Кіріспе

Неміс екінші дүниежүзілік соғысының генералы және соғыс қылмыскері

Вальтер Варлимонт (3 қазан 1894 – 9 қазан 1976) – екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс штаб офицері. Ол Oberkommando der Wehrmacht (OKW) – Қарулы күштердің жоғарғы бас командасының Операциялық штабының бас орынбасары қызметін атқарды. Соғыстан кейін Варлимонт жоғарғы бас командасының ісі бойынша сотталып, соғыс қылмыскері ретінде өмір бойына түрмеге кесілді. 1954 жылы босатылды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және соғыс аралығы

Уорлимонт Германияның Оснабрюк қаласында дүниеге келген. 1914 жылғы маусымда, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталар алдында, ол Эльзаста орналасқан 10-шы пруссиялық жаяу артиллерия полкінің екінші лейтенанты болып тағайындалды. Соғыс кезінде ол Францияда, кейін Италияда артиллерия офицері және батарея командирі болып қызмет етті. 1918 жылдың соңында ол генерал Людвиг Маеркердің Фрайкорпс Ягер атқыштар корпусында қызмет етті. Соғыс аралық жылдары Уорлимонт түрлі әскери қызметтер атқарды. 1922 жылы 6-шы артиллерия полкінде қызмет етті, ал 1927 жылы капитан шенімен Truppenamt, құпия неміс бас штабының бастығы генерал Вернер фон Бломбергтің екінші адъютанты болды. 1929 жылғы мамыр айында Уорлимонт АҚШ армиясына бір жылға тағайындалды, соғыс кезінде американдық өнеркәсіптік жұмылдыру теориясын зерттеу үшін. Бұл оның 1930-1933 жылдары Германия Қорғаныс министрлігінің Өнеркәсіптік жұмылдыру бөлімінің штабында майор болып қызмет етуіне әкелді. 1935 жылы бөлімнің бастығы болды. 1936 жылғы тамыз бен қараша аралығында, Испанияда Азамат соғысы басталғаннан кейін, Уорлимонт Рейхтің соғыс министрінің (ОКХ Бас штабы) Вермахттың Испаниядағы испан генералы Франсиско Франко үкіметіндегі уәкілдігін жүзеге асырды. Рейхтің соғыс министрі Вернер фон Бломберг Уорлимонтқа Франконың испан үкімет күштеріне қарсы шайқасын қолдау үшін неміс көмегін үйлестіруді тапсырды. 1937 жылы ол Германия қарулы күштерін бір бас штаб және бір жоғарғы қолбасшылыққа біріктіруді талап ететін Уорлимонт меморандумының авторы болды. Жобаның мақсаты Адольф Гитлердің ықпалын күшейту үшін жоғары офицерлік кастаның билігін шектеу болды. Осы меморандум негізінде Гитлер Вермахттың (Қарулы күштердің жоғарғы бас қолбасшылығы) Oberkommando-сын құрды, Гитлер оның жоғарғы қолбасшысы атанды. 1939 жылы Уорлимонт генерал Альфред Йодльдің орынбасары болып тағайындалды. 1938 жылы полковник шеніне көтеріліп, 26-шы артиллерия полкінің командирі болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1938 жылдың соңында Варлимонт генерал Вильгельм Кейтельдің аға операциялық штаб офицері болды. Бұл ізденіс-тебіліс лауазым болғандықтан, 1939 жылдың қыркүйегінен 1944 жылдың қыркүйегіне дейін ол Операциялық штабтың (Wehrmachtführungsstab: WFSt: Қарулы Күштер операциялық штабы) бас орынбасары қызметін атқарды. Генерал Жодль оның жоғары офицері болды, ол барлық стратегиялық, жедел және соғыс операцияларын жоспарлауға жауапты Операциялық штабтың бастығы қызметін атқарды. 1939 жылдың басында ол Польшаға неміс әскери шабуылының кейбір жоспарларын әзірлеуге көмектесті. 1939 жылдың 1 қыркүйегінде неміс әскерлері Польшаға басып кірді, осылайша Екінші дүниежүзілік соғыс басталды. 1940 жылы генерал-майор атағына көтерілді және Францияға шабуыл жоспарларын әзірлеуге көмектесті. 1940 жылдың 14 маусымында Франция шайқасы кезінде Варлимонт өзінің жеке Fieseler Storch ұшқышынан Париждің орталық бөлігіндегі Конкорд алаңына қонуды сұрады. 1941 жылы Ресейге шабуыл операцияларын әзірлеуге көмектесуді жалғастырды. Бұл 1942 жылы генерал-лейтенант атағына көтерілуіне себеп болды. Оның мансабындағы шарықтап өсуі 1942 жылдың 3 қарашасында, кіші шенді офицер фельдмаршал Эрвин Роммельден келген хабарды жеткілікті түрде жылдам өңдемегені үшін қызметтен босатылған кезде тоқтап қалды. Алайда, бес күннен кейін ол Франциядағы француз Виши үкіметінің колониялық аумақтарын одақтастардың ықтимал басып алуынан қорғауды үйлестіру үшін қайта қызметке шақырылды. 1943 жылдың ақпан айында Варлимонт Туниске барып, Роммельмен немістердің Солтүстік Африкадан кетуі керек пе, жоқ па деген мәселе бойынша кеңес өткізді. 1944 жылдың басында ол артиллерия генералы болып тағайындалды. Қарулы Күштер Операциялық Штабының Басшысының орынбасары ретінде ол Гитлерге неміс әскери операцияларының жағдайы туралы күнделікті брифингтер беруді жалғастырды. D күні, одақтастар Францияның Нормандия аймағына шабуыл жасаған кезде Варлимонт Жодльге телефон соғып, Нормандиядағы неміс танктеріне одақтас шабуылшыларға шабуыл жасауға рұқсат беруді сұрады. Жодль бұл шешімді қабылдағысы келмейтінін айтты; олар Гитлер оянғанша күтуі керек еді. Гитлер оянғаннан кейін және қарсы шабуыл үшін танктерді босатуға рұқсат бергеннен кейін, одақтастардың сәтті шабуылын тоқтатуға тым кеш болды. Келесі күні Гитлер Варлимонтты Италиядағы неміс қорғанысын тексеруге жіберді. 1944 жылдың 20 шілдесінде Варлимонт Растенбургтегі соғыс брифингі ғимаратында Гитлерге қарсы жасалған қастандық бомбалау кезінде жарақат алды. Ол жеңіл бас жарақатын алды. Кейін сол күні ол фельдмаршал Гюнтер фон Клюгеге телефон соғып, Гитлер тірі екеніне сендірді, бұл Клюгеге Гитлерге қарсы төңкеріспен жалғастыруға мүмкіндік бермеді. Варлимонт Гитлермен бірге жарақаттанғанына қарамастан, ол Гитлерге қарсы құйрыққа қатысқан деп қате күдікке ілікті. Осыған қарамастан, ол 20 шілдедегі жарақаты үшін арнайы белгіні кейіннен алды, ол тек 20 шілдедегі жарылыста жарақат алған немесе қаза тапқан бірнеше адамға ғана берілді. 22 шілдеде Варлимонт Францияға фельдмаршал Роммельмен (бір апта бұрын одақтас ұшақ шабуылында жарақат алған) және Роммельдің теңіз әскери кеңесшісі вице-адмирал Фридрих Ругемен Нормандиядағы жағдайды талқылау үшін барды. Гитлер (Волфшчанзеде) Варлимонтқа 1 тамызда Парижге барып, фельдмаршал фон Клюгемен бірге неміс әскери жағдайын зерттеуге бұйрық бергенімен, Гитлер Варлимонттың оны өлтіруге жасалған сөз байласуға қатысқан болуы мүмкін деп ойлады (Варлимонт бұл әрекетті жоққа шығарды). 2 тамызда Варлимонт Париждің сыртында генерал Гюнтер Блюментриттпен кездесіп, Гитлер немістердің "Лютич" операциясы арқылы одақтастарға қарсы шабуыл бастамасын қайта алуын қалайтынын айтты. Кейін Варлимонт генерал Генрих Эбербахты Фалаиз қалтасы аймағында шабуылдарын жалғастыруға шақырды. Неміс генералдарының барлығы Варлимонтқа шабуыл сәтсіз аяқталады деп сенетіндерін білдірсе де, ол Гитлерге генералдардың "жетістікке сенімді" екенін хабарлады. Варлимонттың өтініші бойынша, 20 шілдедегі Гитлерге қарсы қастандық бомбалаудан туындаған бас айналуы салдарынан, ол ОКХ командалық тобына (Фюрер резерв) ауыстырылды және зейнеткерлікке шықты және соғыс кезінде одан әрі жұмысқа алынбады.

Сот және айыптау

1948 жылдың қазан айында Уорлимонт АҚШ әскери трибуналы алдында Жоғары Басшылық ісі бойынша сотталды, бұл Нюрнберг процестерінің соңғы кезеңінің бір бөлігі болды. Ол кінәлі деп танылып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды, ішіралық бөлігі Барбаросса юрисдикциялық бұйрығын жасауға қатысқандығы үшін, ол партизандық қызметке қарсы күресу деген сылтаумен азаматтарды өлтіруге рұқсат берген еді. Ол сонымен қатар орыс саяси комиссарларын көздеріне түскен жерде атқылау туралы бұйрыққа қол қойды. Оның үкімін "Пек комиссиясы" қарап, жазасын жеңілдету туралы ұсыныс жасады. Роберт Р. Боуи бұл жеңілдікті қатты сынға алды: "олардың үшеуі де [Рейнке, Куехлер және Уорлимонт] командалар, комиссарлар және тұтқынға алынған одақтас авиаторларын өлтіруді, сондай-ақ соғыс тұтқындарына қатыгездікпен қарауды қамтитын бағдарламаға тікелей қатысты". 1951 жылы оның жазасы 18 жылға дейін қысқартылды. 1954 жылдың маусым айында босатылды.

Жеке өмір

Уолтер Варлимонт – Луи Варлимонттың (1857–1923) және Анна Ринктың (1860–1931) ұлы. Оның ата-анасы Еупеннен, қазіргі Бельгияның неміс тілді қауымдастығының бөлігі, Оснабрюкке көшіп келген. Әкесі кітап сатушы және антиквар болған. 1927 жылы Вальтер Варлимонт Франц Эгениэффтің (туған Мариан Эберхард Франц Эмиль фон Клейдорф) қызы Анита фон Клейдорфқа (1899–1987) үйленді, Франц Эгениэфф – Сайн-Витгенштейн-Берлебург принці Эмильдің ұлы және АҚШ-та туған Паула Буштың қызы, Адольф Буштың немересі. Оның ағасы Венадағы В-2 зымыранының компоненттерін жасаған зауыттың басшысы болды, онда Совет Одағынан әкелінген мәжбүрлі еңбекшілер жұмыс істеді. 1962 жылы Варлимонт «Гитлер штабының ішінде 1939–1945» атты кітабын жазды. Ол 1976 жылы Тегернзее көліне жақын Кройт қаласында қайтыс болды.