Кіріспе

Германиядағы қамал, Хорватиядағы қамал

Эльц қамалы (Burg Eltz) – Германияның Кобленц пен Трир қалалары арасындағы Мозель өзенінің үстіндегі төбелерде жатқан ортағасырлық қамал. Ол әлі де 12 ғасырдан бері сол жерде тұрып келе жатқан Эльц әулетінің бір тармағына тиесілі. Эльц қамалы, Бюрресхайм және Лиссинген қамалымен бірге Эйфель аймағындағы ешқашан қиратылмаған жалғыз қамалдар болып саналады. Қамал Эльцбах өзенімен үш жағынан қоршалған, ал Эльцбах өзені Мозельдің солтүстік жағындағы саласы болып табылады. Айналасындағы Эльц орман «Flora Fauna Habitat» және «Natura 2000» табиғи қорығы деп жарияланған.

Сипаттама

Бұл қала – Ганербенбург, яғни ортақ мұрагерлер қауымына тиесілі қала. Бұл бірнеше бөлікке бөлінген қамал, олар әртүрлі отбасыларға немесе бір отбасының әртүрлі тармақтарына тиесілі; мұндай жағдай әдетте бір немесе бірнеше аумақтың бірнеше иесі бірлесіп өздерін орналастыру үшін қамал салғанда туады. Орта ғасырдағы бай еуропалық феодалдар ғана өз жерлерінде қамалдар немесе оларға тең құрылыстар салуға шамасы келді; олардың көпшілігі тек бір ауылға немесе тіпті ауылдың бір бөлігіне ғана ие болды. Бұл қамал салуға жеткіліксіз негіз болды. Мұндай феодалдар көбінесе "рыцарь үйлерінде" тұратын, олар қарапайым үйлер болып, өз шаруаларының үйлерінен аздап үлкен болатын. Германия Ұлттық Киелі Рим империясының кейбір аймақтарында мұрагерлік заң бойынша мүлік барлық мұрагерлер арасында бөлінуі керек болды. Әрқайсысының жеке мұрасы өз қамалын салуға жеткіліксіз болған мұрагерлер бірлесіп қамал сала алатын, онда әрқайсысы тұру үшін жеке бөлікке ие болып, олардың барлығы бірлесіп қорғаныс бекінісін пайдаланатын. Елц мысалында, отбасы үш тармақтан тұрды және қамал үш жеке ғимарат кешенімен толықтырылды. Қамалдың негізгі бөлігі отбасылық бөліктерден тұрады. Сегіз қабатқа дейін жететін сегіз мұнараның биіктігі әртүрлі. Олар мықты сыртқы қабырғалармен нығайтылған; аулаға қарай олар ішінара құрылымдық көрініс береді. Қамалдың 100-ден астам бөлмесінде иелерінің отбасының шамамен 100 мүшесі тұрды. Бұрын қамалдың оңтүстік жағында, төменде қызметшілер, қолөнершілер және олардың отбасылары тұратын ауыл болған, олар қамалға көмек көрсеткен.

Тарих

Қала Рим дәуірінде бай егістік жерлер мен олардың нарықтары арасындағы маңызды сауда жолы болған аймақта салынған. 5 ғасырдың соңында Батыс Рим империясы құлағаннан кейін, аймақты франктар бағындырды. Бірақ, Карл империясының бөлінуімен, жер оның ұлы Людовик Инабаттыға (814) берілді. Осы кезеңде осы жерде қарапайым сарай-үй орналасқан. Бірнеше ғасырдан кейін, Эльц әулеті ескі сарай-үйдің орнында роман стиліндегі Платтельцті салуға кірісті. Бұл қамалдың ең көне бөлігі болып табылады. 1157 жылға қарай, қамал Фредерик Барбаросса басшылығымен Киелі Рим империясының маңызды бөлігіне айналды. Ол Мозель аңғары мен Эйфель аймағындағы сауда жолдарын қорғауды жалғастырды. 1331–1336 жылдар аралығында қамал тарихындағы жалғыз күрделі әскери қақтығысқа тап болды – Эльц дауы кезінде, аймақтағы иелер, соның ішінде Иоганн Эльц, еркін императорлық рыцарьдармен бірге, Трирдің курфюрсті және принц-архиепископы Балдуин фон Трирдің аумақтық саясатына қарсы шықты. Нәтижесінде Балдуин Иоганнды Эльц қамалында қоршауға алды. Ол "Pot de fer" деп аталатын қарапайым зеңбіректермен және Trutzeltz қамалынан атылған катапульттармен бомбаланды, ол қамалдың үстіндегі тау беткейіндегі жартасқа салынған (қалдықтары бүгінге дейін қамалдың солтүстік жағындағы қираған қабырғалар түрінде көрінеді). Эльцтің қоршауы екі жылдан кейін еркін императорлық рыцарьдар Трирдің заңдарын және билігін қабылдауға келіскенде аяқталды. Архиепископ Балдуин Иоганнды Бургграф лауазымына қайта орнатты, бірақ тек оның вассалы ретінде және енді еркін рыцарь ретінде емес. 1470 жылы Филипп цу Эльц бастаған 10 қабатты Үлкен Родендорф үйі, өзінің атын Лотарингиядағы отбасының жер иелігінен алды. Ең көне бөлігі – кеш готикалық күмбезді төбесі бар ту залы, ол бастапқыда шіркеу болған болуы мүмкін. Құрылысы шамамен 1520 жылы аяқталды. (Сонымен қатар) Кіші Родендорф үйі 1540 жылы, сондай-ақ кеш готика стилінде аяқталды. Онда "ту бөлмесі" орналасқан. 1472 жылы Рубенах әулеті қамалдың кеш готикалық сәулетке ие қанатын аяқтады. Ғимараттарға Рубенах төменгі залы, қонақ бөлмесі және әсем безендірілген қабырғалары бар жатын бөлмесі кіреді. 1615 жылы Кемпених әулеті қамалдың бастапқы залын алмастырды. Бұл бөлігіндегі әрбір бөлме жылытылуы мүмкін болды, ал басқа қамалдарда бір немесе екі жылытылатын бөлме ғана болуы мүмкін. 1688–1689 жылдардағы Пфальц мұрагерлік соғысы кезінде Рейн бойындағы көптеген ескі қамалдар қиратылды. Алайда, қамал қираудан құтылды, өйткені сол кездегі оның иесі Ханс Антон цу Эльц Уттинген, Людовик XIV француз армиясының жоғары шенді офицері болды. Эльц Уттинген өзінің лауазымын пайдаланып, өзінің атын алып жүрген қамалды қиратуға тиіс ғимараттар мен бекіністер тізімінен алып тастауға қол жеткізді. Граф Уго Филипп цу Эльц 1794–1815 жылдар аралығында Рейндегі француз билігінен қашқан деп есептелді. Француздар Рейндегі және жақын жердегі Трирдегі оның иеліктерін, соның ішінде Эльц қамалын, сондай-ақ Кобленцтегі француз штабында сақталған байланысты тауарларын тәркіледі. 1797 жылы граф Уго Филипп Майнцте жасырынған болып шыққаннан кейін, ол өзінің жерлерін, тауарларын және байлығын қайтарып алу үшін оралды. 1815 жылы ол Рубенах үйін және Эльц Рубенах барондарының жер иелігін сатып алып, қамалдың жалғыз иесі атанды.

Сақтау

19 ғасырдың ортасында граф Карл цу Эльц қамалды қалпына келтірді. 1845 және 1888 жылдар аралығында 184 000 марка ауқымды құрылыс жұмыстарына жұмсалды, бұл жұмыстар қазіргі архитектураны мұқият сақтап қалды. 2009 жылдан 2012 жылға дейін кең ауқымды қауіпсіздік және қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Басқа нәрселермен қатар, флагтар залының шатыры қабырғалардың жартылай құлау қаупі туғаннан кейін нығайтылды, сондай-ақ Кемпених бөлімінің кіреберіс бөлігі де қамтамасыз етілді. Осы құрылымдық жөндеулерге қоса, шатырдың барлық тақтайшалары ауыстырылды. Құрылымдық мәселелер шешілді және ағашқа келген зиян қалпына келтірілді. Ішкі жағында жылыту және санитарлық жабдықтар, терезелер және өрт сигнализациясы жаңартылды, сондай-ақ тарихи гипске жасалған әрлеулер қайта жаңғыртылды. Жартылай ағаштан жасалған қасбеттер мен спиральді баспалдақ шамамен 4,4 миллион еуроға жаңартылды. Бұл шаралар Германия Федералдық үкіметі ұсынған экономикалық ынталандыру пакетінен 2 миллион еуролық грантпен қолдау көрсетілді. Рейнланд-Пфальц штаты, Германияның ескерткіштерді қорғау қоры және қамалдың иелері қосымша қаржы бөлді. Қамалдың Рубенах және Родендорф қанаттары көпшілікке ашық, ал Кемпених бөлімі қамалдың үштен бір бөлігін пайдалануын жалғастыруда. Көрермендерге қабыл қабылдау маусымдық: сәуірден қарашаға дейін. Көрмелерге алтын, күміс және фарфордан жасалған заттарды қамтитын қазыналық бөлме, сондай-ақ тарихи қару-жарақ пен қорғаныс жиынтығы бар қару-жарақ қоймасы кіреді. 1979 жылғы Уильям Питер Блаттидің "Тоғызыншы конфигурация" фильмінде қамал, актриса Стейси Кичтің қатысуымен, американдық әскери психиатриялық аурухананың сыртқы түрі ретінде пайдаланылды. Йоко Цуно сериясының бельгиялық комиксі "Le Feu de Wotan" фильмінің бастапқы сахналары Эльц қамалында өтеді. Эльц қамалы MMO World of Tanks ойынындағы Химмельсдорф картасының және оның қысқы нұсқасындағы басты қамалдың дизайнына әсер етті. Қамалдың моделі Вестфилд және Эрленберг карталарында да қайта пайдаланылды. Эльц қамалы неміс мәдениетінің символы ретінде неміс Whitepages веб-сайтының бас бетін BMW, Nivea кремі, Thurn and Taxis пошта кочтары немесе Deutsches мұражайының фасадымен бірге көркейтіп тұр. Эльц қамалы (ойын ішіндегі аты Эльцбах сарайы) Age of Empires IV ойынындағы Киелі Рим империясы өркениетінің қорғаныс императорлық дәуірінің нысаны болып табылады.