Кіріспе
1985 жылы Джон Глен режиссерлік еткен Джеймс Бонд фильмі, 1985 жылғы Джеймс Бонд фильмі, теледидар үшін түсірілген триллер.
the 1985 James Bond film
the made for TV thriller
"Көріністен өлтіруге дейін" – 1985 жылы түсірілген шпиондық фильм, Eon Productions компаниясы жасаған Джеймс Бонд сериясының он төртінші фильмі және Роджер Мурдың MI6 агенті Джеймс Бонд рөліндегі жетінші және соңғы пайда болуы. Фильмнің атауы Иэн Флемингтің 1960 жылғы "Көріністен өлтіруге дейін" атты әңгімесінен алынған, бірақ фильмнің сценарийі толығымен жаңа. "Көріністен өлтіруге дейін" фильмінде Бонд Калифорнияның Кремний алқабын жоюды көздеген Макс Зоринге (Кристофер Уокен ойнады) қарсы тұрады. Фильмді Альберт Р. Брокколи мен Майкл Г. Уилсон продюсерлік етті, сценарийін Ричард Майбауммен бірге жазды. Бұл Джон Гленнің режиссерлік еткен үшінші Джеймс Бонд фильмі және Лоис Максвеллдің Мисс Монипенни рөліндегі соңғы фильмі болды. Фильм сыншылардан аралас пікірлер алды, олар Мурдың қартаюының оның ойынына тигізген әсеріне наразылық білдірді, тіпті Мурдің өзіне де ұнаған жоқ. Дегенмен, фильм коммерциялық сәттілікке жетті, Duran Duran тобының "A View to a Kill" әні хит-парадтарда жақсы көрсеткіштер көрсетті, Billboard Hot 100 тізімінде бірінші орынға ие болған жалғыз Бонд әні болды және "Алтын глобус" сыйлығының "Ең жақсы ән" номинациясына ұсынылды.
Сюжет
МИ6 агенты Джеймс Бонд 003-тің денесін табу және советтік микрочипін алу үшін Сібірге жіберіледі. Q микрочипті талдап, оның мемлекеттік тапсырыс беруші Зорин Индустриз жасаған электромагниттік импульске төтеп беруге арналған микрочиптің көшірмесі екенін анықтайды. Бонд компания иесі Макс Зоринды бақылау үшін Аскот жарыс алаңына барады. Сэр Годфри Тиббет, жарыс жылқыларын жаттықтырушы және МИ6 агенты, Зоридің үнемі жеңіске жететін жылқыларына есірткі берілгенін күдіктенеді, бірақ тестілердің нәтижесі теріс болды. Тиббет арқылы Бонд француздық жеке детектив Ахилл Обержинмен танысады, ол Бондқа Зориннің осы айдың соңында жылқы сатуға шығатынын хабарлайды. Эйфель мұнарасындағы кешкі ас кезінде Обержин Зоридің күзетшісі Мей Дэймен өлтіріледі, ол кейін қашып кетеді. Бонд пен Тиббет жылқы сатуға Зориннің поместьесіне барады. Бонд одан бас тартқан әйелге таңғалады; ол Зоридің оған 5 миллион долларлық чек жазғанын біледі. Сол түні Бонд пен Тиббет Зориннің зертханасына кіріп, жылқыларына адреналин бөліп шығаратын құрылғыларды орнататынын көреді. Зорин Бондты агент екенін анықтап, Мей Дэйге Тиббетті өлтіруді бұйырады және Бондты өлтіруге тырысады. КГБ генералы Гоголь Зоринге Бонды рұқсатсыз өлтіруге тырысқаны үшін қарсы шығып, Зориннің бастапқыда КГБ-мен оқытылғанын және қаржыландырылғанын, бірақ қазір бұзылған екенін айтады. Кейін Зорин инвесторлар тобына Кремний алқабын жою жоспарын ашады, бұл оған және инвесторларға микрочип өндірісіне монополия береді. Бонд Сан-Францискоға барып, ЦРУ агенты Чак Лимен кездеседі, ол Зориннің доктор Карл Мортнердің стероидтармен медициналық тәжірибелерінің нәтижесі екенін айтады, ал Мортнер – бұрынғы наци ғалымы және қазір Зориннің ветеринары және жарыс жылқыларын өсіру жөніндегі кеңесшісі. Содан кейін Бонд Зоринге тиесілі жақын маңдағы мұнай платформасын зерттейді, онда КГБ агенты Пола Иванова әңгімелерді жазып алып жатыр, ал оның серігі платформаға жарылғыш заттар орналастырып жатыр. Иванованың серігі Клоттофф ұсталып, өлтіріледі, бірақ Иванова мен Бонд қашып үлгереді. Кейін Иванова жазбаларды алады, бірақ Бондтың таспаларды ауыстырғанын біледі. Бонд Зорин төлеуге тырысқан әйелге, мемлекеттік геолог Стейси Саттонға барады және Зорин оның отбасылық мұнай бизнесін сатып алуға тырысқанын біледі. Олар Зорин ұсынған жоспарларды тексеру үшін Сан-Франциско қалалық әкімшілігіне барады. Олардың келгенін білген Зорин бас геологты өлтіреді және Бондты кінәлі ету үшін ғимаратты өртейді. Бонд пен Стейси өрт сөндіру машинасымен полициядан қашады. Зориннің шахтасына кіріп, Бонд пен Стейси оның Хейвард және Сан-Андреас жарықтарының астында жарылғыш заттарды жарыту жоспарын табады, бұл оларды су басуға және Кремний алқабын суға батыруға әкеледі. Сондай-ақ, екі жарықтың бір уақытта қозғалуына кедергі келтіретін «геологиялық құлыпты» жою үшін үлкен бомба бар. Зорин мен оның күзет бастығы Скарпина шахтаға су жіберіп, жұмысшыларды өлтіреді. Стейси Бонд Мей Дэймен шайқасқанда қашып үлгереді; Зорин оны тастап кеткенін түсінгеннен кейін, ол Бондқа үлкен бомбаны алып тастауға көмектеседі, құрылғыны қол арбасына салып, шахтадан шығарып салады, онда ол жарылып, оны өлтіреді. Скарпина мен Мортнермен бірге дирижабльге отырып, Зорин Стейсиді ұрлап алады, ал Бонд дирижабльдің сүйрейтін арқанына ілігіп алады. Зорин оны құлатуға тырысады, бірақ Бонд дирижабльді Алтын қақпа көпірінің құрылымына бекітеді. Стейси Бондты құтқару үшін Зоринге шабуыл жасайды, ал дау-дамай кезінде Мортнер мен Скарпина уақытша есінен айырылады. Стейси Бондпен бірге көпірден қашып кетеді, бірақ Зорин балтамен оларды қуалайды. Зорин мен Бонд арасындағы шайқас Зориннің құлап қалуымен аяқталады. Мортнер Бондты динамитпен өлтіруге тырысады, бірақ Бонд дирижабльді босатып, Мортнерді кабинаға динамит тастап, дирижабльді жарытып, өзін және Скарпинаны өлтіреді. Кейін Гоголь Зориннің жоспарын жолынан шығарғаны үшін Бондқа Ленин орденін табыс етеді.
Өндіріс
Иан Флемингтің 1960 жылы жарық көрген "For Your Eyes Only" антологиясындағы басқа да әңгімелермен қатар, "From a View to a Kill" атты түпнұсқа қысқа әңгіме бастапқыда 1958 жылғы CBS телеарнасының тоқтатылған Джеймс Бонд телесериалының бір бөлімі ретінде жоспарланған. "Көшпендіге көзқарас" фильмін Альберт Р. Брокколи мен Майкл Г. Уилсон өндірді. Уилсон Ричард Майбауммен бірлесіп сценарийдің авторы болды. Брокколи бастапқыда "Octopussy" фильмінен Джордж Макдональд Фрейзерді сценарийді бірлесіп жазуға шақыруды қалаған, бірақ ол қолжетімді болмады. Алғашқыда Майбаумның сценарийінде Зориң Галлей кометасын Силикон алқабына құлатып, апат тудыруы көзделген, бірақ Уилсон көбірек реалистік сюжет талап етті. Америка Құрама Штаттарында Зоринге (Зоран корпорациясы) ұқсас аты бар компания табылып, фильмнің басына Зориңнің нақты компаниямен ешқандай қатысы жоқ екенін мәлімдейтін ескерту қосылды. Бұл Бонд фильмінің алғашқысы (ал "The Living Daylights" фильмі Қызыл Кресттің қолданылуы туралы ескертуге ие болды).
Кастинг
Роджер Мур бастапқыда Eon Productions компаниясымен үш фильмге келісімшартқа қол қойды, («Жіберіңіз және өлсін» 1973 жылы, «Алтын тапаншасы бар адам» 1974 жылы және «Мені сүйген тыңшы» 1977 жылы), ол орындалды. Мурдың келесі үш фильмі («Айсаз» 1979 жылы, «Тек сенің көзің үшін» 1981 жылы және «Октопусси» 1983 жылы) фильм бойынша жеке-жеке келісілді. 1983 жылы «Октопусси» фильмінде оның қатысуына қатысты белгісіздік басқа актерлердің ролге үміттенуіне әкелді, бірақ Мур «Ешқашан есімде болмайды» фильмінде Шон Коннеримен бәсекелесетінін білген соң рөлге оралуға көндірілді. Eon Мурды «Өлтіру үшін көрініс» фильміне түсіруге көндірді, бірақ ол 1985 жылдың желтоқсанында, «Өлтіру үшін көрініс» көрсетілгеннен кейін 6 ай өткен соң, жеті фильмнен кейін рөлінен кететінін мәлімдеді. 1984 жылы фильмнің алғашқы жарнамасында Дэвид Боуи Зоринің рөлін ойнайтыны туралы хабарланды. Ол бастапқыда рөлге келіскенімен, кейіннен «Мен бес ай бойы каскадерімнің тік жардан құлап жатқанын көруге іш тартпаймын» деп одан бас тартты. Рөл содан кейін Стингке ұсынылды, ол бас тартты, және ақырында Кристофер Уолкенге ұсынылды. Присцилла Пресли бастапқыда Стейси Саттон рөліне бекітілген, бірақ «Даллас» сериалымен жасаған келісімшартының себебінен оны Таня Робертс алмастырды. Патрик Макни, Бондтың одақтасы Тиббет рөлінде, «Аңшылар» телесериалының төртінші бұрынғы жұлдызы болды, ол Хонр Блэкман, Диана Ригг және Джоанна Ламлиден кейін Бонд фильмінде пайда болды. Дэвид Иптің кейіпкері Чак Ли бастапқыда Феликс Лейтер рөлі үшін жазылған, бірақ Сан-Францискодағы оқиға орнының артықшылығын пайдалану үшін жаңа азиялық-американдық кейіпкерге қайта жазылды.
Шығару және қабылдау
Бұл Ұлыбританиядан тыс жерде премьерасы өткен алғашқы Бонд фильмі болды, ол 1985 жылдың 22 мамырында Сан-Францискодағы Көркем өнер сарайында көрсетілді. Британдық премьера 1985 жылдың 12 маусымында Лондондағы Лестер скверіндегі кинотеатрда өтті. Ұлыбританияда фильм 8,1 миллион фунт стерлинг (13,6 миллион доллар) табыс әкелді. АҚШ және Канададағы тұңғыш демалыс күндері, Мемориал күнінің төрт күндік демалысында 1,583 кинотеатрда 13,3 миллион доллар жинады, бұл сол кездегі Бонд фильмінің ең табысты ашылуы болды, бірақ «Рэмбо: Бірінші қанның екінші бөлігін» жеңуге жеткіліксіз болды, ол демалыс күндері 2,074 кинотеатрда 25,2 миллион доллар табыс тапты. Фильм АҚШ және Канадада 50,3 миллион доллар жинады. Басқа ірі халықаралық табыстар: Германияда – 11,7 миллион доллар, Жапонияда – 9,1 миллион доллар және Францияда – 8,2 миллион доллар. Бұл Eon компаниясының Бонд фильмдерінің сайтындағы ең төмен рейтингісі. Сайттың сыншылары: «Бонд стандарттарымен тіпті абсурдты, «Көру бұрышындағы өлтіру» лақап айтылып, энергияның жетіспеушілігімен салмақталған». Metacritic-те фильм 20 сыншының пікірлеріне негізделген 40% балл алды, бұл «аралас немесе орташа пікірлерді» көрсетеді. Ең көп таралған сын Роджер Мур түсірілім кезінде 57 жаста болғаны және «Октопуссиден» бері өткен екі жылда айқын қартайғаны болды. «Вашингтон Пост» газетінің сыншысы Пол Аттанасио: «Мурдың тістері ұзақ емес, тіпті тістері де бар, ал көз жұмысына ұқсайтын нәрсе оған зомбидің көзін берген. Ол енді әрекет көріністерінде сенімді емес, романтикалық көріністерде тіпті одан да аз. Бұл Габби Хейздің үстіне әйелдердің құлайтынын көру сияқты». Шон Коннери: «Бондты 35-33 жастағы актер ойнауы керек. Мен тым ескімін. Роджер де ескі!» 2007 жылдың желтоқсанындағы сұхбатында Роджер Мур: «Мен рөлге төрт жүз жылға тым ескі едім» деді. Мур сондай-ақ, сол кезде «Көру бұрышындағы өлтіру» оның ең сүйікті Бонд фильмі болмағанын айтты және әйел әріптесінің анасынан үлкен екенін білгенде ұялғанын мойындады. Ол: «Мен соңғы Бондты түсіргенімде қорқып қалдым. Кристофер Уокеннің жүздеген адамды автоматпен атқан жерлері бар. Мен: «Бұл Бонд емес, бұл Бонд фильмдері емес» дедім. Бұл олардың мақсаты емес еді. Сендер қан мен мидың барлық жерге шашылып жатқанына мән бермедіңдер». «The New Yorker» журналының Паулин Каел: «Джеймс Бонд сериясының қиындықтары болды, бірақ «Көру бұрышындағы өлтіру» класында бұрынғыдан ештеңе болған жоқ. Сіз Бонд фильміне стильді немесе кем дегенде, жарқыраған, көтеріңкі көріністерді күтесіз, бірақ мұндағы полиция машиналарын апатқа ұшырағанын күтпейсіз. Кейбір тапқырлық батырлықтарды көресіз, бірақ олар тығыз орналасқан және олардың орнатылуы сізге сіз күтетін жауапкершіліктен тыс, сезімталдықты бермейді». Каел сондай-ақ, режиссердің әрекетсіздігі мен сценарийдің үмітсіздігін атап өтті. «Режиссер Джон Глен қырғын көріністерін соншалықты бей-жай қойып, фильмнің өзі де ажыратылғандай көрінеді. (Менің ойымша, мен жарыс жылқыларына жаман қараған және режиссердің ашуын туғызбайтын басқа фильмді көрген емеспін. Егер Гленнің экранға түсіргеніне байланысты қандай да бір сезімдері болса, ол оларды өзіне сақтап қалады.)» Алайда, барлық пікірлер теріс болған жоқ. «Maclean's» журналының Лоренс О'Тулл бұл фильмді серияның ең жақсыларының бірі деп санайды. «Фильм индустриясындағы барлық заманауи формулалардың ішінде Джеймс Бонд сериясы ең ләззат беретін және ұзаққа созылатын сериалдардың қатарында. Өздерінің бюджетімен мол өнім беретін продюсерлер фильмдерге үлкен шеберлік, ақыл-ой және көңіл көтеру сезімін енгізеді. 007 агент - көрермендер екі жылда бір рет кездесетін, әңгімелесіп, көз қысып, көңіл көтеретін ескі дос. «Көру бұрышындағы өлтіру» 14-ші және ең жаңа «Бонд» эпопеясы ерекше қанағаттандыратын оқиға. Сибирьдегі шаңғымен қуғын-сүргінмен басталатын «Көру бұрышындағы өлтіру» - Бондтың ең жылдам түсірілген фильмі. Оның жылдамдығы швейцарлық сағаттың дәлдігіне және жарыстағы ақ боз иттің импульсіне тең. Ол Эйфель мұнарасының үстінен және төменінен, Париж көшелері арқылы тамаша қуғын-сүргінге ұшырайды, оны Бонд екі дөңгелекті көлікпен аяқтайды. Бірақ бұл оқиғалар көрерменді Зоридің Сан-Францискодағы «Алтын қақпа» көпірінің үстіне орналасқан кабельдерге қаптанған дирижабльінің жүрегі тоқтап, тоқтай түсетін сәтін көруге дайындамайды». О'Тул Мурдың өз жасын рөлінде көрсеткеніне сенсе де, «оның скрипкасында әлі де көп әуен бар. Джеймс Бонд әлі де виртуоз, триллер жасауға лицензиясы бар». «The Beach Reporter» газетінің Брайан Дж. Артурс бұл фильмді Бонд сериясының ең нашар фильмі деп атады. MSN-нің Норман Вилнер де оны ең нашар Бонд фильмі деп таңдады, ал IGN оны төртінші нашар фильм деп таңдады, ал Entertainment Weekly оны бесінші нашар фильм деп бағалады. Дэнни Пири «Көру бұрышындағы өлтіру» туралы аралас пікір білдірді, бірақ көбінесе мақтады: «Сыншылардың автоматты түрде хабарлағандарына қарамастан, [Мур] бұрынғы фильмдерге қарағанда жіңішке және сергек көрінеді. Мен Бондтың одан да көп атақты гаджеттері болғанын қалаймын, бірақ оның әрекет көріністері қызықты және кейбір трюктер тамаша. Уокен Бонд қарсыластарының арасында ең жаман адам емес, ең ақылсыз невротик. Мен оны кейбір жаңа Бонд қарсыластарынан есте қаларлық етемін. Өкінішке орай, фильм жасаушылар – «Жаулық қаңқаны» «Айға қадам басуда» жақсы жігітке айналдырғаннан кейін, Мая күнін соңында Бондтың қарсыласынан оның серігіне айналдырып, екеуінің арасындағы қызықты күрестің жолын жабады (демек, джентльмен Бонд тіпті монстр болса да, әйелдерді өлтіруге рұқсат етілмейді). [Фильм] бұрынғы Бонд фильмдерінің жарқырағандығынан айырылған және Сан-Францискодағы қорқынышты көріністері бар, бірақ жалпы алғанда, ол жылдам, қызықты және сериядағы лайықты фильм». Сонымен қатар, Movie Freaks 365-тен Кайл Белл: «Жақсы Роджер бар күшін салды. Оқиғаның абсурдтығын жеңе алсаңыз, керемет трюктер мен көптеген әрекеттерге қарсы бола алмайсыз. Көңілді фильм, жақсырақ бола алатын еді». Уокен классикалық Бонд қарсыласын сомдағаны үшін онлайн сыншысы Кристофер Нулл да мақтады. Бонд тарихшысы Джон Броснан «Көру бұрышындағы өлтіру» Мурдың ең жақсы Бонд фильмі деп есептеді. Ол Мурдың бұрынғы Бонд фильмі «Октопуссиден» гөрі жақсырақ көрінетінін айтты. Броснан, дирижабльге құмарлық танытқан адам, дирижабльмен аяқталатын көріністі ерекше бағалады. «Imagine» журналына берген сұхбатында Neil Gaiman «Грейс Джонс Мурмен төсекке жатқанда, продюсерлер ескі жігітті қадірлі түрде өлтірудің жолын тапқан деп ойладым, бірақ Бонд ертесіне күлкілідей жаңа болғанын көргенімде, бұл негізінен негізсіз екенін түсіндім. Әрине, ол жай ғана аунап ұйықтаса, мен де ұйықтағым келді». Робертс «Жылдың ең нашар актрисасы» номинациясына ие болды, бірақ ол «Night Patrol», «Savage Island» және «Savage Streets» фильмдерінде ойнаған Линда Блэрге жеңіліп қалды.
Басқа медиа
Бұл фильм 1985 жылы екі бейнеойынға бейімделді. Біріншісі, "Көзбен көру" деп аталады, оны Domark баспасы шығарды. Ол ZX Spectrum, Amstrad CPC, Commodore 64, Oric 1 және Oric Atmos, сондай-ақ MSX платформалары үшін қолжетімді болды. Екіншісі, "Джеймс Бонд 007: Көзбен көру" DOS және Apple II компьютерлері үшін мәтіндік квест болды. Оны Angelsoft, Inc. әзірледі және Mindscape Inc. баспасы шығарды. Фильм сонымен қатар 1985 жылы жарық көрген төрт "Тағдырыңды өзің шеш" ойын кітабының сериясына бейімделді: "Жеңіс, орын немесе өлім"; "Қауіпті соққы"; "Қауіпке бағдарламаланған"; және "Баракудаға қашу". Сонымен қатар, "Джеймс Бонд 007" ойын жүйесі үшін фильмнің атымен үстелдік рөлдік ойын шығарылды. Май күні 1997 және 2000 жылғы "GoldenEye 007" және "007: Әлем жеткіліксіз" бейнеойындарында көп ойыншылы рөлде ойналатын кейіпкер болды. 2002 жылғы "Nightfire" ойынында Май күні мен Макс Зорин де боттар ретінде пайда болады. Басқа сілтемелердің ішінде 2004 жылғы "Джеймс Бонд 007: Барлығы немесе ештеңе" ойынының кейіпкері Николай Диаволо Зоринді өзінің ұстазы және досы деп есептейді. "GoldenEye: Rogue Agent" ойынында көп ойыншылы деңгейде Golden Gate көпірінің шыңы және Zorin дирижаблі бар, ол белсендірілген кезде ойыншыларға шабуыл жасайды. Ойыншылар сонымен қатар аспалы кабельдерге (фильмдегі оқиғаларға ұқсас) көтеріле алады.