Кіріспе

Қасық-шанышқы – қасық пішіндес кескен тісті қасықтан құралған аспап. Қасық-шанышқы сияқты аспаптар, мысалы, террапин шанышқысы немесе балмұздақ шанышқысы 19 ғасырдың соңынан бері жасалып келеді; қасық-шанышқы пішіндес дизайнға патенттер кем дегенде 1874 жылға дейін сақталады. Қасық-шанышқыларды жылдам тамақтандыру орындары, мектептер, түрмелер, әскерилер, туристер және әуе компаниялары жиі пайдаланады. "Қасық-шанышқы" сөзі кейіннен АҚШ және Ұлыбританияда тауарлық белгі ретінде тіркелді. Бір жағы шанышқы, екінші жағы қасық болатын аспап та қасық-шанышқы деп аталады.

Тарих

АҚШ-та шұңқырлар мен протошұңқырларға патенттер берілген. Қазіргі шұңқырға ұқсас, қасық, бұранда және пышақтың біріктірілген түрін Сэмюэл В. Френсис ойлап тапты және ол 1874 жылдың 3 ақпанында тіркелді. Қазіргі шұңқырдан ертерек тіркелген басқа патенттердің ішінде, 1908 жылдың 24 қарашасында Гарри Л. Маккойға "кесетін қасық" үшін, ал 1912 жылдың қарашасында Франк Эмменэггерге тісті жиегі бар қасық үшін патенттер берілді. Осы өнертабыстардың көпшілігі "шұңқыр" термині пайда болғанға дейін тіркелген. Осы маңызды бұрынғы өнертабыстарды ескере отырып, қасық пен бұранданың қасиеттерін біріктіру идеясы толыққанды қалыптасқан; соңғы патенттер шұңқырдың нақты жасалуы мен сыртқы түріне ғана қатысты. Бұл дизайн патенттері ешкімге шұңқырдың басқа нұсқасын жасау мен өндіруге кедергі келтірмейді. АҚШ-тың заманауи дизайн патенттерінің мысалдары ретінде 1978 жылдың ақпан айында тіркелген D247,153 патент нөмірі және 1998 жылдың қаңтар айында тіркелген D388,664 патенттерін атауға болады.

Материалдар мен қолдану

Спорк өндірісінде тот баспайтын болат, күміс, алюминий, титан, мыс және поликарбонат пластик сияқты материалдар қолданылған. Пластмассадан жасалған спорктар АҚШ түрмелерінде көп кездеседі, себебі оларды басқа тұтқындарға шабуыл үшін пышақ сияқты қару ретінде жасау қиын. Алдын ала дайындалған тағамдармен бірге бір рет қолданылатын пластикалық спорк берілуі мүмкін. Спорктарды рюкзакпен саяхаттайтындар, скауттар және басқа да табиғатты жақсы көретін адамдар жиі пайдаланады, өйткені олар қасық пен шанышқыны бірге алып жүруге қарағанда жеңіл және орынды үнемдейтін балама болып табылады.