Кіріспе
Парламенттік процедура талқылауды жылдам аяқтауға мәжбүрлеу. Жабылу (/UK//US/'/k//l//oʊ//tʃ//ər/, сондай-ақ /UK/'/k//oʊ//tj//ʊər/), – парламенттік процедурадағы талқылауды тез аяқтауға бағытталған ұсыныс немесе рәсім. Жабылу процедурасы француз Ұлттық Ассамблеясында туындаған, осы атау да содан алынған. «Clôture» француз тілінде «бір нәрсені тоқтату актісі» деген мағынаны білдіреді. Оны Ұлыбритания Парламентіне Уильям Эварт Гладстон ирланд парламенттік партиясының бөгет қоюын жеңу үшін енгізді және 1887 жылы бекітілді. Кейіннен АҚШ Сенаты және басқа да заң шығару органдары қабылдады. Америка Құрама Штаттарында «cloture» атауы сақталған; «Closure» термині Канадада қолданылады; «cloture» және «гильотинда» қолданылмайды. Канададағы жабылу рәсімі Палатаның ішкі қағидаларының 57-бабымен реттеледі және үш бөліктен тұрады: жабылу туралы хабарлама, жабылу ұсынысы және заң жобасы бойынша соңғы дауыс беруге дейінгі соңғы талқылау кезеңі. Жабылу туралы хабарлама – бұл Министрдің алдыңғы отырыста Толық Комитетке жабылуға шақыру ниетін білдіретін ауызша мәлімдемесі. Хабарлама заң жобасын жабу туралы ұсыныстың қаралатын отырысына бір күн бұрын берілуі міндетті емес, бірақ соңғы ұсыныстың қаралуымен бір отырыста болмауы керек. Жабылу ұсынысы, «талқылау одан әрі кейінге қалдырылмауы» туралы ұсыныс ретінде, Палата депутаттарының қарапайым көпшілігімен қабылданады, бірақ дауыс тең болған жағдайда, Палата спикері спикер Денисон ережесін қолданып, шешуші дауыс береді. Егер жабылу ұсынысы қабылданса, барлық депутаттарға 20 минуттан аспайтын бір рет сөйлеуге мүмкіндік беріледі. Егер заң жобасы бойынша сөйлеудің соңғы кезеңі сол күні сағат 20:00-ге дейін аяқталмаса, онда ешбір депутат бұл уақыттан кейін сөйлей алмайды және заң жобасы соңғы дауыс беруге жіберіледі.
Cloture (/UK//US/'/k//l//oʊ//tʃ//ər/, also /UK/'/k//l//oʊ//tj//ʊər/), closure is a motion or process in parliamentary procedure aimed at bringing debate to a quick end. The cloture procedure originated in the French National Assembly, from which the name is taken. Clôture is French for "the act of terminating something". It was introduced into the Parliament of the United Kingdom by William Ewart Gladstone to overcome the obstructionism of the Irish Parliamentary Party and was made permanent in 1887. It was subsequently adopted by the United States Senate and other legislatures. The name cloture remains in the United States; "Closure" is the term used in Canada; "cloture" and "guillotine" are not used. Procedure on closure in Canada is governed under Standing Order no. 57 of the House of Commons and consists of three parts: Notice of closure, a motion of closure, and a final period of debate before final voting on the bill being closured. Notice of closure is an oral statement announcing intention to call for closure given by any Minister at a prior sitting of the Committee of the Whole. The notice need not be the day immediately prior to the sitting at which the bill will be closured, but cannot be in the same sitting as the final motion of closure. The motion of closure, referred to as a motion "that the debate shall not be further adjourned", is passed by a simple majority of the House of Commons, although in the event of a tie, the Speaker of the House will apply Speaker Denison's rule to issue the casting vote. Should the motion of closure pass, all members are given a single period in which to speak lasting no more than 20 minutes. If the final period of speaking to the bill has not been finished by 8:00 p. m. that same day, no MP may speak after that point, and the bill moves to a final vote.
Гонконг
Гонконгтағы алғашқы жабылу 2012 жылдың 17 мамырында Гонконгтың Заңнамалық кеңесінде Цан Йок Синг (Гонконгтың Заңнамалық кеңесінің төрағасы) тарапынан Заңнамалық кеңестің (өзгерістер) 2012 жылғы заң жобасы бойынша толық мәжіліс кезеңіндегі талқылау барысында филибюстерді күрт тоқтату мақсатымен енгізілді. Дебатты тоқтату туралы ұсынысты Кеңес мүшесі Филип Вонг Ю Хонг Гонконг уақыты бойынша сағат 4-тен кейін, 33 сағаттан астамға созылған марафондық сессиядан кейін ұсынды. Вонг орнынан тұрып, басқа елдердің заң шығарушы органдарында "жабылу ұсынысы" деп аталатын процедура бар екенін айтты және Кеңес төрағасының дебатты дереу тоқтатуын ұсынды. Төраға Цан келісіп, Вонгтың ұсынысы болмаса да дебатты тоқтатуды қарастырғанын мәлімдеді, себебі ол дебаттың шексіз жалғасуына жол бермейді. Жабылу Заңнамалық кеңестің ешбір ережесімен немесе прецедентімен анықталмайды. Цан 92-бапқа сілтеме жасап, "Осы регламентте көзделмеген кез келген мәселеде Кеңесте қолданылатын тәжірибе мен процедураны Президент шешеді, ол қажет деп санаса, басқа заң шығарушы органдардың тәжірибесі мен процедурасына сүйене алады" деді. Осылайша, 92-бап Кеңес төрағасына басқа заң шығарушы органдардың жабылу ережелерін ұстану қажеттігі туралы дискрециялық құқық береді, бірақ бұл мәселе талқылауға ашық. Заңнамалық кеңес төрағасы Цан дебатты дауыс беруді ұйымдастырмай тоқтатуды жөн көрді, бұл күмәнді болып көрінеді. Кеңес мүшесі Ленг Квок Ханг орнынан тұрып, басқа жерде дауыс берусіз жабылу туралы ешқашан естімегенін айтты және дауыс беруді өткізу қажет екенін ұсынды. 2013 жылдың 13 мамырында Цан Йок Синг 2013 жылғы Ассигнование туралы заң жобасын талқылауды тоқтату үшін тағы да жабылу процедурасын қолданды.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияның Өкілдер палатасында сөйлеуге шақырылған кез келген депутат жабылу туралы ұсыныс енгізе алады. Егер талқылау ұзақтығы регламенттік ережелермен немесе Бизнес комитетімен белгіленбесе, Спикер жабылу туралы ұсынысты дауысқа салу туралы шешім қабылдауы мүмкін, және ол қарапайым көпшілік дауысымен қабылданады.
Тарих
1917 жылғы 8 наурызда Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сенатта президент Вудро Вильсонның ықпалымен 76–3 дауыспен пікір таласын тоқтатуға рұқсат беретін ереже қабылданды. Соғысқа қарсы 12 сенатордан тұратын топ Вильсонның сауда кемелерін қаруландыру туралы заң жобасын тоқтатып, немiс су асты кемелерiнiң шексіз соғысына қарсы тұруға бөгет жасады. Бұл күш-жігерді республикашыл сенаторлар Генри Кэбот Лодж және Чарльз Кертис жетекшілік етті. Бұл ереже алғаш рет 1919 жылғы 15 қарашада 66-шы Конгресс кезінде Версаль шарты бойынша филібустерді тоқтату үшін қолданылды. Сенат ережелері бастапқыда қатысушы және дауыс берген барлық сенаторлардың үштен екі бөлігінің көпшілігін қажет етті. Мысалы, егер барлық 100 сенатор пікір таласын тоқтату туралы ұсынысқа дауыс берсе, 67 жақтас дауыс қажет болды; алайда, егер кейбір сенаторлар қатыспаса және тек 80 сенатор дауыс берсе, 54 жақтас дауыс жеткілікті болар еді. Бұл ережеге қол жеткізу алғашқы жылдары өте қиын болды. Сенат 1927 жылдан 1962 жылға дейін 11 рет пікір таласын тоқтатуға тырысты, бірақ әрқашан сәтсіз аяқтады. Оңтүстік штаттарының демократ сенаторлары азаматтық құқықтар заңнамасын тоқтату үшін филібустерді жиі пайдаланды. 1975 жылы демократтардың Сенаттағы көпшілігі 1974 жылғы Сенат сайлауларында 4 орын қосып, 61 орынға (тағы бір тәуелсіз сенатормен бірігіп, барлығы 62) жеткеннен кейін, пікір таласын тоқтату үшін қажетті көпшілікті сенаторлардың бес бөлігінің үш бөлігіне дейін төмендетті. Іс жүзінде, көптеген заң жобалары 60 сенатордың қолдауысыз қабылдана алмайды. Сенат ережелері мен прецеденттеріне сәйкес, кейбір мәселелер пікір таласына жатпайды немесе олар бойынша пікір таласу уақыты шектеулі, әсіресе татуласу рәсімі бойынша қаралатын заң жобалары немесе Конгресс мақұлдамауын талап ететін бірлескен қарарлар. Сондықтан, бұл шараларға филібустер жасауға болмайды және олар пікір таласын тоқтатудың жоғары шегіне жатпайды. Пікір таласына жатпайтын шаралар бойынша пікір таласын тоқтату ұсынысы артық болғанымен, кейде осыған жүгінілді. 2013 жылғы 21 қарашада президент Барак Обаманың көптеген үміткерлеріне филібустер жасалғаннан кейін (әсіресе, республикашылар Колумбия округінің Апелляциялық сотына үміткерлерді бекітуден бас тартты), көпшілік көшбасшысы Гарри Рид АҚШ Жоғарғы сотына үміткерлерді бекітуден басқа, пікір таласын тоқтату үшін қарапайым көпшілік жеткілікті екенін мәлімдеді. Төраға бұл мәлімдемені қабылдамады. Сенат 48–52 дауыспен төрағаның шешімін жоққа шығарды, барлық республикашылар және демократ сенаторлары Карл Левин, Джо Манчин және Марк Прайор төрағаның шешімін қолдады. 2017 жылғы 6 сәуірде Нейл Горсучтың АҚШ Жоғарғы сотына үміткерлігіне қарсылық білдіргеннен кейін көпшілік көшбасшысы Митч Макконнел 2013 жылғы прецеденттің Жоғарғы сотқа үміткерлерге де қатысатынын мәлімдеді. Төраға бұл мәлімдемені қабылдамады. Сенат 48–52 дауыспен төрағаның шешімін жоққа шығарды, барлық демократтар төрағаның шешімін қолдады. Осы екі прецеденттің нәтижесінде, үміткерлерді бекіту үшін пікір таласын тоқтату үшін енді қарапайым көпшілік жеткілікті. АҚШ Өкілдер палатасында осыған тең ұсыныс – «алдыңғы сұрақ».