Кіріспе
Ирландияның Euronext Дублин қор биржасы (бұрынғы The Irish Stock Exchange, ISE; Stocmhalartán na hÉireann) – Ирландияның басты қор биржасы, ол 1793 жылдан бері қызмет етеді. Euronext Dublin борыштық және қорлық бағалы қағаздарды тізімдейді және Еуропа мен одан тыс жерлердегі инвесторларға қол жеткізуді көздейтін компаниялар үшін Еуропалық қақпа биржасы ретінде қолданылады. Биржа нарықтарында 35 000-нан астам бағалы қағаздар тіркелген, оны 85-тен астам елден келген 4 000-нан астам эмитенттер қаражат жинау және халықаралық инвесторларға қол жеткізу үшін пайдаланады. 2014 жылы Indecon (халықаралық экономикалық кеңесшілер) жариялаған зерттеуде жергілікті қор нарығы мен бағалы қағаздар индустриясы Ирландияда 2 100 жұмыс орнын тікелей қолдайтыны және Ирландия экономикасына жыл сайын 207 миллион евро үлесін қосатыны анықталды. Сондай-ақ, Ирландияның қор биржасы төңірегінде құрылған ұлттық бағалы қағаздар индустриясы 207 миллион евро тікелей экономикалық әсер (ЖІӨ немесе жалпы қосылған құнмен өлшенген) және 230 миллион евро тікелей салық түрінде Ирландия мемлекеттік қазынасына түсетіні анықталды (Ирландия акцияларымен сауда-саттыққа салынатын мөр бажы қоса алғанда). Биржа Ирландияның Орталық банкімен Қаржы құралдары нарығын реттеу ережелері (MiFID) бойынша реттеледі және Әлемдік биржалар федерациясы мен Еуропалық қор биржалары федерациясының мүшесі болып табылады.
Euronext Dublin (formerly The Irish Stock Exchange, ISE; Stocmhalartán na hÉireann) is Ireland's main stock exchange, and has been in existence since 1793. The Euronext Dublin lists debt and fund securities and is used as a European gateway exchange for companies seeking to access investors in Europe and beyond. With over 35,000 securities listed on its markets, the exchange is used by over 4,000 issuers from more than 85 countries to raise funds and access international investors. A study by Indecon (international economic consultants) published in 2014 on the Irish Stock Exchange found that having a local stock market and securities industry directly supports 2,100 jobs in Ireland and is worth €207 million each year to the Irish economy. It also found that having a domestic securities industry centred on the Irish Stock Exchange generates €207 million in estimated direct economic impact (measured in Gross Value Added or GDP) and €230 million in direct tax for the Irish exchequer (including stamp duty on trading in Irish shares). The exchange is regulated by the Central Bank of Ireland under the Markets in Financial Instruments Regulations (MiFID) and is a member of the World Federation of Exchanges and the Federation of European Stock Exchanges.
Нарықтар
Ирландиялық қор биржасы 4 нарықты қамтиды: Басты бағалы қағаздар нарығы – ирланд және шетел компаниялары үшін басты нарық; Enterprise Securities Market (ESM) – дамып келе жатқан компанияларға арналған акциялар нарығы; Global Exchange Market (GEM) – кәсіби инвесторларға арналған мамандандырылған қарыз нарығы; және Атлантик бағалы қағаздар нарығы (ASM) – Ирландия мен АҚШ-та екі рет тізімделуді қалайтын компанияларға арналған нарық.
Жиналған ақша
2016 жылы ISE биржасында сауда жасаған 11 компания 513 миллион евро тартты. Дегенмен, бұл тура келмеді, себебі 2016 жылы акциялармен жасалған мәмілелердің саны 17,4%-ға артып, 6,6 миллионға жетті, бұл 2015 жылы 5,6 миллионды құрады. Бұл мәмілелер саны 6 миллионнан асып кеткен алғашқы рет және сауда көлемінің бес жыл қатарынан өсуі.
Борыштық нарықтар
ISE борыстық бағалы қағаздарды тіркеу бойынша әлемдік жетекші орталықтардың бірі болып табылады. Статистикаға сәйкес, 2016 жылы борыштық бағалы қағаздарды тіркеу 7%-дан астамға өсіп, 29 000-нан астам бағалы қағазға жетті. Дүниежүзілік биржалар федерациясының (WFE) 2016 жылдың желтоқсанының соңында жариялаған рейтингісінде ISE әлемдік биржалардың арасында 2-орынды иеленді. ISE борыстық бағалы қағаздарды тіркеу үшін екі нарық ұсынады: Global Exchange Market (GEM) – биржалық реттелетін нарық және көпжақты сауда жүйесі (MTF), банктер, компаниялар және мемлекеттердің борыштарын тіркеуге арналған, сондай-ақ Басты бағалы қағаздар нарығы (MSM). ISE нарықтарында борыштарын тіркеген ірі әлемдік компаниялардың қатарында Vodafone plc, Whirlpool, Canada Pension Plan Investment Board, Сауд Арабиясы Корольдігі, Barclays, Goldman Sachs, Ryanair, Coca Cola және Ferrari компаниялары бар.
Қор нарықтары
ISE – Дүниежүзілік биржалар федерациясы (WFE) жариялаған статистикаға сәйкес, инвестициялық қорларды және биржада сауда-саттық жасалатын қорларды (ETF) листингке шығару бойынша әлемдегі бірінші орталық. 2016 жылы 1041 жаңа қор классы тіркелді. Әлемдік инвестициялық менеджерлер қорларды листингке шығару үшін екі нарыздың бірін таңдай алады: MSM немесе GEM. ISE нарықтарында қорларын тізімдеген белгілі инвестициялық менеджерлердің қатарында Tideway, BNY Mellon, PIMCO және Fidelity Investments бар.
ISEFundHub
2014 жылы ISE ISEFundHub ақпараттық порталын іске қосты, ол ISE-де тіркелген қорлар мен Ирландияда тіркелген қорлар туралы ақпарат ұсынады. Портал қордың таза актив құны (NAV), маңызды қор құжаттары және кеңейтілген өнімділікке негізделген талдаулар сияқты маңызды мәліметтерді көрсетеді. Бұл қызметті ISE, еуропалық нарықта қорлар инфрақұрылымын ұсынатын Даниялық FundConnect компаниясымен бірлесіп ұсынады.
Сын
"Дави Стокброкерс" компаниясының несиелік одақтарға "мүлдем орынсыз мәңгілік облигацияларды сатуы" бойынша жүргізілген тергеу туралы екі хабарламаға зардап шеккен несиелік одақтардың ешқайсысы қатыстырылмады, оларды "хабарсыз және тергеу қорытындыларына ешқандай үлес қосуға мүмкіндіксіз" қалдырды. ISE, оның ірі акционерлерінің бірі ретінде "Дави" компаниясы бар, кейіннен оларға есептерге қол жеткізуден бас тартты. Үлкен шығынға ұшыраған несиелік одақтардың бірінің төрағасы өз мүшелеріне былай деді: "Есептерді жарияламау – шағымдану процесін құпиялыққа орау. Мұндай ашықтық, түсініктілік және әділдіктің жоқтығы шағымдану процесіне деген сенімділікті төмендетіп, тек шағымдары бар адамдарды сотқа жүгінуге мәжбүр етеді. Мұндай әрекет ешбір тараптың мүддесіне сай емес". 2010 жылдың сәуірінде Ирландия Орталық банкінің қаржылық реттеушісі сол комитетке "биржаның жоғары басшылығы қайырымдылық ұйымдарына, несиелік одақтарға және соңғы он жылда қор брокерлері жасаған көптеген инвестициялардың құндылығын жойылғаны туралы хабарлама алған бай адамдарға көмектеспегендіктен" жауапкершілікті күшейтуі керек екенін айтты. 2011 жылдың желтоқсанында Орталық банк бүкіл қор брокерлік қауымдастығына қатысты бұрын-соңды болмаған тергеуді бастады. 12 айлық тергеу барысында "ауыр проблемалар" анықталды және индустрияның өміршеңдігін қамтамасыз ету үшін компаниялардың бірігуі қажет болды. Бұл бірігу процесі бақылауда жүргізілуі керек, өйткені сектордағы кез келген тұрақсыздық көптеген адамдардың жинақтарына қауіп төндіріп, банктер несие бермейтін кезде жаңа бизнестің қаржы жинауына кедергі келтіруі мүмкін. 2012 жылдың қыркүйегінде мемлекеттік облигациялар саудасының өсуін көрсеткен нарыққа ұсынған деректері үшін түзету жасауға мәжбүр болды, бір жағдайда бір күн ішінде сауда-саттық көлемінің 85 пайызы жүйе арқылы өткені хабарланды.
In April 2010, Financial Regulator at the Central Bank of Ireland told the same committee that "senior management of the exchange should step up to the plate" after failing to help charities, credit unions and rich individuals who received letters informing them that many investments made by stockbrokers over the past decade are now worthless. The Central Bank began an unprecedented investigation into the entire stockbroking community in December 2011. The 12 month long investigation found "major problems" and that there would have to be mergers of firms to ensure the industry survives. This merger process will have to be done in a controlled way – because any instability in the sector could pose a danger to many people's savings, and prevent new businesses from raising money at a time when banks are not lending. In September 2012 it was forced to issue a correction after it reported figures to the market that suggested a surge in trading in government bonds, in one case as much as 85pc of the year's volume of trades were reported to have gone through the system in a single day.