Кіріспе

Шаш қырқу құралы

Қауіпсіз бритва – бұл шаш қырқу құралы, оның пышақ жиегі мен тері арасында қорғаныш құрылғысы орналасқан. Осы қорғаныш құрылғыларының бастапқы мақсаты – жарақатсыз шаш қырқу үшін қажетті шеберліктің деңгейін төмендету, соның арқасында кәсіби шаштараздарға тәуелділікті азайту болды. Бритваларға арналған қорғаныш құрылғылары кем дегенде 1700 жылдардан бері бар: шамамен 1762 жылы француз пышақ шебері Жан Жак Перре қарапайым тік бритваға қорғаныш қалқан қосты. "Қауіпсіз бритва" термині алғаш рет 1880 жылғы патентте кездеседі, ол қазіргі заманғы негізгі конфигурациядағы, ішінде алмалы-салмалы пышақ орналасқан бритваға арналған (бірақ бұл форма патентке дейін де болған). Gillette Safety Razor Company компаниясы Бірінші дүниежүзілік соғыста америкалық әскерлерді стандартты жалдама жиынтықтарының бір бөлігі ретінде қос жиекті қауіпсіз бритвамен жабдықтауға келісімшарт алды (олар үшін барлығы 3,5 миллион бритва және 32 миллион пышақ жеткізілді). Қайтып келген сарбаздарға өз жабдықтарының осы бөлігін сақтауға рұқсат етілді, сондықтан олар жаңа шаш қырқу әдеттерін сақтады. Кейіннен алмалы пышақтарға деген тұтынушылардың сұранысы шаш қырқу индустриясын қазіргі түріне бағыттап, Gillette-ті басым күшке айналдырды. Бір рет қолданылатын пышақтар пайда болғанға дейін, қауіпсіз бритва қолданушылар пышақ жиектерін кезеу және доғарту қажеттілігіне тап болды. Бұл оңай дағдылар емес (доғару көбінесе кәсіби мамандарға тапсырылады) және "өз шашыңды өзің қырқып алу" идеалды кеңінен қабылдауға кедергі келтірді.

Бір қырлы бритзаттар

Алғашқы қауіпсіз бритвалар бір қырлы пышақтарды пайдаланған, олар негізінен тік бритваның ұзын бөлігі болған. Осы "клинмен" кезектесіп қолданылатын жалпақ пышақ алғаш рет 1878 жылы патенттелген, ол қазіргі формадағы бір қырлы пышақтың тікелей прототипі болды. Жаңа бір қырлы бритвалар ондаған жылдар бойы екі қырлы бритвалармен қатар жасалып, қолданылды. Ең ірі өндірушілер – "Ever Ready" сериялы American Safety Razor Company және "Gem" модельді Gem Cutlery Company. Бұл бір қырлы бритвалар енді өндірілмесе де, антикварлық саудада оңай таба аласыз, сондай-ақ олармен үйлесімді заманауи үлгілер де жасалуда. Оларға арналған пышақтар әлі де шаштараздыққа және техникалық мақсаттарға өндірілуде. Екінші танымал бір қырлы дизайн – 1920 жылдары Schick Razors компаниясы жасаған және нарыққа шығарған "Injector" бритвасы. Ол инжектор құрылғысында сақталатын тар пышақтарды пайдаланады, олар тікелей бритваға салынады, сондықтан пайдаланушы пышақты ұстамайды. Инжекторлы пышақ алғаш рет клин, стандартты бір және екі қырлы пышақтардың тікбұрышты пішінінен айырылды. Инжектордың өзі де пышақтарды ұстау кезінде жарақат алу қаупін азайтуға арналған алғашқы құрылғы болды. 1947 жылы шыққан Gillette пышақ диспенсері де осы мақсатта жасалған. Инжекторлы пышақтың тарлығы, сондай-ақ инжекторлы бритваның пішіні кейіннен жасалған картриджді бритвалардың дамуына үлкен әсер етті. Инжекторлы пышақтар мен инжекторлы қауіпсіз бритвалар әлі де нарықта бар, көне қордан да, заманауи өндірістен де. Инжекторлы пышақтар кәсіби шаштараздыққа арналған арнайы пышақтардың әртүрлі түрлерін жасауға түрткі болды, олардың кейбіреулері заманауи дизайнмен қайта қолданылуда. 1960 жылға дейін бритва пышақтары көміртекті болаттан жасалатын. Олар тез тотығатын, сондықтан пайдаланушылар оларды жиі ауыстыруға мәжбүр болды. 1962 жылы, бритва пышақтарын ұстаудан болатын жарақаттарды азайту мақсатымен 1970 жылы Wilkinson компаниясы "Bonded Shaving System" жүйесін шығарды, ол бір пышақты бір рет қолданылатын полимерлік пластик картриджге орналастырды. Ұзақ уақыттан кейін бірден алтыға дейін пышақтары бар көптеген картриджді бритвалар пайда болды, олардың көптеген түрлері бір рет қолданылатын тұтқаларымен бірге келді. Картриджді бритвалар кейде қауіпсіз бритвалардың бір түрі емес, жеке санаты ретінде қарастырылады. Дегенмен, бір қырлы картриджді бритвалар мен классикалық инжекторлы бритвалардың ұқсастығы оларды бір-бірімен байланысты қарастыруға негіз береді. 1974 жылы Bic бір рет қолданылатын бритваны ұсынды. Бұл жағдайда, бөлек пышақ емес, бүкіл бритва бір рет қолдануға арналған. Gillette компаниясы 1976 жылы АҚШ нарығында Good News бір рет қолданылатын бритвасын шығарды, ал Bic бір рет қолданылатын бритвасы сол нарықта қолжетімді болғанға дейін. Біраз уақыттан кейін Gillette Good News конструкциясын өзгертіп, бритваның үстіне алоэ жолағын қосты, нәтижесінде Good News Plus пайда болды. Алоэ жолағының мақсаты – қырқу кезінде бетте туындайтын ыңғайсыздықты азайту. Уилкинсонның Bonded картриджіне жауап ретінде келесі жылы Gillette екі пышақты Trac II бритвасын ұсынды. Олар зерттеулер көрсеткендей, екі пышақтың бірлескен әрекеті "гистерезис" әсерінен бір пышаққа қарағанда тегіс қырқуды қамтамасыз етеді. Бірінші пышақпен кесуден басқа, ол екінші пышақпен одан әрі кесу үшін шашты түбіршектен шығарады. Алайда, бұл мәселенің қаншалықты маңызды екені күмәнді.

Соңғы өзгерістер

Gillette 1998 жылы алғашқы үш жүзді картриджді бритва, Mach3-ті ұсынды, ал кейіннен үшінші жүзді қосу арқылы Sensor картриджін Sensor3-ке жаңартты. Schick/Wilkinson компаниясы Mach3-ке жауап ретінде Quattro-ны, алғашқы төрт жүзді картриджді бритваны ұсынды. Бұл жаңалықтар тұтынушыларға ең жақсы қырқуды мүмкіндігінше оңай жасауға көмектеседі деген үмітпен сатылады. Көп жүзді картридждерді сатудың тағы бір себебі – олардың жоғары пайдасы. Өндірушілер жиі қырқу жүйелерін жаңартатындықтан, тұтынушылар өндіруші оларды жасауды тоқтатқанша, олардың эксклюзивті картридждерін сатып алуға мәжбүр болуы мүмкін. 1998 жылы қымбат Mach3 енгізілгеннен кейін, Gillette-тің жүз сатуы 50%-ға өсті, ал пайда басқаша дамыған нарықта артты. 1990 жылдардың басында (Австралия) Late Show бағдарламасы NASA ғалымдарының көмегімен жасалған 16 жүзді және 75 майлау жолақты "Gillette 3000" бритвасын көрсетті. Олар: "Бірінші жүз шаштың назарын аударады". 1999 жылдың 16 қаңтарында Mad TV телеарнасы "Spishak Mach 20" бритвасының пародиалды жарнамасын көрсетті, онда жүздер әртүрлі функцияларды орындайды: "жаңқаның екінші қабатын кесіп тастау" және "жауырынды жұмсақ тегістеу", соңында "шаш өсуіне жауапты ми бөлігін жою". 2004 жылы The Onion газетінде жарияланған "Бәрін ұмытыңыз, біз бес жүзді жасаймыз" атты сатирикалық мақала бес жүзді картридждердің коммерциялық дебютінен екі жыл бұрын олардың шығарылуын болжады. Оңтүстік Кореялық Dorco компаниясы 2012 жылы алты жүзді картриджін, ал кейін жеті жүзді картриджін шығарды. Gillette сонымен қатар Mach3 (M3Power, M3Power Nitro) және Fusion (Fusion Power және Fusion Power Phantom) бритваларының қуатты нұсқаларын жасады. Бұл бритвалар бір AAA батареясын қабылдайды, ол бритвада діріл тудырады; бұл әрекет шашты кесу алдында теріден көтеріп, алыстату үшін жасалған. Алайда, бұл талаптар американдық сотта "негізсіз және дұрыс емес" деп танылды.

Дизайн

Қауіпсіз бритвалардың бастапқыда жиегі, алдыңғы онжылдықтарда ашық пышақты тік бритваларға бекітілген түрлі қорғаныш қабылдағыштардың үлгісімен жасалған тарақпен қорғалған.

Өмір сүру ұзақтығы

Қайырманың кесу қасиетін сақтау үшін, оны ескі джинс жолағымен қайыруға болады. Twinplex сонымен қатар көміртекті болаттан жасалған ескі пышақтардың қызмет ету мерзімін ұзартуға арналған пышақ қайырғыш құралды сатты. Қауіпсіз бритва пышақтары әдетте қатты болаттан жасалады, ол төмен хромды тот баспайтын болаттан жасалған, оны өте өткір етуге болады, бірақ салыстырмалы түрде тез тотығады. Қауіпсіз бритва пышақтарының қызмет ету мерзімін оларды қолданғаннан кейін кептіру арқылы ұзартуға болады. Адам терісінен шығатын тұздар да пышақтарды тотықтырады, бірақ оларды жуу және мұқият кептіру олардың қызмет ету мерзімін едәуір ұзартады. Бір рет қолданылатын қауіпсіз бритва пышақтарын түрлі әдістермен қайта өткірлеуге болады. Бұл үшін арнайы коммерциялық құрылғылар бар (Razormate, RazorPit, Blade Buddy және т.б.).

Екі қырлы бритзаттар

Екі қырлы (DE) қауіпсіздік бритвалары меншікті картриджді бритваларға танымал балама болып қала береді және әдетте "бритва және пышақтар бизнес моделімен" сатылмағандықтан, меншік құны айтарлықтай төмен болады. Екі қырлы бритвалар әлі де көптеген елдерде жобаланып, өндіріледі. 2010 жылы Procter & Gamble компаниясы екі қырлы бритвалармен қырқылатын ерлердің саны шамамен миллиардқа жуық деп бағалаған. Үш бөліктен тұратын бритвалардың тұтқалары көбінесе ауыстырылатын болады, ал кейбір компаниялар арнайы немесе жоғары сапалы алмастыру тұтқаларын шығаруға маманданған. Көбелек тәрізді қауіпсіздік бритвасы пышақты ауыстыруды жеңілдету үшін бұру механизмін пайдаланады. Бритва басының әртүрлі дизайндары: тура қауіпсіздік тақтасы (SB), ашық тісті тақта (OC) (тісті), реттелетін және көлбеу тақталы бритвалар. Көлбеу тақта Германияда кең таралған дизайн болды, онда пышақ сәл бұрышталып, ұзындығы бойымен қисықталған, кесу әрекетін және өткір кескіш жиекті қамтамасыз етеді. Екі қырлы бритвалар мен қазіргі заманғы картриджді бритвалар арасындағы басты функционалдық айырмашылық – DE бритва бастарының әртүрлі агрессия деңгейлерінде болуы (агрессия әдетте пышақтан қорғаныш деңгейінің төмендігі ретінде анықталады).