Кіріспе

Парламенттің ең ұзақ мерзім бойы үздіксіз қызмет еткен мүшесі.

"Палатаның әкесі" атағы дәстүрлі түрде, ресми емес, кейбір заң шығарушы органдардың, ең әйгілісі Ұлыбританияның Өкілдер палатасының кейбір мүшелеріне беріледі. Кейбір заң шығарушы органдарда бұл атақ үздіксіз ең ұзақ қызмет еткен мүшеге, ал басқаларында ең үлкен жастағы мүшеге қатысты. Соңғы кезде "Палатаның анасы" немесе "Парламент анасы" атағы да қолданыла бастады, бірақ қолданылуы елдерге қарай өзгеше. Бұл атақ "Палатаның әкесі" атағының әйелдерге арналған нұсқасы болып табылады және тиісті мүше әйел болған жағдайда қолданылады, немесе еркек мүшелерге еш сілтеме жасамай, ең үлкен жастағы немесе ең ұзақ қызмет еткен әйелді білдіреді.

Ұлыбритания

Палатаның әкесі – ең ұзақ үздіксіз қызмет еткен Төменгі палатаның аға мүшесіне берілетін атақ. Егер екі немесе одан көп мүшелердің қазіргі үздіксіз қызмет мерзімі бірдей болса, онда Хансардта тіркелгендей, алғаш ант берген адам Палатаның әкесі деп тағайындалады. Дегенмен, дәстүр бойынша Палатаның әкесі атағына қойылатын талаптар толыққанды анық емес және ол ең үлкен мүше, ең ұзақ жиынтық қызмет еткен мүше немесе Палатаға ең алғаш кірген мүше болуы мүмкін. Палатаның әкесінің жалғыз ресми міндеті – Төменгі палата спикерін сайлауға төрағалық ету. Палатаның әкесі сонымен қатар салтанатты шараларға қатыса алады және спикерден кейін ант беретін екінші мүше болып табылады. Қазіргі Палатаның әкесі – Боб Каттер (1993 жылдан бері депутат), ал Сенаттың қазіргі анасы – Пенни Вонг (2002 жылдан бері сенатор). Өкілдер палатасының регламентіне сәйкес, Палатаның әкесі атағы – «толыққанды бейресми тағайындама» болып табылады, оған «ешқандай функциялар жүктелмейді». Сенатқа арналған Odgers' Australian Senate Practice басылымында Сенат әкесі атағы «қазір сирек айтылады немесе қолданылады» деп сипатталған. Сондай-ақ, «әзірге ешбір әйел сенатор осы жағдайда болмағандықтан, онда бұл атақ қалай аталатыны белгісіз» деп көрсетілген.

Канада

Министр емес, ең ұзақ қызмет еткен Халық қамалының мүшесі Палатаның деканы деп аталады және әр парламенттің басында Спикер сайлауын жүргізеді. 2021 жылдың қыркүйегіне қарай, қазіргі Палатаның деканы – Квебек блогының депутаты Луи Пламондон, ол алғаш рет 1984 жылы Прогрессивті консервативтік партия мүшесі ретінде Халық қамалына сайланды.

Еуропалық Парламент

2009 жылға дейін Еуропалық Парламентінің ең үлкен жастағы мүшесі жаңа сессияны ашуға және Еуропалық Парламент Президентін сайлауға төрағалық етті.

Люксембург

Люксембургте Палата ережелеріне сәйкес, Палатаның ең ұзақ қызмет еткен депутаты, жаңа заң шығару кезегінің алғашқы отырысында, Президент ресми түрде сайланғанға дейін Палата Президентінің міндетін атқарады. Оған ең жас екі депутат көмектеседі.

Малайзия

Малайзияда "үйдің әкесі" деген термин сирек қолданылады. 1974 жылы сайланған Тенгку Разалей Хамза – Dewan Rakyat-та ең ұзақ қызмет еткен депутат. Бұрынғы премьер-министр Тун доктор Махатхир Мохамад 92 жасында Dewan Rakyat-қа қайта сайланғанға дейін ол ең үлкен жастағы депутат болды, ал қазір ол жасқа жетті. Екеуі де 2022 жылғы Малайзияның жалпы сайлауында жеңілгеннен кейін Dewan Rakyat-тағы ұзақ қызметтерін аяқтады. 2022 жылдың қаңтарына қарай Мұхеддин Ясин 1978 жылдан 1986 жылға дейін, содан кейін 1995 жылдан қазірге дейін қызмет етіп, оның орнын басты.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияда "Парламент Палатасының Әкесі" және "Парламент Палатасының Анасы" терминдері, ресми емес атақтар ретінде, тиісінше, Ұлыбритания Парламентінің ең ұзақ мерзім бойы үздіксіз қызмет еткен ер және әйел депутатын көрсетеді. Палатаның Әкесі мен Анасы Парламентте ешқандай ресми өкілдік атқармайды. Қазіргі Палатаның Әкесі – Джерри Браунли, ол үздіксіз қызмет етіп келеді. Ал, қазіргі Палатаның Анасы – Джудит Коллинз, ол үздіксіз қызмет етіп келеді.

Польша

Жалпы сайлаудан кейін Польша парламентінің төменгі (Сейм) және жоғарғы (Сенат) палаталарының ең үлкен мүшесіне, Сейм Маршалы мен Сенат Маршалы сайланғанға дейін, палаталардың жаңа тұрақты басшылары сайланғанша, Аға маршалдың құрметті лауазымы беріледі. Бұл әдетте бірінші сессияның күн тәртібіндегі алғашқы мәселе ретінде қарастырылады, оған Аға маршал төрағалық етеді. Соңғы рет Аға маршал атағы X Сеймнің мүшесі Марек Савицкийге және XI Сенаттың сенаторы Михаль Северинскиге берілді. Олар екеуі де 2023 жылдың 13 қарашасында, 15 қазанда өткен жалпы сайлау нәтижесінде жаңа парламент құрылғаннан кейін қызметтерін бастады.

Сингапур

2015 жылдың 23 наурызында қайтыс болғанға дейін бұрынғы премьер-министр Ли Куан Ю парламенттің ең ұзақ қызмет еткен депутаты (Танжонг Пагар) болды және осылайша Палатаның әкесі атанды. 2015 жылдан бастап, зейнеткер аға министр және бұрынғы премьер-министр Го Чок Тонг ең ұзақ қызмет еткен депутат (Марин Парад) ретінде Палатаның әкесі болды. Төменгі палатада, Өкілдер палатасында, «Палатаның деканы» деген лауазым бар, ол шамамен осыған ұқсас – яғни, бұл ең ұзақ үздіксіз қызмет еткен мүшеге берілетін, көбінесе рәсімдік лауазым. Сенаттағы (жоғарғы палата) «Президент про темпоре» лауазымы аздап ерекшеленеді, ол 1945 жылдан бері қызмет ету мерзімі бойынша беріледі, бірақ оның иегері Сенатта көпшілік дауысқа ие партияның мүшесі болуы керек. 2022 жылдың наурызынан бастап Дон Янгтың қайтысынан кейін, Палатаның деканы болып 1980 жылы Өкілдер палатасына сайланып, 1981 жылы қызметін бастаған Хэл Роджерс тағайындалды.