for 1958. For the 1960 Rome Olympics, Halberg focused on the longer distances, entering in the 5000 and 10000 m. Halberg won the 5000 m gold, on the same day countryman Peter Snell was victorious in the 800 m. Halberg later placed fifth in the 10,000 m.

The following year, Halberg set four world records in events over imperial distances. After carrying the flag at the opening ceremonies, Halberg successfully defended his three mile title at the 1962 British Empire and Commonwealth Games. He closed out his running career at the 1964 Summer Olympics in Tokyo, finishing seventh in the 10,000 m.

In the 1961 New Year Honours, Halberg was appointed a Member of the Order of the British Empire, for services to athletics. In the 1988 New Year Honours, he was appointed a Knight Bachelor, for services to sport and crippled children. In the 2008 Queen's Birthday Honours, Halberg was appointed to the Order of New Zealand. The following month he became only the fourth person to be awarded the Blake Medal, named after fellow countryman Sir Peter Blake, for his more than 50 years' service to athletics, and to children with disabilities. and students in the house earn what are called "meter points" which relates to Sir Murray Halberg and his running career. Tauranga Boys' College also named a house after Sir Murray Halberg. Halberg Crescent, in the Hamilton suburb of Chartwell, is named in Halberg's honour. Halberg died in Auckland on 30 November 2022, at the age of 89.