Кіріспе

Уильям Кранч Бонд (9 қыркүйек 1789 - 29 қаңтар 1859) – американдық астроном, Гарвард колледжі обсерваториясының алғашқы директоры.

Тәрбие

Уильям Кранч Бонд 1789 жылдың 9 қыркүйегінде Мэн штатының Фалмут қаласында (Портленд маңында) дүниеге келді. Жас кезінде әкесі Уильям Бонд, сәтсіз бизнес кәсіпорнынан кейін сағатшы болып жұмыс істеді; әкесінен тәлім алып, инженерлік қабілетінің арқасында У. К. Бонд он бес жасында алғашқы сағатын жасады. Кейін ол әкесінің ісін жалғастырып, өзі де сағат жасау шеберіне айналды. Уильям Бондтың сағат дүкені Бостон қаласындағы Парк-стрит, 9 мекенжайында 1970 жылға дейін сақталды.

Әуесқой астроном

1806 жылы он жеті жасында Бонд күн тұтылуын көрді. Содан кейін ол әуесқой астроном болып қызығушылық танытты. Алғашқы үйін салғанда, Бонд оның қонақ бөлмесін обсерваторияға айналдырды, тіпті телескопы аспанға қарауы үшін төбесінде тесік жасады.

Еуропаға саяхат

1815 жылы Бонд Гарвард университетінің тапсырысымен Еуропа обсерваториялары туралы мәліметтер жинау үшін Еуропаға сапар шекті. 1819 жылдың 18 шілдесінде Англияның Девон округіндегі Кингсбридж қаласында Бонд өзінің туысы Селина Кранчқа үйленді, одан оған төрт ұл және екі қыз дүниеге келді. Селинаның 1831 жылы қайтыс болуынан кейін Бонд оның үлкен әпкесі Мэри Руп Кранчқа үйленді. 1832 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.

Гарвард обсерваториясы

1839 жылы Бондқа жеке астрономиялық жабдықтарын Гарвардқа көшіруге және университетте (ақысыз) «Астрономиялық бақылаушы» қызметін атқаруға рұқсат берілді. Кейін, 1843 жылы, Күнді сызып өтетін комета астрономияға қоғамның қызығушылығын арттырды, соның арқасында Гарвард заманауи обсерватория құрылысына 25 730 доллар жинауға қол жеткізді. Бонд ғимаратты және бақылау креслосын жобалады (екеуі де бүгінге дейін жұмыс істеп келеді), ал Гарвард сол кездегі әлемдегі ең ірі телескоптармен тең болатын, он бес дюймдік неміс жасаған рефрактор телескобын сатып алды. Телескоп алғаш рет 1847 жылғы 24 маусымда Айға бағытталды және пайдалануға берілді. 1852 жылы Бонд Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.