Кіріспе
3200 м немесе 2 мильге дейінгі спринттен ұзын саптық жарыстар. Орта қашықтыққа жүгіру – спринттен ұзын, 3000 метрге дейінгі саптық жарыстар. Стандартты орта қашықтықтар – 800 метр, 1500 метр және мильге жүгіру, алайда 3000 метрлік жарыс та орта қашықтыққа жатуы мүмкін. 1500 метрлік жарыс 400 метрлік ашық трассада 3 3/4 айналым жасау немесе 200 метрлік жабық трассада 7 1/2 айналым жасау нәтижесінде пайда болды, бұл 20 ғасырда Еуропаның көптеген елдерінде кең таралған.
Middle distance running events are track races longer than sprints, up to 3000 metres. The standard middle distances are the 800 metres, 1500 metres and mile run, although the 3000 metres may also be classified as a middle distance event. The 1500 m came about as a result of running 3 3/4 laps of a 400 m outdoor track or 7 1/2 laps of a 200 m indoor track, which were commonplace in continental Europe in the 20th century.
500 метр
Бұл өте сирек кездесетін орта қашықтықтағы жарыс, кейде спринтерлер бұлшықеттердің шыдамдылығын жаттықтыру үшін қатысады.
600 метр
Бұл қашықтық кең таралған, әсіресе жабық стадиондарда, империялық өлшемдер қолданылған кезде. Ағаштан жасалған, бір мильге 11 айналымнан тұратын жолдардың дәуірінде (метрикацияға дейін кең таралған) бұл ширек мильден бір айналым артық болатын. 1882 жылы америкалық Лон Майерс 1:11.4 нәтижесімен сол кездегі әлемдік рекордты орнатты. Бұл жарыс көптеген американдық студенттер үшін әдеттегі жарыс болды, себебі ол Президенттік физикалық дайындық сыйлығының стандартты сынақтарының біріне кіретін. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында, ұзақ немесе қысқа қашықтықта көп табысқа жете алмаған Мартин МакГрэйди осы ерекше қашықтықта өзінің атағын шығарды, әлемдік рекордтарды жаңартты және көптеген жанкүйерлерді олимпиадашылар сияқты үздік спортшылармен жарысуын көру үшін ареналарға тартты.
600 метр
Бұл орташа қашықтыққа сирек кездеседі және көбінесе ұзақ қашықтықтағы төзімділігін сынағысы келетін спринтерлер жүгіреді. Басқа орташа қашықтықтағы жарыстар сияқты, бұл жарыс 600 ярдтық жарыстан пайда болған. 600 м – 800 м жүгірушілер үшін толық жарыс формасына келмей тұрып, маусымның басындағы дайындық кезеңі ретінде де қолданылады. Ерлер арасындағы рекордты америкалық Джонни Грей 1986 жылғы 24 мамырда Санта-Моникада 1:12.81 нәтижесімен көрсеткен. Әйелдер арасындағы рекордты оңтүстік африкалық Кастер Семенья 2017 жылғы 27 тамызда Берлинде 1:21.77 нәтижесімен жаңартқан.
800 метр
800 м – стандартты 400 м жолмен екі айналымнан тұрады және әрқашан Олимпиада бағдарламасына кіретін жарыс болды. Ол 1928 жылы әйелдер арасындағы алғашқы жеңіл атлетика бағдарламасына қосылған, бірақ 1960 жылға дейін тоқтатылған. Дэвид Рудиша (Кения) қазіргі рекордты иеленеді: 1:40.91, Лондон, 9 тамыз 2012. Жармила Кратохвилова (Чехословакия) әйелдер арасындағы қазіргі рекордты орнатқан: 1:53.28, Мюнхен, 26 шілде 1983.
880 метр
800 метрлік қашықтыққа жүгірудің алдында жарты мильдік жүгіру болған, оның тамыры 1830 жылдары Ұлыбританиядағы жарыстарда пайда болған.
1000 метр
Бұл қашықтыққа көбінесе жарыс өткізілмейді, бірақ спринтерлер үшін 500 метрлік жарыстан гөрі жиі кездеседі. Көбінесе бұл жабық стадиондағы ерлердің жекелей сайысының (гептатлон) бөлігі ретінде немесе жабық орта мектептер арасындағы жарыс ретінде өткізіледі. 1881 жылы Лон Майерс 1000 ярдты 2:13.0 уақытта жүгіріп, сол кездегі әлемдік рекордты орнатты. Сондай-ақ, 1000 метрлік әлемдік рекордтың қалыптасу тарихына қараңыз.
1200 метр
Үш айналым. Бұл қашықтық көбінесе жеке жарыс ретінде емес, аралас эстафетаның бөлігі ретінде жарысады. Әлемдік рекордтар мен ең үздік нәтижелер тіркелмеген. Дегенмен, Хишам Эль Герруж (Марокко) осы қашықтықтағы ең жылдам адам деп есептеледі: 2:44.75, Риети, 2002. Бұл қашықтық үштен екі бөлігінен (1,320 ярд немесе 1,207 метр) шамамен 7 метрге кем.
1500 метр
Метриялық миля деп те аталады, бұл стандартты олимпиадалық жолдың үш және үш төртен бір бөлігін айналып өтетін маңызды орта қашықтықтағы жарыс. Соңғы жылдары осы қашықтықтағы жарыстар ұзаққа созылған спринт сияқты болып келеді, әлемдік рекордты орнатқан Марокколық Хишам Эль Герруждің көрсеткіші бойынша әр айналымның орташа уақыты 55 секундты құрайды: 1998 жылдың 14 шілдесінде Римде 3:26.00 (бір-бірінен кейін екі рет 1:50 минуттық 800 метрлік нәтиже). 1600 метрге шаққанда Хишам Эль Герруж 1999 жылғы әлемдік рекордтық милінде 3:43.13 көрсеткішімен 3:41.83 1600 метрге тең нәтиже берді. Сол сияқты, 1600 метрге шаққанда Фейт Кипьегон 2023 жылғы әлемдік рекордтық милінде 4:07.64 көрсеткішімен 4:06.20 1600 метрге тең нәтиже көрсетті.
Миль
Орта қашықтыққа жүгірудің бұл ұзындығы, метрикалық жүйені қолданбайтын елдерде өте кең таралған және әлі күнге дейін жолдың "көк лентасы" деп аталады. 1976 жылы Дүниежүзілік жеңіл атлетика федерациясы (бұрын Халықаралық әуесқойлар федерациясы деп аталған) тек метрлік қашықтықтар бойынша ғана әлем рекордтарын мойындауды шешкенде, миляға ерекше рұхсат берді және рекордтар осы күнге дейін сақталады. Тарихи тұрғыдан алғанда, миля бүгінгі 1500 метрдің орнын иеленген. Ол әлі де жоғары деңгейдегі жарыстарда өткізіледі, бірақ көбінесе ерекше жағдайларда ғана, мысалы, жыл сайын Миллроуз ойындарында өткізілетін әйгілі Ванамейкер Миласы. Бір мильді төрт минуттан кем уақытта жүгіру – ғылыми қоғамдастық ұзақ уақыт бойы мүмкін емес деп санаған аса қиын жетістік. Төрт минуттық шекараны бұзған алғашқы адам 1954 жылы Оксфордта ағылшын Роджер Баннистер болды. Қазіргі рекордтарды Хишам Эль Герруж (Марокко) (3:43.13, Рим, 7 шілде 1999 ж.) және Фейт Кипьегон (Кения) (4:07.64, Монако, 21 шілде 2023 ж.) иеленеді.
3000 метр
Шын мәнінде орта және ұзақ қашықтықтардың арасындағы шекарада тұрған 3000 м (7,5 айналым) – АҚШ-та стандартты жарыс. 1983 және 1993 жылдар аралығында бұл әйелдер үшін ашық аспандағы Әлем чемпионаттары мен Олимпиада ойындарында өткізілетін чемпионат болды. 1984 жылғы Олимпиада жарысы Мэри Деккер мен Зола Баддтың даулы соқтығысуымен әйгілі болды. Бұл жарыс 1985 жылы басталғаннан бері Әлем чемпионатының жабық ғимараттағы тұрақты бөлігі болып табылады және ерлер мен әйелдер үшін ең ұзақ қашықтықтағы жарыс есептеледі. Бұл жарысқа лайықты жылдамдық қажет, бірақ табиғи жылдамдық жетіспесе, жоғары аэробтық жағдай және жарыс тактикасымен толықтыруға болады. Осы қашықтықтағы рекордтар Дэниел Комен (Кения) (7:20.67, Риети, 1 қыркүйек 1996 ж.) және Чжунся Ванг (Қытай) (8:06.11, Пекин, 13 қыркүйек 1993 ж.) есімдерімен байланысты. Якоб Ингебригцен 2023 жылы екі мильге (3218,69 м) жүгіргенде 7:54.10 көрсеткішін тіркеді, бұл 3200 м-ге шаққанда 7:51.35-ке тең. Мәсерет Дефар екі мильге (3218,69 м) жүгіргенде 8:58.58 көрсеткішін тіркеді, бұл 3200 м-ге шаққанда 8:55.45-ке тең.
Екі шақырым
Бұл орташа немесе ұзақ арақашықтықтағы жарыстың ұзындығы болды. Тарихи тұрғыдан, екі миль қазіргі 3000 м және 3200 м жарыстарының орнын басты. Екі мильді ең алғаш төрт минуттық шекарадан бұзған адам – 1997 жылдың 19 шілдесінде Бельгияның Хехтель қаласында 7:58.61 уақытпен Даниэль Комен (Кения). Екі миль бойынша қазіргі әлемдік рекордты Якоб Ингебригцен ұстап тұр, ол 2023 жылдың 9 маусымында Париждегі «Алмаз лига» жарысында 7:54.10 көрсеткен, алайда Халықаралық Олимпиада комитеті бұл қашықтық бойынша әлемдік рекордты тіркемейді. Ең жылдам әйел – Месерет Дефар (Эфиопия): 8:58.58, Бельгияның Брюссель қаласы, 2007 жылдың 14 қыркүйегі.
Historically, the two mile took the place that the 3000 m and the 3200 m have today. The first man to break the four minute barrier for both miles was Daniel Komen (Kenya) at Hechtel, Belgium on 19 July 1997 in a time of 7:58.61. The current world record in the two mile is held by Jakob Ingebrigtsen, who ran 7:54.10 in the 2023 Paris Diamond League meet on 9 June 2023, although the distance's world record is not tracked by the International Olympic Committee. Meseret Defar (Ethiopia) is the fastest woman: 8:58.58, Brussels, Belgium, 14 September 2007.
2000 метрлік тікұшақ жарысы
Тағы бір жарыс тек жоғары мектепте немесе шеберлердің жарыстарында ғана өткізіледі. Әдетте, осы жарысқа маманданған спортшылар колледжде 3000 метрлік кедергілермен жүгіруге көшеді.
3000 метрлік тікұшақ жарысы
3000 метрлік кедергілі жүгіру – 3000 метрлік тегіс жүгіруден артық күш, шыдамдылық және ептілік қажет ететін қашықтықтан жүгіру. Бұл себебі спортшылар әр айналымда бес тосқауылдан секіріп өтуге міндетті, алғашқы 200 метрлік бөлікке орналасу үшін мүмкіндік беріледі. Әр айналымда бір тосқауыл су тұзбасының алдына орналастырылады, соның салдарынан жүгірушілер жарыс барысында ылғалды аяқ киімнен туындайтын ысқылу сезіміне де төтеп беруге мәжбүр. Әлемдік рекордты Саиф Саид Шахин (Катар) (7:53.63, Брюссель, 3 қыркүйек 2004 ж.) және Гүлнара Самитова (Ресей) (8:58.81, Пекин, 17 тамыз 2008 ж.) иеленеді.