Кіріспе

АҚШ Президентіне арналған күнделікті ақпараттық шолу

Президенттің күнделікті ақпараттық шолуы, кейде Президенттің күнделікті брифингісі немесе Президенттің күнделікті бюллетені деп аталады, – АҚШ Президентіне әр таңертең дайындалып, ұсынылатын аса құпия құжат; ол сондай-ақ Президенттің бекітуімен АҚШ-тың жоғары деңгейдегі бірқатар шенеуніктеріне таратылады. Ол жоғары құпиялылықтағы барлау талдауы, құпия операциялар туралы ақпарат және АҚШ-тың ең құпия көздерінен немесе одақтас барлау агенттіктерімен бөліскен мәліметтерден алынған есептерді қамтиды. Президенттің қалауы бойынша, PDB сайлау күні мен қызметке орналасу аралығында АҚШ-тың сайланған Президентіне, ал сұраныс бойынша бұрынғы Президенттерге де ұсынылуы мүмкін. PDB ұлттық барлау директорымен дайындалады және Орталық барлау агенттігі, Қорғаныс барлау агенттігі, Ұлттық қауіпсіздік агенттігі (NSA), Федералдық тергеу бюросы (FBI), Қорғаныс министрлігі, Ішкі қауіпсіздік және АҚШ барлау қауымдастығының басқа да мүшелерінен алынған ақпаратты біріктіреді.

Мақсаты мен тарихы

PDB президентке назар аудару және сезімтал халықаралық жағдайларды талдау қажеттілігі тудыратын жаңа барлау ақпаратын ұсынуға арналған. PDB-нің прототипі Президенттің барлау тізімі (PICL) деп аталды; PDB-нің өндірісі мен үйлестірілуі ЦОҚ-ның жауапкершілігінде болса да, АҚШ барлау қауымдастығының басқа мүшелері мақалаларды ("үйлестіру" процесі) қарап, оларды жазуға және енгізуге құқылы болды. PDB атауы эксклюзивтілікті білдіргенімен, тарихи тұрғыдан басқа жоғары лауазымды шенеуніктерге де баяндалған. Тарату тізімі уақыт өте келе өзгеріп отырды, бірақ әрқашан немесе көбінесе вице-президент, мемлекеттік және қорғаныс хатшылары, сондай-ақ ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші кірді. PDB-нің ерекше басылымдары кейде "тек президенттің көзі үшін" деп белгіленді, ал ақпаратты одан әрі тарату президенттің қалауына байланысты болды. The Washington Post газетінде жарияланған құжатқа сәйкес, NSA-ның PRISM SIGAD (US 984) жүйесі "NSA аналитикалық есептері үшін қолданылатын шикі барлау ақпаратының бірінші көзі" болып табылады. 2012 жылы 1477 материалда PRISM деректері дереккөз ретінде көрсетілген. Жарқыланбаған құжаттар 2001 жылдың қаңтарында PDB материалдарының 60% астамы сигналдық барлаудан (SIGINT) алынғанын көрсетеді. Ұлттық қауіпсіздік архивінің мәліметінше, SIGINT деректерінен алынған материалдардың үлесі содан бері артқан болуы мүмкін. 2002 жылдың 21 мамырында өткен брифингте бұрынғы Ақ үй баспасөз хатшысы Ари Флейшер PDB-ді "үкіметтегі ең жоғары деңгейдегі құпия құжат" деп сипаттады. 2015 жылдың 16 қыркүйегінде ЦОҚ директоры Джон Бреннан LBJ Президент кітапханасында Джон Ф. Кеннеди мен Линдон Б. Джонсон президенттігі кезеңіндегі 2500 күнделікті брифинг пен барлау тізімдерінің жария оқылымында сөз сөйледі. Бұл жариялау үкіметтің ПДБ-ны белгісіз мерзімге құпия ұстауға бағытталған бұрынғы заңдық позициясынан бас тарту болды. 2016 жылдың 24 тамызында ЦОҚ Ричард Никсон мен Джеральд Форд президенттігі кезеңіндегі тағы 2500 брифингті Никсон Президент кітапханасында өткен симпозиумда жариялады.

Қоғамның хабардарлығы

ПДБ 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдарды талдау үшін 2004 жылы құрылған 9/11 комиссиясының тыңдауында жаңалықтар бұқаралық ақпарат құралдарының назарында болды. 2004 жылғы 8 сәуірде сол кездегі Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Кондолиза Райс куәлік бергеннен кейін, комиссия 2001 жылғы 6 тамыздағы "Бин Ладен АҚШ-қа шабуыл жасауға ниеттенді" деген тақырыптағы ПДБ-ны жария етуді қайтадан талап етті. Екі күннен кейін Ақ үй бұл талапқа келісіп, құжатты бір бөлігін қысқартып жариялады.

Президенттер мен сайланған президенттер қолдануы

2012 жылғы қайта сайлау науқаны кезінде бұрынғы Буш әкімшілігінің өкілі және президент Барак Обаманы сынаған адам "лауазымды тұлғалардың айтуынша, бұрынғы президент [Буш] аптасына алты күн, ешқандай ерекшеліксіз, барлау мәліметтерімен танысып отырған. Бұл 86% қатысу деңгейін көрсетеді" деді, бірақ "Буштың жазбалары әлі электрондық талдау үшін қолжетімді емес еді". Ал Обаманың жазбалары бұл талдау бойынша, "оның президенттігінің алғашқы 1225 күні ішінде Обама PDB-ге барлығы 536 рет қатысқан – немесе уақтың 43,8 пайызы". 2011 жыл мен 2012 жылдың бірінші жартысында (талдауға алынған 1225 күн ішінде) оның қатысу деңгейі 38 пайыздан асты. Обама 2014 жылы жазбаша мәліметтерді электрондық түрде алуды бастады және оны аптасына алты күн алды. 2016 жылы Дональд Трамп президенттікке сайланғаннан кейінгі алғашқы алты аптада, президент сайланған аптасына шамамен бір PDB алды. CNN мәлімдегендей, ол "кейбір апталарда бірнеше PDB-ге қатысқан". Сондай-ақ, өткен аптада Трамптың PDB-ге қатысуы аптасына үш ретке дейін артатыны хабарланды. Бірақ, Трамптың президенттігінің соңғы апталарында оның кестесінде бірде-бір PDB болған жоқ. 2020 жылы Джо Байден президенттікке ауысқан кезде Байден мен вице-президенттікке кандидат Камала Харрис 2020 жылдың қараша айының соңында PDB-ге қол жеткізді. Байден қызметке кіріскеннен кейін, көбінесе PDB-ні қабылдауды міндетті етті, Харрис та қатысты.