Экінші дүниежүзілік соғыстағы неміс маршалы Фриц Манштейн

Эрих фон Манштейн – екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс маршалы, әскери қылмыстар үшін сотталған. Өмірі, мансабы және соғыстағы рөлі туралы ақпарат.

39 мин оқу

100%

Дереккөз: Erich von Manstein — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Фриц Эрих Георг Эдуард фон Манштейн (1887–1973) – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германия армиясының генерал-фельдмаршалы. Кейіннен ол соғыс қылмыстары үшін айыпталып, 18 жылға бас бостандығынан айырылды. Әскери қызметке ұзақ тарихы бар аристократиялық пруссиялық отбасында туған Манштейн жас кезінде әскерге қосылып, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1914–1918 жж.) Батыс және Шығыс майдандарында қызмет етті. Соғыс соңында капитан шеніне дейін көтеріліп, соғыс аралық кезеңде Германияның қарулы күштерін қайта құруға көмектесті. 1939 жылдың қыркүйегінде Польшаға басып кірген кезде, екінші дүниежүзілік соғыстың басында Герд фон Рундштедттың Оңтүстік армия тобының штаб бастығы болып қызмет етті. Адольф Гитлер 1940 жылдың мамырында Францияға шабуыл жасау үшін Манштейннің стратегиясын таңдады, бұл жоспарды кейіннен Франц Халдер және ОКХ-ның басқа мүшелері жетілдірді. Шабуылдың негізгі бағыты Нидерланды арқылы жүргізілсе, одақтастардың күшті қарсылығын күтіп, Манштейн Францияға шабуылдау үшін жаңа операция ойлап тапты, ол кейіннен «Сихельшнитт» («айдар кесу») деп аталды. Бұл операция Арден ормандары арқылы шабуыл жасауды және ағылшын каналына жылдам ілгерілеуді көздеді, осылайша Бельгия мен Фландриядағы француз және одақтас әскерлерін қоршап алуға мүмкіндік берді. Майданның соңында генерал шеніне ие болған ол 1941 жылдың маусымында Кеңес Одағына шабуылда белсенді қатысты. Ол 1941–1942 жылдары Севастопольді қоршауға алу кезінде және Керчь түбегіндегі шайқаста Осі күштеріне басшылық етті. 1942 жылдың 1 шілдесінде фельдмаршал шеніне көтеріліп, содан кейін Ленинградты қоршауға қатысты. 1942 жылдың желтоқсанында, қатаң Сталинград шайқасы кезінде Манштейн сәтсіз құтқару операциясын («Қысқы дауыл» операциясы) басқарды. Кейін «арқадан соққы» деп аталған Манштейннің үшінші Харьков шайқасындағы (1943 жылдың ақпан-наурызы) қарсы шабуылы едәуір аумақты қайтарып алып, үш совет әскерін жойды және тағы үш әскердің шегінуіне әкелді. Ол 1943 жылдың шілде-тамыз айларында Курск шайқасындағы негізгі қолбасшылардың бірі болды. Соғыстың барысы туралы Гитлермен келіспеушіліктері 1944 жылдың наурыз айында оның қызметтен босатылуына себеп болды. Ол басқа да командалық лауазымдарға ие бола алмады және Германияның жеңілісінен кейін үш ай өткен соң, 1945 жылдың тамызында британдықтарға тұтқынға алынды. Манштейн 1946 жылдың тамызында Нюрнбергтегі соғыс қылмыскерлерінің басты процесінде куәлік берді және өзінің кейінгі естеліктерімен бірге «таза вермахт» мифін қалыптастыруға көмектескен құжатты дайындады. 1949 жылы Гамбургте соғыс қылмыстары бойынша сотталып, он жеті айыптың тоғызы бойынша, соның ішінде соғыс тұтқындарына жаман қарау және өзінің операциялық аймағындағы азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етпеу қылмыстары танылды. Оның он сегіз жылдық түрме жазасы кейін он екі жылға қысқартылып, 1953 жылы босатылды. 1950 жылдардың ортасында Батыс Германия үкіметінің әскери кеңесшісі ретінде қарулы күштерді қайта құруға көмектесті. Оның «Verlorene Siege» (1955) атты естеліктері, ағылшын тіліне «Жоғалған жеңістер» деп аударылған, Гитлердің басшылығын қатты сынға алды және соғыстың тек әскери аспектілерін ғана қарастырып, оның саяси және этикалық контексіне назар бөлмеді. Манштейн 1973 жылы Мюнхеннің маңында қайтыс болды.

German field marshal (1887–1973)

Fritz Erich Georg Eduard von Manstein (born Fritz Erich Georg Eduard von Lewinski; 24 November 1887 – 9 June 1973) was a German Generalfeldmarschall (Field Marshal) in the Heer (Army) of Nazi Germany during World War II. He was subsequently convicted of war crimes and sentenced to 18 years imprisonment. Born into an aristocratic Prussian family with a long history of military service, Manstein joined the army at a young age and saw service on both the Western and Eastern Front during the First World War (1914–18). He rose to the rank of captain by the end of the war and was active in the inter war period helping Germany rebuild its armed forces. In September 1939, during the invasion of Poland at the beginning of the Second World War, he served as Chief of Staff to Gerd von Rundstedt's Army Group South. Adolf Hitler chose Manstein's strategy for the invasion of France of May 1940, a plan later refined by Franz Halder and other members of the OKH. Anticipating a firm Allied reaction should the main thrust of the invasion take place through the Netherlands, Manstein devised an innovative operation to invade Francelater known as the Sichelschnitt ("sickle cut")that called for an attack through the woods of the Ardennes and a rapid drive to the English Channel, thus cutting off the French and Allied armies in Belgium and Flanders. Attaining the rank of general at the end of the campaign, he was active in the invasion of the Soviet Union in June 1941. He led the Axis forces in the siege of Sevastopol (1941–1942) and the Battle of the Kerch Peninsula, and was promoted to field marshal on 1 July 1942, after which he participated in the siege of Leningrad. In December 1942, during the catastrophic Battle of Stalingrad, Manstein commanded a failed relief effort ("Operation Winter Storm"). Later known as the "backhand blow", Manstein's counteroffensive in the Third Battle of Kharkov (February–March 1943) regained substantial territory and resulted in the destruction of three Soviet armies and the retreat of three others. He was one of the primary commanders at the Battle of Kursk (July–August 1943). His ongoing disagreements with Hitler over the conduct of the war led to his dismissal in March 1944. He never obtained another command and was taken prisoner by the British in August 1945, three months after Germany's defeat. Manstein gave testimony at the main Nuremberg trials of war criminals in August 1946, and prepared a paper that, along with his later memoirs, helped cultivate the myth of the clean Wehrmachtthe myth that the German armed forces were not culpable for the atrocities of the Holocaust. In 1949 he was tried in Hamburg for war crimes and was convicted on nine of seventeen counts, including the poor treatment of prisoners of war and failing to protect civilian lives in his sphere of operations. His sentence of eighteen years in prison was later reduced to twelve, and he served only four years before being released in 1953. As a military advisor to the West German government in the mid 1950s, he helped re establish the armed forces. His memoir, Verlorene Siege (1955), translated into English as Lost Victories, was highly critical of Hitler's leadership, and dealt with only the military aspects of the war, ignoring its political and ethical contexts. Manstein died near Munich in 1973.

Ерте өмір

Манштейн Берлинде Фриц Эрих Георг Эдуард фон Левински болып дүниеге келді. Ол Пруссия аристократы және артиллерия генералы Эдуард фон Левинскидің (1829–1906) және Хелена фон Сперлингтің (1847–1910) оныншы ұлы еді. Оның әкесінің отбасы кашуб тегінен шыққан және Брохвиц елтаңбасын (Брохвиц III) тағуға құқылы болды. Хеленнің кіші қарындасы Хедвиг фон Сперлинг (1852–1925) генерал-лейтенант Георг фон Манштейнге (1844–1913) үйленген; олар балалы бола алмағандықтан, Эрикті асырап алды. Бұрын олар Хелен мен Хедвигтің қайтыс болған ағасының қызы, Эрихтің туысы Мартаны да асыраған болатын. Манштейннің биологиялық және асырап алған әкелері екеуі де Пруссия генералдары болды, сондай-ақ анасының ағасы мен екі әжесі де (әкесінің әкесі Альбрехт Густав фон Манштейн 1870–1871 жылдардағы Франко-пруссия соғысында корпусты басқарған, ал анасының әкесі Оскар фон Сперлинг Бірінші армияның штаб бастығы болған). Оның отбасының екі жағынан да 16 туысы әскери офицерлер болып қызмет еткен, олардың көптегені генерал шеніне дейін көтерілді. Пауль фон Гинденбург, болашақ генерал-фельдмаршал және Германия президенті, оның көкесі болды; Гинденбургтің әйелі Гертруд, Хедвиг пен Хеленнің әпкесі еді. Манштейн 1894–1899 жылдары Страсбургтегі императорлық лицейде, католик гимназиясында оқыды. Содан кейін ол кадет корпусына қабылданды. Кадет кезінде Манштейннің зерек және қабілетті екені айтылды. 1906 жылғы наурыз айында Плон және Грос Лихтерфельдедегі кадет корпусында алты жылдық оқудан кейін, ол үшінші гвардиялық пехота полкіне (Garde zu Fuß) прапорщик болып тағайындалды. 1907 жылғы қаңтарда лейтенант шеніне көтерілді, ал 1913 жылғы қазанда Пруссия соғыс академиясындағы үш жылдық офицерлік дайындық бағдарламасын бастады. Алайда, Манштейн бағдарламаның бірінші жылын ғана аяқтады, себебі 1914 жылғы тамызда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда академияның барлық студенттеріне әскери қызметке шақырылды. Ол өзінің жалпы штаб офицеріне дайындығын толық аяқтаған жоқ.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Манштейн неміс әскерінің батыс және шығыс майдандарында қызмет етті. Соғыс басталғанда ол лейтенант шеніне көтеріліп, 2-ші гвардиялық резервтік жаяу әскер полкімен бірге Бельгияны басып алуға қатысты. 1914 жылдың тамызында ол шеткі бекіністермен қоршалған үлкен цитадель – Намур қаласын басып алуға қатысты. Қыркүйекте Манштейннің бөлімшесі Шығыс Пруссияға ауыстырылып, Хинденбург басқаратын 8-ші армияға қосылды. Мазур көлдерінің бірінші шайқасына қатысқаннан кейін, оның бөлімшесі Жоғарғы Силезиядан Варшаваға қарай жылжыған 9-шы армияға қайта тағайындалды. 9-шы армияның күштері созылып кеткендіктен, олар ресейлік қарсы шабуылға қарсы шегінуге мәжбүр болды. 16 қарашада Манштейн ресейлік бекініске шабуыл жасаған отрядтың құрамында болған кезде жарақат алды. Оның сол иығы мен сол тізесіне оқ тиді; бір оқ сегізкөз нервісін зақымдап, аяғын сезімсіз қылды. Бейтен мен Висбадендегі ауруханада алты ай емделді. Қысқа мерзімінде үйге демалысқа шыққаннан кейін, 1915 жылдың 17 маусымында Манштейн Макс фон Галлвиц басқаратын 10-шы армияның операциялар бөлімінің штаб офицерінің көмекшісі болып қайта тағайындалды. Көп ұзамай капитан шеніне көтеріліп, Польша, Литва, Черногория және Албанияға сәтті шабуылдар жасаған 10-шы армияның шабуылдарын қалай жоспарлау және жүргізу керектігін өз көзімен көрді. 1916 жылдың басында Вердендегі шабуыл кезінде Манштейн Галлвиц пен оның штабымен бірге іс-қимылдың жанындағы жаңа штаб-пәтерде орналасты. Одан кейін генерал Фриц фон Белоу мен штаб бастығы Фриц фон Лоссбергтің Сомма өзені маңындағы командалық пунктінде штабтық офицер болып қызмет етті. Бұл аймақ соғыс барысында бірнеше шайқастардың ортасы болды. 1916 жылдың шілдесінен қарашасына дейінгі британдық және француздық операциялар немістерді қыста Верден мен Ленс арасындағы қорғаныс позициялары – Гинденбург шебіне шегінуге мәжбүр етті. Манштейн 1917 жылдың қазанына дейін Белоудың қол астында қызмет етті, содан кейін 4-ші атқыштар дивизиясының штаб бастығы болып ауыстырылды және аймақты немістер басып алған кезде Ригада қызмет етті. 1918 жылдың наурыз айында Брест-Литовск келісіміне қол қойылғаннан кейін Манштейннің бөлімшесі енді шығыс майданда қажет болмады; ол Реймс маңындағы 213-ші жаяу әскер дивизиясына қайта тағайындалды. Неміс императорлық армиясы осы аймақта шағын жетістіктерге қол жеткізді, бірақ соғысты жоғалта бастады. 1918 жылдың 11 қарашасында келісімге қол қойылды.

During the First World War, Manstein served on both the German Western and Eastern Fronts. At the beginning of the war, he was promoted to lieutenant and participated in the invasion of Belgium with the 2nd Guard Reserve Infantry Regiment. In August 1914, he took part in the capture of Namur, the site of a massive citadel surrounded by outlying forts. In September, Manstein's unit was one of two transferred to East Prussia and attached to the Eighth Army, commanded by Hindenburg. After seeing action in the First Battle of the Masurian Lakes, his unit was soon reassigned to the Ninth Army, which was in the process of advancing from Upper Silesia to Warsaw. Overstretched, the Ninth Army was forced to withdraw in the face of a Russian counterattack, and on 16 November, Manstein was wounded during the retreat when he was among a detachment that stormed a Russian entrenchment. He was shot in the left shoulder and the left knee; one bullet hit his sciatic nerve, causing the leg to be numb. Recovery took six months in hospital in Beuthen and Wiesbaden. After a period of home leave, on 17 June 1915, Manstein was reassigned as an assistant general staff officer of operations to the Tenth Army, commanded by Max von Gallwitz. Soon promoted to captain, he learned first hand how to plan and conduct offensive operations as the Tenth Army undertook successful attacks on Poland, Lithuania, Montenegro, and Albania. During offensive operations at Verdun in early 1916, Manstein was stationed with Gallwitz and his staff at a new headquarters near the action. He next served as a staff supply officer under General Fritz von Below and chief of staff Fritz von Lossberg at a command post near the River Somme; the area was the scene of several battles over the course of the war. British and French operations from July to November 1916 forced a German withdrawal over the winter to the Hindenburg Line, a series of defensive positions between Verdun and Lens. Manstein continued to serve under Below until October 1917, when he was transferred as chief of staff to the 4th Cavalry Division, serving in Riga during the German occupation of the area. As a result of the signing of the Treaty of Brest Litovsk in March 1918, Manstein's unit was no longer needed on the Eastern Front; he was reassigned to the 213th Infantry Division near Reims. The German Imperial Army saw some minor successes in the area but was beginning to lose the war. The armistice was signed on 11 November 1918.

Соғыс аралығы

Манштейн 1920 жылы Силезиялық жер иесінің қызы Ютта Сибилль фон Лоешке үйленді. Ол оны үш күн ғана танысқаннан кейін үйленуге ұсыныс жасады. Ол 1966 жылы қайтыс болды. Олардың үш баласы болды: қызы Гизела (1921 жылы туған), және екі ұлы Геро (1922 жылы туған) мен Рудигер (1929 жылы туған). Геро 1942 жылғы 29 қазанда Шығыс майданының солтүстік секторындағы шайқаста, Вермахттың лейтенанты болып қызмет еткен кезде қаза тапты. Гизела жоғары наградаларға ие болған офицер, майор Эдель Генрих Захария Лингентальға тұрмысқа шықты, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 15-ші танкілік полктің командирі болды. Манштейн соғыс аяқталғаннан кейін де қарулы күштерде қызметін жалғастырды. 1918 жылы ол Бреслаудағы Шекара қорғаныс күштерінің штабында ерікті болып тіркелді және 1919 жылға дейін қызмет етті. II топтық команда құрамында ол 500 000 адамнан тұратын Германия императорлық армиясын Веймар Республикасының армиясы – Рейхсверге қайта құруға қатысты (Версаль келісімімен 100 000 адаммен шектелген). Жасынан-ақ талантты және зиялы қолбасшы ретінде танылған Манштейн келісім бойынша рұқсат етілген 4000 офицердің бірі ретінде таңдалды. 1921 жылы ол 5-ші пруссиялық жаяу әскер полкінің 6-шы ротасының командирі болып тағайындалды, содан кейін Wehrkreiskommando II және IV штаб офицері болып қызмет етті, 1927 жылға дейін әскери тарих пен тактиканы оқытты. Сол жылы ол майор болып жоғарылатылып, Берлиндегі Рейхсвер министрлігінде Бас штабта қызмет етті, басқа елдерге барып, олардың әскери нысандарымен танысып, армия үшін жұмылдыру жоспарларын жасауға көмектесті. Подполковник болып жоғарылатылып, ол 4-ші жаяу әскер полкінің жеңіл жаяу әскер батальонына қолбасшылық етті және 1934 жылға дейін осы бөлімде қызмет етті. 1933 жылы нацистік партия Германияда билікті басып алып, Веймар кезеңін аяқтады. Версаль келісімін бұза отырып, Рейхсвер 1920 жылдардан бері жасырын түрде қайта қаруланып келді; жаңа үкімет келісімнен ресми түрде бас тартып, әскерилерді кең көлемде қайта қаруландыру мен кеңейтуді жалғастырды. Манштейн 1934 жылдың ақпан айында Берлинге полковник ретінде қайтарылды, Wehrkreiskommando III штабының бастығы болып қызмет етті. 1935 жылғы 1 шілдеде ол Армия Бас штабының (Generalstab des Heeres) операциялық бөлімінің бастығы болып тағайындалды, ол Армия Жоғары Бас қолбасшылығының (Oberkommando des Heeres – OKH) құрамында болды. Ол осы қызметте болған кезінде Манштейн Франциядан болатын шабуылдан Германияны қорғауға бағытталған қорғаныс жоспары Fall Rot (Case Red) әзірлеуге жауапты адамдардың бірі болды. Осы кезеңде Манштейн Хайнц Гудерианмен және Освальд Лутцпен байланысқа келді, олар Панцердің рөлін баса назар аудара отырып, соғыс жүргізудегі күрт өзгерістерді жақтады. Алайда, Армия Бас штабының бастығы Людвиг Бек сияқты офицерлер мұндай күрт өзгерістерге қарсы болды, сондықтан Манштейн балама ұсынды: Штурмгюце (StuG) әзірлеу, жаяу әскерге тікелей отпен қолдау көрсететін өзін-өзі қозғалтатын шабуылдық зеңбіректер. Екінші дүниежүзілік соғыста осы StuG машиналары ең табысты және тиімді неміс қаруларының бірі болды. 1936 жылдың қазанында ол генерал-майор болып жоғарылатылып, генерал Бекке штаб бастығының орынбасары (Oberquartiermeister I) болды. 1938 жылғы 4 ақпанда Манштейн Силезиядағы Лигниц қаласында 18-ші жаяу әскер дивизиясының қолбасшылығына генерал-лейтенант шенімен ауыстырылды. Бұл ауыстыру Манштейннің тамыз айында Бекке Армия Бас штабының бастығы лауазымын алмағанын білдірді (Бек Манштейннің бұған қарсылығына қарамастан, Чехословакияға Гитлердің қазан айындағы жоспарланған шабуылы мерзімінен бұрын болады деп ойлап, отставкаға кетті). Бұл лауазымға Манштейннің бұрынғы штаб бастығының орынбасары болған генерал Франц Халдер тағайындалды. Осы оқиға екеуінің арасында ұзақ арандатуға себеп болды. 1939 жылғы 20 сәуірде Манштейн Гитлердің 50 жылдығына арналған салтанатты жиында сөз сөйледі, онда ол Гитлерді Германияны құтқару үшін Құдай жіберген көшбасшы деп мақтады. Ол "жаушыл әлемге" егер ол "неміс халқының болашағына жол бұйырмау үшін Германияның айналасына қамалдар салмаса", онда ол әлемді тағы бір дүниежүзілік соғысқа батыруға дайын екенін ескертті. Израиль тарихшысы Омер Бартов Манштейн сияқты офицерлердің көтерілуі технократтық офицерлердің, көбінесе ынталы нацистердің алға шығуының бір бөлігі болды деп атап өтті; оның пікірі бойынша Вермахт нацистік Германияға толыққанды интеграцияланған, нацистік режимнен тәуелсіз жеке саяси емес ұйым емес.

Manstein married Jutta Sibylle von Loesch, the daughter of a Silesian landowner, in 1920. He proposed marriage after having known her for only three days. She died in 1966. They had three children: a daughter, Gisela (born 1921), and two sons, Gero (born 1922) and Rüdiger (born 1929). Gero died on the battlefield in the northern sector of the Eastern Front on 29 October 1942 while serving as a lieutenant in the Wehrmacht. Gisela was married to Major Edel Heinrich Zachariae Lingenthal, a highly decorated officer who commanded II. Panzer Regiment 15 during the Second World War. Manstein remained in the armed forces after the war ended. In 1918 he volunteered for a staff position with the Frontier Defence Force in Breslau and served there until 1919. As part of Gruppenkommando II, he participated in the restructuring of the German Imperial Army of 500,000 men into the Reichswehr, the army of the Weimar Republic (restricted to 100,000 men by the Versailles Treaty). Recognised from an early age as a talented and intelligent commander, Manstein was chosen as one of only 4,000 officers permitted under the treaty. In 1921 he was appointed company commander of the sixth company of the 5th Prussian Infantry Regiment and next served as a staff officer for Wehrkreiskommando II and IV, teaching military history and tactics until 1927. That year he was promoted to major and served with the General Staff at the Reichswehr Ministry in Berlin, visiting other countries to learn about their military facilities and helping to draft mobilisation plans for the army. Promoted to lieutenant colonel, he was given command of the light infantry battalion of the 4th Infantry Regiment, serving with that unit until 1934. In 1933 the Nazi Party seized power in Germany, ending the Weimar period. In violation of the Versailles treaty, the Reichswehr had been secretly re arming since the 1920s; the new government formally renounced the Treaty and proceeded with large scale re armament and expansion of the military. Manstein was moved back to Berlin as full colonel in February 1934, serving as chief of staff of Wehrkreiskommando III. On 1 July 1935 he was appointed the Head of the Operations Branch of the Army General Staff (Generalstab des Heeres), part of the Army High Command (Oberkommando des Heeres – OKH). During his tenure there, Manstein was one of the people responsible for the development of Fall Rot (Case Red), a defensive plan to protect Germany from attack by France. During this period Manstein came into contact with Heinz Guderian and Oswald Lutz, who advocated drastic changes in warfare, emphasising the role of the Panzer. However, officers like Ludwig Beck, Chief of the Army General Staff, were against such drastic changes, and therefore Manstein proposed an alternative: the development of Sturmgeschütze (StuG), self propelled assault guns that would provide heavy direct fire support to infantry. In World War II, the resulting StuG vehicles proved to be among the most successful and cost effective German weapons. He was promoted to Generalmajor in October 1936, becoming the Deputy Chief of Staff (Oberquartiermeister I) to General Beck. On 4 February 1938, Manstein was transferred to the command of the 18th Infantry Division in Liegnitz, Silesia, with the rank of Generalleutnant. The transfer meant that Manstein did not receive Beck's post as Chief of the Army General Staff that August (Beck had resigned, despite Manstein's urgings not to do so, as he felt Hitler's intended invasion of Czechoslovakia that October would be premature). The position was given to General Franz Halder, who had taken Manstein's former post as Deputy Chief of Staff. The incident created a lasting hatred between the two men. On 20 April 1939, Manstein delivered a speech at the celebration of Hitler's 50th birthday, in which he praised Hitler as a leader sent by God to save Germany. He warned the "hostile world" that if it kept erecting "ramparts around Germany to block the way of the German people towards their future", then he would be quite happy to see the world plunged into another world war. Israeli historian Omer Bartov notes that the rise of officers such as Manstein was part of a tendency for technocratic officers, usually ardent Nazis, to come to the fore; his opinion is that the Wehrmacht was fully integrated into Nazi Germany, not a separate apolitical organisation independent of the Nazi regime.

Польшаға шабуыл

1939 жылғы 18 тамызда, Польшаға неміс шабуылына дайындалу үшін Манштейн Герд фон Рундштедттың Оңтүстік армия тобының штаб бастығы болып тағайындалды. Ол Рундштедттың операциялар жөніндегі бастығы, полковник Гюнтер Блюментритпен бірге операциялық жоспарды әзірлеуде жұмыс істеді. Рундштедт Манштейннің армия тобының бронетандық бөлімшелерінің басым бөлігін Вальтер фон Райхенаудың 10-армиясына шоғырландыруды көздейтін жоспарын қабылдады, мақсаты – Висла өзенінің батысында поляк әскерін қоршауға алып келетін шешуші шабуыл жасау. Манштейннің жоспарында Оңтүстік армия тобының құрамындағы тағы екі армия – Вильгельм Листтің 14-армиясы және Йоханнес Бласковицтің 8-армиясы, Рейхенаудың Польша астанасы Варшаваға бағытталған бронетехникалық шабуылына қанаттан қолдау көрсетуі керек болды. Манштейн Польшаға жасалған жорыққа құлшыныс білдірмеді, Польшаны Германия мен Кеңес Одағының арасындағы буферлік аймақ ретінде сақтап қалуды дұрыс деп ойлады. Сондай-ақ, Польша жорығы басталған кезде одақтастардың батыстан шабуыл жасауы Германияны екі майданға соғысқа тартуы мүмкін деп алаңдады. Манштейн 1939 жылғы 22 тамызда Гитлердің командирлеріне Польшаны ұлт ретінде толық жою қажеттігін баса көрсеткен жиналысқа қатысты. Соғыстан кейін ол естеліктерінде Гитлердің осы кезде поляктарды жою саясатын жүргізе бастағанын түсінбегенін айтты. Бірақ ол кейіннен бұл саясатты білді, өйткені ол және басқа Вермахт генералдары Einsatzgruppen және Schutzstaffel (SS) өлім отрядтарының қызметі туралы есептер алды. Бұл отрядтардың міндеті – армиямен бірге Польшаға кіріп, зиялылар мен басқа да бейбіт тұрғындарды өлтіру болды. Олар еврейлерді және басқаларын геттоларға және нацистік концлагерлерге жіберу үшін ұстауға да бекітілді. Кейін Манштейн өзінің бақылауындағы аймақтардағы еврейлер мен бейбіт азаматтардың өліміне, соғыс тұтқындарына қатысты жасалған зұлсалықтар мен өлімдерге байланысты үш соғыс қылмысы бойынша айыпталды. 1939 жылғы 1 қыркүйекте басталған шабуыл сәтті өтті. Оңтүстік армия тобының Рундштедт басшылығымен 8-армия, 10-армия және 14-армия шегініп келе жатқан поляк әскерін қуды. Бастапқы жоспар бойынша, үш армияның ең солтүстігінде орналасқан 8-армия Лодзь қаласына қарай жылжуы керек еді. 10-армия өз моторизацияланған бөлімдерімен Вислаға қарай жылдам жылжуға тиіс болды, ал 14-армия алға жылжып, Краков аймағындағы поляк әскерін қоршауға тырысуға тиіс еді. Бұл әрекеттердің нәтижесінде 8-14 қыркүйек аралығында Радом аймағында поляк күштері алты неміс корпусымен қоршалды. Осы уақытта Германияның 8-армиясы солтүстіктен шабуылға ұшырады, сондықтан 4-армия, 8-армия және 10-армияның бөлімдері әуе көмегімен Варшаваға қарай поляктардың кез келген шығуын тоқтатуға бағытталған жедел шаралар қабылдады. Неміс күштерінің икемділігі мен жылдамдығы 9 поляк жаяу әскер дивизиясының және басқа да бөлімшелердің жеңілісіне әкелді. Польшаны жаулап алу тез аяқталды, соңғы поляк әскери бөлімдері 6 қазан күні капитуляциялады.

On 18 August 1939, in preparation for Fall Weiss (Case White)the German invasion of PolandManstein was appointed Chief of Staff to Gerd von Rundstedt's Army Group South. Here he worked along with Rundstedt's Chief of Operations, Colonel Günther Blumentritt, to develop the operational plan. Rundstedt accepted Manstein's plan calling for the concentration of the majority of the army group's armoured units into Walter von Reichenau's 10th Army, with the objective of a decisive breakthrough which would lead to the encirclement of Polish forces west of the River Vistula. In Manstein's plan, two other armies comprising Army Group South, Wilhelm List's 14th Army, and Johannes Blaskowitz's 8th Army, would provide flank support for Reichenau's armoured thrust towards Warsaw, the Polish capital. Privately, Manstein was lukewarm about the Polish campaign, thinking that it would be better to keep Poland as a buffer between Germany and the Soviet Union. He also worried about an Allied attack from the west once the Polish campaign was underway, which would draw Germany into a two front war. Manstein took part in a conference on 22 August 1939 where Hitler underlined to his commanders the need for the physical destruction of Poland as a nation. After the war, he would state in his memoirs that he did not recognise at the time of this meeting that Hitler was going to pursue a policy of extermination against the Poles. He did become aware of the policy later on, as he and other Wehrmacht generals received reports on the activities of the Einsatzgruppen, the Schutzstaffel (SS) death squads tasked with following the army into Poland to murder intellectuals and other civilians. These squads were also assigned to round up Jews and others for relocation to ghettos and Nazi concentration camps. Manstein would later face three charges of war crimes relating to Jewish and civilian deaths in the sectors under his control, and the mistreatment and deaths of prisoners of war. Launched on 1 September 1939, the invasion began successfully. In Army Group South's area of responsibility under Rundstedt, the 8th, 10th and 14th Armies pursued the retreating Poles. The initial plan was for the 8th Army, the northernmost of the three, to advance towards Łódź. The 10th Army, with its motorised divisions, was to move quickly towards the Vistula, and the 14th Army was to advance and attempt to encircle the Polish troops in the Kraków area. These actions led to the encirclement and defeat of Polish forces in the Radom area on 8–14 September by six German corps. Meanwhile, the German Eighth Army was under attack from the north, so elements of the Fourth, Eighth and Tenth Armies were quickly redeployed with air support in an improvised attempt to cut off any Polish break out back towards Warsaw. The flexibility and agility of the German forces led to the defeat of nine Polish infantry divisions and other units in the resulting Battle of the Bzura (8–19 September), the largest engagement of the war thus far. The conquest of Poland was quickly over, with the last Polish military units surrendering on 6 October.

Батыс шабуыл

"Желто" ("Сары жағдай") Францияға басып кірудің бастапқы жоспары 1939 жылдың қазан айының басында армияның бас қолбасшысы генерал-полковник (генерал-оберст) Вальтер фон Браухич, Халдер және ОКХ-ның басқа да мүшелерімен әзірленді. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Шлиффен жоспары сияқты, ол Нидерланды мен Бельгия арқылы қоршау шабуылын көздеді. Гитлер бұл жоспарға қанағаттанбады, сондықтан қазан айы бойында жоспарды қайта қарау жұмыстары жалғасты. Манштейн де жоспарға риза болмады, себебі ол солтүстік қанатқа тым көп назар бөлді; оның пікірінше, осы бағыттағы шабуыл күтпегендік элементінен айырылып, неміс әскерін оңтүстіктен қарсы шабуылға ұшыратады. Бельгиядағы жер бедері Францияға қарсы әрі қарай шабуылдар үшін операциялық база ретінде тиімді болмады, сондықтан Манштейн операцияның Бірінші дүниежүзілік соғыстағыдай жауды толық жоюға жетпейтінін, тек жартылай сәттілікке және ұрыс траншеяларына әкелетінін сезінді. Қазан айының соңында Манштейн басқа жоспардың негізгі қағидаларын дайындады және оны өзінен жоғары тұрған Рундштедт арқылы ОКХ-ға ұсынды, ол сол кезде А армия тобының штаб бастығы болып қызмет ететін. Манштейннің Хайнц Гудерианның бейресми ынтымақтастығымен әзірленген жоспары, панцер дивизияларының Арденнің орманды төбелері арқылы шабуыл жасауын, ешкім күтпеген жерден Мозада көпірбас орнатып, ағылшын арнасына жылдам жеткенін ұсынды. Осылайша Вермахт Бельгия мен Фландриядағы француз және одақтас әскерлерін қиып тастайтын еді. Бұл жоспардың бөлігі кейіннен "Сихельшнитт" ("орақпен кесу") деп аталды. Манштейннің ұсынысына Мажино желісін айналып өтетін екінші шабуыл да кірді, бұл Вермахтқа болашақтағы қорғаныс желісін оңтүстікке қарай ығыстыруға мүмкіндік беретін еді. ОКХ бастапқыда ұсынысты қабылдамады; әсіресе Халдер жоспардың мүлдем негізсіз екенін айтты. Алайда, 11 қарашада Гитлер Седанға күтпеген шабуыл жасау үшін қажетті күштерді қайта бөлуге бұйрық берді, осылайша жоспарды Манштейн ұсынған бағытқа қарай итерді. 1940 жылдың 10 қаңтарында "Желто" жоспарының егжей-тегжейлі құжаттары белгиялықтардың қолына тигенде, Гитлер өзгерістерге одан да ықыласты болды. Бірақ Манштейннің жоғары лауазымдағы офицерлері, генералдар Халдер мен Браухич, Манштейннің өз жоспарын олардың орнына жүзеге асыруды қайта-қайта талап еткеніне наразылық білдірді. Халдер Манштейнді Рундштедт штабынан алып тастап, 27 қаңтарда XXXVIII армия корпусына қолбасшылық ету үшін Штеттинге жіберді. Гитлер әлі де агрессивті жоспар іздеп жүргендіктен, 17 ақпанда Манштейнмен кездескеннен кейін оның идеяларының өңделген нұсқасын мақұлдады, ол бүгін "Манштейн жоспары" деп танылады. Манштейн және оның корпусы Франциядағы операциялар кезінде көмекші рөл атқарды, Гюнтер фон Клюгенің 4-ші армиясының құрамында қызмет етті. Оның корпусы "Желто" ("Қызыл жағдай" - басып кіру жоспарының екінші кезеңі) кезінде Амиеннің шығысында алғашқы жетістікке қол жеткізді және Сейн өзеніне жетіп, одан өтуге алғашқылардың бірі болды. Францияға басып кіру ерекше әскери жетістік болды; Манштейн толық генерал шеніне көтеріліп, Темір крестің рыцарь кресімен марапатталды.

Fall Gelb ("Case Yellow"), the initial plan for the invasion of France, was prepared by Commander in Chief of the Army Colonel General (Generaloberst) Walther von Brauchitsch, Halder, and other members of the OKH in early October 1939. Like the Schlieffen Plan of World War I, it called for an encirclement attack through the Netherlands and Belgium. Hitler was not satisfied, so revisions of the plan continued throughout October. Manstein was not satisfied with the plan either, as it focused heavily on the northern wing; he felt an attack from this direction would lack the element of surprise and would expose the German forces to counterattacks from the south. The terrain in Belgium was not well suited as a base of operations for further attacks on France, so Manstein felt the operation would fail to wipe out the enemyas it did in the First World Warleading to only partial success and trench warfare. By the end of October Manstein had prepared the outline of a different plan and submitted it to the OKH via his superior, Rundstedt, for whom he was now serving as chief of staff of Army Group A.

Manstein's plan, developed with the informal co operation of Heinz Guderian, suggested that the Panzer divisions attack through the wooded hills of the Ardennes where no one would expect them, then establish bridgeheads on the Meuse and rapidly drive to the English Channel. The Wehrmacht would thus cut off the French and Allied armies in Belgium and Flanders. This part of the plan later became known as the Sichelschnitt ("sickle cut"). Manstein's proposal also included a second thrust outflanking the Maginot Line, which would allow the Wehrmacht to force any future defensive line much further south. The OKH originally rejected the proposal; Halder in particular said the plan was entirely without merit. However, on 11 November, Hitler ordered the reallocation of the forces needed to make a surprise thrust in Sedan, thus pushing the plan in the direction that Manstein had suggested. When documents outlining details of Fall Gelb fell into the hands of the Belgians on 10 January 1940, Hitler became even more receptive to change. But Manstein's superiors, Generals Halder and Brauchitsch, resented Manstein's repeated insistence that his plan be implemented in place of theirs. Halder had Manstein removed from Rundstedt's headquarters and sent to Stettin to command the XXXVIII Army Corps on 27 January. Hitler, still looking for a more aggressive plan, approved a modified version of Manstein's ideas, today known as the Manstein Plan, after meeting with him on 17 February. Manstein and his corps played a minor role during the operations in France, serving under Günther von Kluge's 4th Army. His corps helped achieve the first breakthrough east of Amiens during Fall Rot ("Case Red"the second phase of the invasion plan), and was the first to reach and cross the River Seine. The invasion of France was an outstanding military success; Manstein was promoted to full general and awarded the Knight's Cross of the Iron Cross.

Британия шайқасы

Манштейн Ұлыбританияға Германияның болашақ басып кіруін қолдады, бұл операция "Теңіз арыстаны" деп аталды. Ол бұл операцияның тәуекелді, бірақ қажетті екенін ойлады. Әртүрлі штаб офицерлері жасаған алғашқы зерттеулер, жоспарланған шабуыл үшін әуеде басымдық болуы міндетті екенін көрсетті. Оның корпусы Булоньден Бексхиллге, ағылшын арнасы арқылы бірінші толқындағы төрт бөлімнің бірі ретінде тасымалдануға тиіс болды. Бірақ, Ұлыбритания шайқасында Люфтваффе Корольдік әуе күштерін жеңе алмағандықтан, 12 қазанда "Теңіз арыстаны" операциясы мерзімі белгісіз кешіктірілді. Жылдың қалған уақытында Манштейн көбінесе Парижде және үйде болып уақыт өткізді.

Кеңес Одағына шабуыл

1940 жылдың шілдесінде неміс жоғарғы басшылығы Барбаросса операциясын, яғни Кеңес Одағына басып кіруді жоспарлай бастады. 1941 жылдың 15 наурызында Манштейн LVI танк корпусының командирі болып тағайындалды; ол май айында алдағы ірі шабуылға дайындық туралы мәлімет алып, шабуылдың егжей-тегжейлі жоспарларын алғаш рет көріп, 250 командирдің бірі болды. Оның корпусы генерал Эрих Хопнер басқаратын Вильгельм Риттер фон Либтің Солтүстік армия тобындағы Төртінші танк тобының құрамында болды. Армия тобына Балтық елдері арқылы өтіп, Ленинградқа қарай жылжу міндеті жүктелді. Манштейн шабуыл басталғанға дейін алты күн бұрын ғана майданға келді. Барбаросса операциясы 1941 жылдың 22 маусымында бүкіл майдан бойындағы неміс шабуылымен басталды. Манштейн корпусы Георг Ханс Рейнхардтың XLI танк корпусымен бірге Двина өзеніне, Даугавпилс қаласының жанындағы көпірлерді бақылау үшін жылжуы керек еді. Кеңес әскерлері бірнеше қарсы шабуылдар жасады, бірақ олар Рейнхард корпусына бағытталды, нәтижесінде Расейни шайқасы болды. Манштейн корпусы жылдам жылжыды, 100 сағат ішінде алыстағы Двина өзеніне жетті. Армия тобының қалған бөлігінен оқшауланған ол бірнеше кеңес қарсы шабуылдарын тойтарды. Рейнхард корпусы жеткеннен кейін екі корпусқа Луга маңындағы кеңес әскерлерін қоршау тапсырылды. Кеңес шебіне қорғалмаған қанаттарымен енгеннен кейін, оның корпусы 15 шілдеде Солцыда Николай Ватутин басқарған 11-ші армияның қарсы шабуылына тап болды. Манштейннің 8-ші танк дивизиясы қоршауға алынды. Ол өзіне жол ашуға мүмкіндік алғанымен, ауыр зардап шекті, ал Қызыл Армия Лугада Манштейннің жылжуын тоқтата алды. Корпус Днода қайта топтасты. 8-ші танк дивизиясы партизандыққа қарсы күреске жіберілді, ал Манштейнге 4-ші СС Полиция дивизиясы берілді. Лугаға шабуыл бірнеше рет кейінге шегерілді. 10 тамызда Манштейн Ленинградқа қарай жылжуды бастау туралы бұйрық алған кезде Лугаға шабуыл әлі де жалғасып жатқан еді. Самро көліндегі жаңа штабына көшкеннен кейін, оған X корпусын құтқару үшін әскерін Старая Руссаға жіберу туралы бұйрық берілді, ол қоршауға түсу қаупінде еді. 12 тамызда Қызыл Армия 11-ші және 34-ші армиялармен бірге Солтүстік армия тобына қарсы шабуыл жасап, үш дивизияны оқшаулады. 8-ші танк дивизиясын жоғалтқандықтан және Ленинградқа жылдамдау мүмкіндігінен айырылған Манштейн Дноға оралды. Оның қарсы шабуылы бес кеңес дивизиясын қоршап алып, майданда алғаш рет әуеден қолдау алған үлкен кеңес жеңілісіне әкелді. Олар 12 000 тұтқын мен 141 танкты жаулап алды. Оның қарсыласы, 34-ші армияның генералы Кузьма М. Качанов жеңіліске ұшырағаны үшін әскери сотталып, жазаланды. Манштейн наурыз айының басынан бері нашар жерлерде және нашарлап бара жатқан ауа райында үздіксіз шайқасқан әскерлеріне демалыс беруге тырысты, бірақ сәтті болмады. Оларға Демянскіге қарай шығысқа жылжуға бұйрық берілді. 12 қыркүйекте қалаға жақын жерде ол Украинадағы Оңтүстік армия тобының 11-ші армиясын басқаруға тағайындалғанын білді.

In July 1940 the German High Command commenced planning Operation Barbarossa, the invasion of the Soviet Union. On 15 March 1941 Manstein was appointed commander of the LVI Panzer Corps; he was one of 250 commanders to be briefed for the upcoming major offensive, first seeing detailed plans of the offensive in May. His corps was part of the Fourth Panzer Group under the command of General Erich Hoepner in Wilhelm Ritter von Leeb's Army Group North. The Army Group was tasked with thrusting through the Baltic States and then advancing on Leningrad. Manstein arrived at the front only six days prior to the launch of the offensive. Operation Barbarossa commenced on 22 June 1941 with a massive German attack along the whole front line. Manstein's corps was to advance with Georg Hans Reinhardt's XLI Panzer Corps to the Dvina River to secure the bridges near the town of Daugavpils. The Soviet forces mounted a number of counterattacks, but those were aimed against Reinhardt's corps, leading to the Battle of Raseiniai. Manstein's corps advanced rapidly, reaching the Dvina River, distant, in just 100 hours. Overextended and well ahead of the rest of the army group, he fended off a number of determined Soviet counterattacks. After Reinhardt's corps closed in, the two corps were tasked with encircling the Soviet formations around Luga in a pincer movement. Again having penetrated deep into the Soviet lines with unprotected flanks, his corps was the target of a Soviet counteroffensive from 15 July at Soltsy by the Soviet 11th Army, commanded by Nikolai Vatutin. Manstein's 8th Panzer Division was cut off. Although it was able to fight its way free, it was badly mauled, and the Red Army succeeded in halting Manstein's advance at Luga. The corps regrouped at Dno. The 8th Panzer was sent on anti partisan duties and Manstein was given the 4th SS Polizei Division. The attack on Luga was repeatedly delayed. The assault on Luga was still underway when Manstein received orders on 10 August that his next task would be to begin the advance toward Leningrad. No sooner had he moved to his new headquarters at Lake Samro than he was told to send his men towards Staraya Russa to relieve the X Corps, which was in danger of being encircled. On 12 August the Red Army had launched an offensive with the 11th and 34th Armies against Army Group North, cutting off three divisions. Frustrated with the loss of the 8th Panzer and the missed opportunity to advance on Leningrad, Manstein returned to Dno. His counteroffensive led to a major Soviet defeat when his unit encircled five Soviet divisions, receiving air support for the first time on that front. They captured 12,000 prisoners and 141 tanks. His opponent, General Kuzma M. Kachanov of the 34th Army, was subsequently court martialed and executed for the defeat. Manstein tried to obtain rest days for his men, who had been constantly fighting in poor terrain and increasingly poor weather since the start of the campaign, but to no avail. They were ordered to advance to the east on Demyansk. On 12 September, when he was near the city, he was informed that he would take over 11th Army of Army Group South in Ukraine.

Қырым және Севастополь шайқасы

1941 жылдың қыркүйегінде Манштейн 11-ші армияның командирі болып тағайындалды, ал оның бұрынғы командирі, генерал-полковник Юген Риттер фон Шоберт, ұшағы кеңес миналы даласына түскенде қаза тапты. 11-ші армияға Крым түбегіне басып кіру, Севастопольді жаулап алу және Совет Одағына шабуыл жасағанда Оңтүстік армиялар тобының қанатындағы жау күштерін қуу міндеті жүктелді. Гитлер Қызыл Армияның Қырымдағы әуе базаларын пайдалануына жол бермеуді және Кавказдан советтік мұнай ағынын тоқтатуды көздеді. Манштейннің әскерлері, көбінесе жаяу әскер, алғашқы күндері қарсыластың қарқынды қарсылығына қарамастан, жылдам ілгеріледі. Перекоп мойнағының көп бөлігі басып алынғаннан кейін, оның күштері айтарлықтай азайды, алты неміс дивизиясы мен румыниялық үшінші армиясы қалды. Перекоп мойнағының қалған бөлігі қиындықпен және баяу басып алынды; Манштейн аймақтағы кеңестік әуе үстемдігіне қарсы тұру үшін әуе қолдауының жетіспеушілігіне наразылық білдірді. Содан кейін ол түбек бойымен жылжу үшін мобильді барлау бөлімін құрды және 1941 жылдың 31 қазанында Симферополь мен Севастополь арасындағы жолды кесті. Ертесі күні Одақтас әскерлері Симферопольді басып алды. 16 қарашаға дейін 11-ші армия Қырым түбегінің барлық бөлігін – Севастопольді қоспағанда – басып алды. Осы уақытта Қызыл Армия қаладан 300 мың адамды теңіз арқылы эвакуациялады. Манштейннің қарашада Севастопольға жасаған алғашқы шабуылы сәтсіз аяқталды, ал шабуылға жеткіліксіз күш қалғандықтан, ол қатаң қорғалған қаланы қоршауға бұйрық берді. 1941 жылдың 17 желтоқсанында ол тағы бір шабуылға көшті, ол да сәтсіз аяқталды. 26 желтоқсанда совет әскерлері Керчь түбегі мен Керчьті қайтарып алу үшін Керчь бұғазына десант түсірді, ал 1941 жылдың 30 желтоқсанында Феодосия маңында тағы бір десант орындалды. Керчь түбегінен генерал Ханс Граф фон Спонек басқаратын 46-шы жаяу әскер дивизиясының Манштейннің бұйрықтарына қайшы келіп, асығыс түрде кері шегінуі ғана Қырымның шығыс бөлігіндегі Одақтың күйреуіне жол бермеді; дивизия ауыр жабдығының көп бөлігін жоғалтты. Манштейн жоспарланған шабуылды қайта бастауды тоқтатты және кеңестік көпірбасын жою үшін күштерінің көп бөлігін шығысқа жіберді. Совет әскерлері адам және материалдық жағынан басым болды, өйткені олар теңіз арқылы қайта жабдықтауға қабілетті болды; осыған сәйкес, Сталин оларды одан әрі шабуылдар жасауға итермеледі. Алайда, совет әскерлері неміс жабдықталған желілерін кесіп тастайтын маңызды теміржол және автомобиль жолдарына қол жеткізе алмады. 1942 жылдың 8 мамырында басталған Керчь түбегі үшін болған шайқас үшін Гитлер Манштейнге, соңғы кезде, әуеден маңызды қолдау көрсетті. 11-ші армияның саны жердегідей азайғандықтан, Манштейн оларды солтүстікте шабуыл жасағандай көрсетті, ал күшінің басым бөлігі оңтүстікке шабуыл жасады. Совет әскерлері көп ұзамай қашқан. Манштейн өзінің естеліктерінде "170 000 тұтқын, 1133 қару және 258 танк" тұтқындалғанын жазды. Керчь 16 мамырда басып алынды. Вермахттан тек 8000 адам ғана қаза тапты. Бір айлық үзілістен кейін Манштейн назарын Севастопольді басып алуға қайта аударды, бұл шайқаста Германия бұрын-соңды жасалмаған ең үлкен қаруларды қолданды. Шабуылға көптеген стандартты артиллериялық бөлімдермен қатар, Karl Gerät супер ауыр минометтері мен "Дора" теміржол зеңбірегі әкелінді. 1942 жылдың 2 маусымында таңертеңнен бастап күшті оқ жауын басталды. Вольфрам фон Рихтхофеннің басқаруындағы Люфтваффестің 4-ші әуе флотының барлық ресурстары жұмылдырылды; оқ жауын жердегі шабуыл басталғанға дейін бес күн бойы жалғасты. 11-ші армия маусымның ортасында қалаға солтүстік жақтан жақындап, жерді басып алды. Айдың соңына қарай екі тараптан да көп шығын болды. 1942 жылғы неміс шабуылы күштер мен жабдықтардың жетіспеушілігіне әкелетінін сезінген Манштейн 1942 жылдың 29 маусымында амфибиялық десанттарды қолдана отырып, Северная бухта (Севастополь) арқылы күтпеген шабуыл жасауға бұйрық берді. Операция сәтті аяқталды, совет қарсылығы күйреп кетті. 1942 жылдың 1 шілдесінде неміс әскерлері қалаға кірді, ал совет әскерлері ұйымдаспаған эвакуация жүргізді, ал Гитлер Манштейнді сол күні генерал-фельдмаршал етіп тағайындады. 1942 жылдың 4 шілдесіне қарай қаланың барлық бөлігі немістердің бақылауында болды. Қырымдағы науқан кезінде Манштейн совет халқына қарсы, әсіресе Еуропадағы еврейлерді жоюға міндеттелген бірнеше Schutzstaffel (SS) тобының бірі – Einsatzgruppe D жасаған қылмыстарға тікелей қатысты. Einsatzgruppe D Манштейннің 11-ші армиясының ізінен жүріп, Манштейннің басқаруымен көлік құралдарымен, жанармаймен және жүргізушілермен қамтамасыз етілді. Әскери полиция Einsatzgruppe еврейлерді ату жоспарлаған аудандарды ешкім қашпауы үшін қоршап алды. Капитан Ульрих Гюнцерт, Einsatzgruppe D еврей әйелдері мен балалардың тобын қырғынын көргеннен кейін, Манштейнге бұл қырқындарды тоқтатуға шақыру үшін барды. Гюнцерт Манштейн оған көріп қалғандарын ұмытуға және Қызыл Армиямен күресуге назар аударуға айтқанын мәлімдеді. Манштейнге қарсы соғыс қылмыстары бойынша сотта қарастырылған он жеті айыптаманың он біреуі Қырымдағы еврейлер мен соғыс тұтқындарына қатысты нацистердің қатыгездігі мен кісі өлтіруіне байланысты болды.

In September 1941 Manstein was appointed commander of the 11th Army after its previous commander, Colonel General Eugen Ritter von Schobert, perished when his plane landed in a Soviet minefield. The 11th Army was tasked with invading the Crimean Peninsula, capturing Sevastopol, and pursuing enemy forces on the flank of Army Group South during its advance into the Soviet Union. Hitler aimed to prevent the Red Army from using airbases in the Crimea and to cut off the Soviet supply of oil from the Caucasus. Manstein's forcesmostly infantryachieved a rapid breakthrough during the first days against heavy Soviet resistance. After most of the neck of the Perekop Isthmus had been taken, his forces were substantially reduced, leaving six German divisions and the Romanian Third Army. The rest of the Perekop Isthmus was captured slowly and with some difficulty; Manstein complained of a lack of air support to contest Soviet air superiority in the region. He next formed a mobile reconnaissance unit to press down the peninsula, cutting the road between Simferopol and Sevastopol on 31 October 1941. Axis forces captured Simferopol the next day. The 11th Army had captured all of the Crimean Peninsula—except for Sevastopol—by 16 November. Meanwhile, the Red Army had evacuated 300,000 personnel out of the city by sea. Manstein's first attack on Sevastopol in November failed, and with insufficient forces left for an immediate assault, he ordered an investment of the heavily fortified city. By 17 December 1941 he launched another offensive, which also failed. On 26 December Soviet troops landed on the Kerch Straits to retake Kerch and its peninsula, and on 30 December 1941 executed another landing near Feodosiya. Only a hurried withdrawal from the Kerch Peninsula, in contravention of Manstein's orders, by the 46th Infantry Division under General Hans Graf von Sponeck, prevented an Axis collapse in the eastern part of the Crimea; the division lost most of its heavy equipment. Manstein cancelled a planned resumption of the attack and sent most of his forces east to destroy the Soviet bridgehead. The Soviet forces were in a superior position regarding men and materiel as they were able to re supply by sea; accordingly, Stalin pushed them to conduct further offensives. However, the Soviet troops were unable to capture the critical rail and road access points which would have cut the German lines of supply. For the Battle of the Kerch Peninsula, launched on 8 May 1942, Hitler finally assigned Manstein major air support. The 11th Army was outnumbered on the ground, so Manstein had them feint an attack in the north while the bulk of the force attacked to the south. The Soviet troops soon fled. Manstein recorded in his memoirs the capture of "170,000 prisoners, 1,133 guns and 258 tanks". Kerch was captured on 16 May. The Wehrmacht lost only 8,000 men. After a month's delay, Manstein turned his attention once more to the capture of Sevastopol, a battle in which Germany used some of the largest guns ever built. Along with large numbers of regular artillery pieces, super heavy Karl Gerät mortars and the "Dora" railway gun were brought in for the assault. A furious barrage began on the morning of 2 June 1942. All of the resources of the Luftwaffes Luftflotte 4, commanded by Wolfram von Richthofen, were committed; the barrage continued for five days before the ground assault began. The 11th Army gained ground during mid June, focusing their attention on the northern approaches to the city. Casualties were high on both sides as the month dragged on. Aware of the need to act before the German offensive of 1942 reduced the availability of reinforcements and supplies, Manstein ordered a surprise attack across Северная бухта (Севастополь) using amphibious landings on 29 June 1942. The operation was a success; Soviet resistance crumbled. On 1 July 1942 German forces entered the city while the Soviet forces conducted a disorganised evacuation, and Hitler promoted Manstein to Generalfeldmarschall the same day. The entire city was in German hands by 4 July 1942. During the Crimean campaign Manstein was indirectly involved in atrocities against the Soviet population, especially those committed by Einsatzgruppe D, one of several Schutzstaffel (SS) groups that had been tasked with the elimination of the Jews of Europe. Einsatzgruppe D travelled in the wake of Manstein's 11th Army and were provided by Manstein's command with vehicles, fuel, and drivers. Military police cordoned off areas where the Einsatzgruppe planned to shoot Jews to prevent anyone from escaping. Captain Ulrich Gunzert, shocked to have witnessed Einsatzgruppe D massacre a group of Jewish women and children, went to Manstein to ask him to do something to stop the murders. Gunzert states that Manstein told him to forget what he had seen and to concentrate on fighting the Red Army. Eleven of the seventeen charges against Manstein at his later war crimes trial related to Nazi maltreatment and murder of Jews and prisoners of war in the Crimea.

Ленинградты қоршау

Севастопольді басып алғаннан кейін Гитлер Манштейнді 1941 жылдың қыркүйегінен бері қоршауда тұрған Ленинградтағы күштерге басшылық етуге лайықты адам деп санады. Манштейн 11-ші армияның бөлімдерімен бірге Ленинград майданына ауыстырылды, ол 1942 жылдың 27 тамызында келді. Манштейнге қалаға шабуыл жасауға қажетті күштер жетіспеді, сондықтан ол Ладога көлінде Ленинградтың жабдықтау жолын кесуді көздеген батыл "Солтүстік жарық" операциясын жоспарлады. Бірақ оның келген күні Қызыл Армия Синявин шабуылын бастады. Бастапқыда Георг Линдеманның 18-ші армиясына қарсы, Ладога көлінің батысындағы неміс тікшесіндегі шабуыл ретінде жоспарланған бұл шабуыл, неміс шебін бұзып, қоршауды көтеруге мүмкіндік бергендей көрінді. Гитлер, әдеттегі басшылық тізбегін ескермей, Манштейнге тікелей телефон соғып, сол аймақта шабуылға өтуге бұйрық берді. Бірқатар ауыр шайқастардан кейін ол 1942 жылдың 21 қыркүйегінде қарсы шабуылға көшіп, тікшедегі екі совет әскерін қиып тастады. 1942 жылдың қазан айында да шайқас жалғасты. Совет шабуылы тойтарылғанымен, осыдан туындаған шығындар Вермахттың Ленинградқа шешуші шабуыл жасау мүмкіндігінен айырды, ал "Солтүстік жарық" операциясы тоқтап қалды. Қоршау 1944 жылдың қаңтарында совет әскерлерімен толығымен алынып тасталды.

Сталинград шайқасы

В попытке решить свою постоянную нехватку нефти, вермахт в 1942 году начал операцию «Голубая линия» (Fall Blau), масштабное наступление, направленное против кавказских нефтяных месторождений. После немецких воздушных атак 6-й армии, возглавляемой Фридрихом Паулюсом, была поставлена задача захватить Сталинград, ключевой город на реке Волге. Его войска, при поддержке 4-й танковой армии, вошли в город 12 сентября. После этого завязались рукопашные бои и уличные сражения. 19 ноября Красная Армия начала крупное контрнаступление под кодовым названием операция «Уран», целью которого было окружить немецкие армии и заманить их в город; эта цель была достигнута 23 ноября. Гитлер, осознавая, что в случае потери Сталинграда его, вероятно, уже не удастся отбить, назначил Манштейна командующим новообразованной Группой армий «Дон» (Heeresgruppe Don), которому было поручено проведение операции по оказанию помощи под названием «Зимняя гроза» (Unternehmen Wintergewitter), чтобы укрепить немецкий контроль над городом. Первоначальная оценка Манштейна 24 ноября заключалась в том, что 6-я армия, при достаточной поддержке с воздуха, сможет удержаться. В октябре 1942 года его сын Геро погиб в бою. Позже он описал это как «самое страшное, что произошло со мной лично во время войны». «Зимняя гроза», начатая 12 декабря, добилась некоторого первоначального успеха. Три танковые дивизии Манштейна (включая 23-ю, 6-ю и 17-ю танковые дивизии) и поддерживающие подразделения LVII танкового корпуса продвинулись к Сталинграду к 20 декабря в районе реки Мышкова, где подверглись атаке советских танков в условиях метели. 18 декабря Манштейн обратился к Гитлеру с просьбой разрешить 6-й армии предпринять попытку прорыва. Гитлер был против этого, и как Манштейн, так и Паулюс не решались открыто ослушаться его приказов. Условия внутри города ухудшались; люди страдали от вшей, холодной погоды и недостаточного снабжения продовольствием и боеприпасами. Рейхсминистр авиации Герман Геринг заверил Гитлера, что окруженную 6-ю армию можно будет обеспечить с воздуха, но из-за плохой погоды, нехватки самолетов и механических трудностей это оказалось не так. 24 января Манштейн настоял на том, чтобы Гитлер разрешил Паулюсу сдаться, но тот отказался. Несмотря на волю Гитлера, Паулюс сдался со своими оставшимися 91 000 солдат 31 января 1943 года. Около 200 000 немецких и румынских солдат погибли; из тех, кто сдался, только 6 000 выживших вернулись в Германию после окончания войны. Манштейн считал, что сделал все возможное для 6-й армии. Окруженные солдаты думали иначе: американские историки Уильямсон Мюррей и Аллан Миллетт написали, что сообщение Манштейна Гитлеру от 24 ноября, в котором он советовал ему, что 6-я армия не должна прорываться, вместе с заявлениями Геринга о том, что Люфтваффе может снабжать Сталинград, «определили судьбу 6-й армии». Историки, в том числе Герхард Вайнберг, отметили, что версия Манштейна событий в Сталинграде в его мемуарах искажена, и несколько событий, описанных там, вероятно, были выдуманы. «Из-за чувствительности вопроса о Сталинграде в послевоенной Германии Манштейн приложил столько же усилий, чтобы исказить факты по этому вопросу, как и по своему массированному участию в убийстве евреев», — написал Вайнберг. Тем временем Красная Армия начала собственное наступление. Операция «Сатурн» была направлена на захват Ростова и тем самым отрезание немецкой Группы армий «А». Однако после начала «Зимней грозы» советской армии пришлось перераспределить силы, чтобы предотвратить снятие осады со Сталинграда, поэтому операция была сокращена и переименована в «Малый Сатурн». Наступление вынудило Манштейна перебросить силы, чтобы избежать коллапса всего фронта. Атака также помешала XLVIII танковому корпусу (включавшему 336-ю пехотную дивизию, 3-ю полевую дивизию Люфтваффе и 11-ю танковую дивизию) под командованием генерала Отто фон Кнобельсдорфа соединиться с LVII танковым корпусом, как планировалось, для оказания помощи в операции по снятию осады. Вместо этого XLVIII танковый корпус занял линию вдоль реки Чир, отбивая последовательные советские атаки. Генерал Герман Бальк использовал 11-ю танковую дивизию для контратаки советских выступов. На грани краха немецкие части смогли удержать линию, но итальянская 8-я армия на флангах была подавлена и впоследствии уничтожена. Воодушевленная этим успехом, Красная Армия спланировала серию последующих наступлений в январе и феврале 1943 года, чтобы решительно разбить немецкие войска на юге России. После уничтожения оставшихся венгерских и итальянских сил во время Острогожско-Россошанской операции были начаты операции «Звезда» и «Галоп» для повторного захвата Харькова и Курска и отрезания всех немецких сил к востоку от Донецка. Эти операции увенчались успехом и прорвали немецкие линии, угрожая всей южной части немецкого фронта. Для противодействия этой угрозе Группа армий «Дон», Группа армий «Б» и части Группы армий «А» были объединены в Группу армий «Юг» (Heeresgruppe Süd) под командованием Манштейна в начале февраля.

In an attempt to resolve their persistent shortage of oil, the Wehrmacht had launched Fall Blau (Case Blue), a massive offensive aimed against the Caucasian oilfields, in 1942. After German air attacks, the 6th Army, led by Friedrich Paulus, was tasked with capturing Stalingrad, a key city on the River Volga. His troops, supported by 4th Panzer Army, entered the city on 12 September. Hand to hand combat and street fighting ensued. The Red Army launched a huge counteroffensive on 19 November, codenamed Operation Uranus, which was designed to encircle the German armies and trap them in the city; this goal was accomplished on 23 November. Hitler, aware that if Stalingrad were lost it would likely never be retaken, appointed Manstein as commander of the newly created Army Group Don (Heeresgruppe Don), tasked with mounting a relief operation named Unternehmen Wintergewitter (Operation Winter Storm), to reinforce the German hold on the city. Manstein's initial assessment on 24 November was that the 6th Army, given adequate air support, would be able to hold on. In October 1942, his son, Gero, was killed in battle. He later described this as "The worst thing that happened to me personally during the war". Launched on 12 December, Winter Storm achieved some initial success. Manstein's three Panzer divisions (comprising the 23rd, 6th, and 17th Panzer Divisions) and supporting units of the LVII Panzer Corps advanced to within of Stalingrad by 20 December at the Myshkova River, where they came under assault by Soviet tanks in blizzard conditions. Manstein made a request to Hitler on 18 December that 6th Army should attempt to break out. Hitler was against it, and both Manstein and Paulus were reluctant to openly disobey his orders. Conditions deteriorated inside the city; the men suffered from lice, the cold weather, and inadequate supplies of food and ammunition. Reichsminister of Aviation Hermann Göring had assured Hitler that the trapped 6th Army could be adequately supplied by air, but due to poor weather, a lack of aircraft, and mechanical difficulties, this turned out not to be the case. On 24 January, Manstein urged Hitler to allow Paulus to surrender, but he refused. In spite of Hitler's wishes, Paulus surrendered with his remaining 91,000 soldiers on 31 January 1943. Some 200,000 German and Romanian soldiers died; of those who surrendered, only 6,000 survivors returned to Germany after the end of the war. Manstein believed he had done his best for the 6th Army. The encircled men saw it differently:

American historians Williamson Murray and Allan Millett wrote that Manstein's message to Hitler on 24 November advising him that the 6th Army should not break out, along with Göring's statements that the Luftwaffe could supply Stalingrad, " sealed the fate of Sixth Army". Historians, including Gerhard Weinberg, have pointed out that Manstein's version of the events at Stalingrad in his memoir is distorted and several events described there were probably made up. "Because of the sensitivity of the Stalingrad question in post war Germany, Manstein worked as hard to distort the record on this matter as on his massive involvement in the murder of Jews", wrote Weinberg. Meanwhile, the Red Army launched an offensive of their own. Operation Saturn was intended to capture Rostov and thus cut off the German Army Group A. However, after the launch of Winter Storm, the Soviet army had to reallocate forces to prevent the relief of Stalingrad, so the operation was scaled down and redubbed "Little Saturn". The offensive forced Manstein to divert forces to avoid the collapse of the entire front. The attack also prevented the XLVIII Panzer Corps (comprising the 336th Infantry Division, the 3rd Luftwaffe Field Division, and the 11th Panzer Division), under the command of General Otto von Knobelsdorff, from joining up with the LVII Panzer Corps as planned to aid the relief effort. Instead, the XLVIII Panzer Corps held a line along the Chir River, beating off successive Soviet attacks. General Hermann Balck used the 11th Panzer Division to counterattack Soviet salients. On the verge of collapse, the German units were able to hold the line, but the Italian 8th Army on the flanks was overwhelmed and subsequently destroyed. Spurred on by this success, the Red Army planned a series of follow up offensives in January and February 1943 intended to decisively beat the German forces in southern Russia. After the destruction of the remaining Hungarian and Italian forces during the Ostrogozhsk–Rossosh Offensive, Operation Star and Operation Gallop were launched to recapture Kharkov and Kursk and to cut off all German forces east of Donetsk. Those operations succeeded in breaking through the German lines and threatened the whole southern part of the German front. To deal with this threat, Army Group Don, Army Group B, and parts of Army Group A were united as Army Group South (Heeresgruppe Süd) under Manstein's command in early February.

Харьков қарсы шабуыл

1943 жылдың ақпан айында Қызыл Армия шабуылдары барысында неміс шебі бұзылып, 9 ақпанда Курск қайтарылып алынды. Әскер топтары «B» және «Дон» қоршауға түсу қаупі туғандықтан, Манштейн бірнеше рет күштерді нығайтуды сұрады. Гитлер 13 ақпанда Харьковты «әрқашан» сақтап тұруға бұйрық берсе де, II СС танк корпусының командирі, СС Оберст-группенфюрер Пол Хаузер 15 ақпанда қаланы эвакуациялауға бұйрық берді. 17 ақпанда Гитлер жеке өзі майданға келді, үш күндік шаршатарлық кеңестер барысында Манштейн оны бастаманы қайтару және қоршаудан сақтау үшін сол аймақта шабуыл қажеттігіне көндірді. Әскерлер қайта ұйымдастырылып, көршілес армиялардан күштер тартылды. Манштейн дереу 20 ақпанда басталған, кейін «қайырма соққы» деп аталған қарсы шабуылды жоспарлай бастады. Ватутин мен совет әскерлері Манштейннің шегінетініне сенгендіктен, толығымен ойсырап қалды. 2 наурызға дейін Вермахт 615 танкты жаулап алып, шамамен 23 000 совет әскерін жойды. Харьковты қайта басып алудың саяси маңыздылығын көрсету үшін Гитлер 1943 жылдың 10 наурызында Украинадағы майданға қайтадан барды, онда ол Манштейнмен кездесіп, жағдайды талқылады. Манштейн қолдағы күштерін кең майдан бойында жинап, оларды қоршаудан сақтады, ал 14 наурызда неміс әскері Харьковты үшінші Харьков шайқасындағы қанды көше шайқастарынан кейін қайта басып алды. Осы жетістігі үшін ол «Рыцарь крестіне» емен жапырақтарымен марапатталды. Хаузердің II СС танк корпусы 18 наурызда Белгородты жаулап алды. Манштейннің қарсы шабуылы бүкіл майданның күйреуін болдырмады, сонымен қатар кең аумақты қайтаруға және үш совет армиясын жоюға, ал тағы үш армияның шегінуіне әкелді. Сол сектордағы өткен айда совет әскерлерінің жоғалғандары 46 000 қаза тапқан және 14 000 тұтқынға алынған. 600 танк және 1200 артиллериялық құрал жауланып немесе жойылды. 23 наурызда көктемгі ерігіштік басталды, бұл аймақтағы операцияларды уақытша тоқтатты. Содан кейін Курск маңындағы жаудың ілгерілеуін жою жоспарланды.

During their offensives in February 1943, the Red Army broke through the German lines, retaking Kursk on 9 February. As Army Groups B and Don were in danger of being surrounded, Manstein repeatedly called for reinforcements. Although Hitler called on 13 February for Kharkov to be held "at all costs", SS Oberst Gruppenführer Paul Hausser, commander of the II SS Panzer Corps, ordered the city evacuated on 15 February. Hitler arrived at the front in person on 17 February, and over the course of three days of exhausting meetings, Manstein convinced him that offensive action was needed in the area to regain the initiative and prevent encirclement. Troops were reorganised and reinforcements were pulled into the zone from neighbouring armies. Manstein immediately began planning a counteroffensive, launched on 20 February, that later became known as the "backhand blow"; Vatutin and the Soviet forces, believing that Manstein would retreat, were taken completely by surprise. By 2 March, the Wehrmacht had captured 615 tanks and had killed some 23,000 Soviet soldiers. To reinforce the point that the recapture of Kharkov was important politically, Hitler travelled again to the front lines in Ukraine on 10 March 1943 where he met with Manstein to review the situation. Manstein carefully assembled his available forces along a wide front to prevent their encirclement and the Germans recaptured Kharkov on 14 March, after bloody street fighting in the Third Battle of Kharkov. For this accomplishment, he received the Oak Leaves for the Knight's Cross. Hausser's II SS Panzer Corps captured Belgorod on 18 March. Manstein's counteroffensive had not only prevented the disintegration of the entire front, it had regained substantial territory and resulted in the destruction of three Soviet armies and the retreat of three others. Soviet casualties for the preceding month in that sector had been 46,000 dead and 14,000 taken prisoner. Captured or destroyed were 600 tanks and 1,200 pieces of artillery. The spring thaw began by 23 March, ending operations in the area for the time being. Planning was then undertaken to eliminate the enemy salient at Kursk.

" Цитадель " операциясы

Манштейн Харьков шайқасынан кейін Курск тұғырына дереу шабуыл жасауды ұсынды, бірақ Гитлер мұндай жоспар Донец бассейніндегі өнеркәсіптік аймақтан күштерді шығарып алуы мүмкін деп алаңдады. Дегенмен, жер әлі де лайлы болғандықтан, танктерді орналастыруға болатын жағдай болмады. Дереу шабуылдың орнына ОКХ «Цитадель» операциясын дайындады, оның басталуы аймақта қосымша әскерлер жиналғанға және лай қатып қалғанға дейін кейінге шегерілді. Осы уақытта, қоршау қаупін жақсы білетін Қызыл Армия да көптеген күштерді жеткізіп, барлау мәліметтері неміс шабуылдарының күтілетін бағыттары мен уақытын көрсетті. «Цитадель» – шығыс майданындағы соңғы неміс стратегиялық шабуылы және тарихтағы ең ірі шайқастардың бірі, онда төрт миллионнан астам адам қатысты. Вермахт 1943 жылдың 5 шілдесінде алғашқы шабуылға шыққан кезде, кеңес әскерлері олардан шамамен үш есе көп болды. Уолтер Модель солтүстік тығырылды, оған Тоғызыншы армия басшылық етті, ал Манштейннің Оңтүстік армия тобы оңтүстік тығырылды. Екі армия да миналы далаларда танктердің жойылуына және бірнеше дайындалған кеңес қорғаныс шебіндегі шайқастарға байланысты баяулады. Бес күннен кейін Модельдің әскерлерінің ілгерілеуі тоқтатылды, 9-шы танк дивизиясы 25 000 қаза тапты. 13 шілдеде Модельдің күштері Орел қаласына қайта тартылды, онда Кеңес әскері «Кутузов» операциясын бастады. Манштейннің әскерлері кеңес шебін бұзып өтіп, ауыр шығын келтірді. Ол 11 шілдеде өзінің алғашқы мақсаты – Прохоровкаға жетті, бірақ оны басып алмады, нәтижесінде Прохоровка шайқасында кеңес әскерлеріне ауыр зиян келтірді. Алайда, 13 шілдеде Гитлер сәтсіз Курск шабуылын тоқтатты, өйткені одақтастар Сицилияға десант түсірді және ол шегінуге бұйрық берді. Манштейн наразылық білдірді, кеңес әскерлері аймақтағы барлық резервтерін жұмсағанын және өзінің барлық резервтерін қолданғанша тоқтағысы келмейтінін айтты. Бірақ Гитлер операцияны тоқтатуда талап қылды. Кеңес әскерлерінің шығыны зор болғанымен, қазіргі тарихшылар немістердің шабуылды табысты жалғастыру мүмкіндігін жоққа шығарады.

Manstein favoured an immediate pincer attack on the Kursk salient after the battle at Kharkov, but Hitler was concerned that such a plan would draw forces away from the industrial region in the Donets Basin. In any event, the ground was still too muddy to move the tanks into position. In lieu of an immediate attack, the OKH prepared Operation Citadel, the launching of which would be delayed while more troops were gathered in the area and the mud solidified. Meanwhile, the Red Army, well aware of the danger of encirclement, also moved in large numbers of reinforcements, and their intelligence reports revealed the expected locations and timing of the German thrusts. Citadel was the last German strategic offensive on the Eastern Front, and one of the largest battles in history, involving more than four million men. By the time the Wehrmacht launched their initial assault on 5 July 1943, the Soviet forces outnumbered them by nearly three to one. Walter Model was in command of the northern pincer, with the Ninth Army, while Manstein's Army Group South formed the southern pincer. Both armies were slowed as the tanks were blown up in minefields and caught up in combat on a series of prepared Soviet defensive lines. After five days of fighting Model's advance was stopped, with the Ninth Panzers suffering 25,000 casualties. By 13 July Model's forces were being drawn away towards Orel, where the Soviet army had launched Operation Kutuzov. Manstein's forces were able to penetrate the Soviet lines, causing heavy casualties. He reached, but did not enter or capture, Prokhorovka, his first major objective, on 11 July, inflicting serious Soviet losses in the resulting Battle of Prokhorovka. However, on 13 July Hitler called off the failed Kursk offensive; the Allies had landed in Sicily, so he issued the order for a withdrawal. Manstein protested; he felt that the Soviet forces had exhausted all their reserves in the area, and he did not want to stop until all his own reserves had been committed. Hitler, however, insisted on calling off the operation. Although Soviet casualties were indeed heavy, modern historians discount the possibility of a successful German continuation of the offensive.

Днепрге шегіну

Манштейн Курск шайқасын неміс жеңісі деп есептеді, өйткені ол 1943 жылдың қалған бөлігінде Қызыл Армияның шабуылдық әлеуетінің көп бөлігін жойғанын сенді. Бұл бағалау дұрыс болмады, себебі Қызыл Армия Манштейн күткеннен гөрі әлдеқайда жылдам қалпына келді. Манштейн өзінің танк резервтерін Миус өзеніне және Төменгі Днепрге жөнелтті, ондағы кеңес әрекеттерінің алдау екенін түсінбеді. 3 тамызда басталған кеңес шабуылы Оңтүстік армиялар тобына қатты қысым жасады. Екі күндік қаһарлы шайқастан кейін кеңес әскерлері неміс шебін бұзып, Белгородты қайта басып алды, соның салдарынан Төртінші танк армиясы мен Харьковты ұстауға міндеттелген Кемпф жасағы арасында кең тесік пайда болды. Манштейннің күш-жарақ сұрауына жауап ретінде Гитлер «Гроссдойчланд», 7-ші танк, SS «Дас Райх» және SS «Тотенкопф» дивизияларын жіберді. Днепр бойында қорғаныс позицияларын салу басталды, бірақ Гитлер кері шегіну туралы өтініштерді қабылдамай, Харьковты ұстап тұруды талап етті. Көмек күші жеткенде, Манштейн 13-17 тамыз аралығында Боходухив пен Охтырка маңында бірнеше қарсы шабуылдар мен танк шайқастарын жүргізді, бірақ олар дайындалған кеңес бекіністеріне тап болғандықтан ауыр шығынға ұшырады. 20 тамызда ол ОКХ-ға Донец өзені маңындағы әскерлерінің майданы тым кең екенін және жеткіліксіз күшпен ұсталып тұрғанын, Днепрге немесе күш-жараққа көшу қажеттігін хабарлады. Кеңес күштерінің үздіксіз қысымы Орталық армиялар тобын Оңтүстік армиялар тобынан бөліп, Манштейннің солтүстік фланкіне қауіп төндірді. 21-22 тамызда Қызыл Армия Харьковты қайта басып алу үшін негізгі резервтерін салғанда, Манштейн бұл мүмкіндікті пайдаланып, 4-ші танк және 8-ші армиялар арасындағы алшақтықты жауып, қорғаныс шебін қайта орнатты. Гитлер 15 қыркүйекте Манштейнге Днепрден кері шегінуге рұқсат берді. Шегіну кезінде Манштейн өзеннен бастап белгілі бір аймақта жерді өртеуге бұйрық берді, кейіннен ол соғыс қылмыстары ісінде осы бұйрықты шығарғаны үшін айыпталды. Кеңес әскерлерінің шілде және тамыздағы шығыны 1,6 миллионнан астам адам, 10 000 танк және өздігінен жүретін артиллерия құралдары, 4 200 ұшақ құрады. Неміс әскерлерінің шығыны кеңес әскерлерінің шығынынан он есе аз болғанымен, жаңадан күш-жарақ табу мүмкіндігі болмағандықтан, оны толтыру қиынға соқты. Сол қыркүйекте өткен төрт кездесуде Манштейн Гитлерді жоғары басшылықты қайта ұйымдастыруға және генералдарына әскери шешімдерді көбірек қабылдауға мүмкіндік беруге көндіруге тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады.

Manstein regarded the Battle of Kursk as something of a German victory, as he believed that he had destroyed much of the Red Army's offensive capacity for the rest of 1943. This assessment turned out to be incorrect, as the Red Army was able to recover much faster than Manstein expected. Manstein moved his panzer reserves to the Mius River and the lower Dnieper, not realising the Soviet activities there were a diversion. A Soviet offensive that began on 3 August put Army Group South under heavy pressure. After two days of heavy fighting, the Soviet troops broke through the German lines and retook Belgorod, punching a wide hole between the Fourth Panzer Army and the Army Detachment Kempf, tasked with holding Kharkov. In response to Manstein's demands for reinforcements, Hitler sent the Großdeutschland, 7th Panzer, SS 2nd Das Reich, and SS 3rd Totenkopf Divisions. Construction began of defensive positions along the Dnieper, but Hitler refused requests to pull back, insisting that Kharkov be held. With reinforcements trickling in, Manstein waged a series of counterattacks and armoured battles near Bohodukhiv and Okhtyrka between 13 and 17 August, which resulted in heavy casualties as they ran into prepared Soviet lines. On 20 August he informed the OKH that his forces in the Donets river area were holding a too wide front with insufficient numbers, and that he needed to either withdraw to the Dnieper River or receive reinforcements. Continuous pressure from the Soviet forces had separated Army Group Centre from Army Group South and severely threatened Manstein's northern flank. When the Red Army threw their main reserves behind a drive to retake Kharkov on 21–22 August, Manstein took advantage of this to close the gap between the 4th Panzer and 8th Armies and reestablish a defensive line. Hitler finally allowed Manstein to withdraw back across the Dnieper on 15 September. During the withdrawal, Manstein ordered scorched earth actions to be taken in a zone from the river, and later faced charges at his war crimes trial for issuing this order. Soviet losses in July and August included over 1.6 million casualties, 10,000 tanks and self propelled artillery pieces, and 4,200 aircraft. German losses, while only one tenth that of the Soviet losses, were much more difficult to sustain, as there were no further reserves of men and materiel to draw on. In a series of four meetings that September, Manstein tried unsuccessfully to convince Hitler to reorganise the high command and let his generals make more of the military decisions.

Днепр шайқасы

1943 жылдың қыркүйегінде Манштейн Днепрдің батыс жағалауына шегінді, бірақ кейде оның шаршаған әскерлері "жабысып қалған" кезде тәртіпсіз шабуылға ұласты. Олармен бірге жүздеген мың совет азаматы батысқа қарай сапарлады, көбі мал мен жеке мүліктерін алып келді. Манштейн келесі советтік шабуыл Киевке қарай болатынын дұрыс болжады, бірақ науқан бойында Қызыл Армия маскировканы (алдау) қолданып, жоспарланған шабуылдың уақытын және нақты орнын жасырды. Тарихшылар Уильямсон Мюррей мен Аллан Рид Миллетт жазғандай, көптеген неміс генералдарының нацистік нәсілдік теорияларға деген "фанатикалық сенімі" "славяндар неміс барлауын осылай жүйелі түрде манипуляциялай алады деген ойды мүлдем қабылдауға болмайтын нәрсе етті". Николай Федорович Ватутин басқарған 1-ші Украина майданы Киев маңында 4-ші танк армиясымен кездесті, ол олардан сандар жағынан кем болды. Ватутин алдымен Киевтің солтүстігіндегі Лютеж маңында шабуыл жасады, содан кейін 1 қарашада оңтүстіктегі Букрин маңында шабуылдады. Неміс әскерлері Букрин негізгі шабуылдың орны болады деп ойлағандықтан, Ватутин Лютеждегі көпір басын басып алып, Днепрдің батыс жағалауында бекінген кезде толығымен ойсырады. Киев 6 қарашада босатылды. 28 қазанда 4-ші Украина майданының шабуылынан кейін 17-ші армия Қырымда қоршауға түсіп, оқшауланды. Генерал Герман Балктың басшылығымен қарашаның ортасында Житомир мен Коростен қалалары қайта басып алынды, бірақ күштер келгеннен кейін Ватутин 1943 жылдың 24 желтоқсанында шабуылды жаңартты, ал Қызыл Армия сәтті ілгерілеуін жалғастырды. Манштейн Гитлерден бірнеше рет күш сұрады, бірақ оның өтініштері қабылданбады. 1944 жылдың 4 қаңтарында Манштейн Гитлермен кездесіп, Днепр желісін ұстап тұру мүмкін емес екенін және күштерін сақтау үшін шегіну қажет екенін айтты. Гитлер бас тартты, ал Манштейн әскери басшылықтың жоғарғы деңгейінде өзгерістер жасауды қайта сұрады, бірақ Гитлер жалпы стратегияны басқаруға тек өзі ғана қабілетті деп сенгендіктен, одан да бас тартты. Қаңтар айында советтік шабуылдардың нәтижесінде Манштейн батысқа қарай шегінуге мәжбүр болды. Гитлерден рұқсат күтпей, ол Оңтүстік армия тобының неміс XI және XXXXII корпустарын (алты дивизияда 56 000 адамнан тұратын) 1944 жылдың 16-17 ақпанына қараған түні Корсун қапшығынан шығуға бұйрық берді. Наурыздың басына қарай совет әскерлері Вермахтты өзеннен шалқарып жіберді. Гитлердің 19 наурыздағы барлық позицияларды соңғы адамға дейін қорғау туралы директивасынан кейін, Манштейннің 1-ші танк армиясы 21 наурызда Гитлерден уақтылы шығуға рұқсат алмағандықтан қоршауға түсті. Манштейн Гитлердің Львовтағы штаб-пәтеріне барып, оны пікірін өзгертуге көндіруге тырысты. Гитлер ақырында мойын бұрды, бірақ 1944 жылдың 30 наурызында Манштейнді қолбасшылық лауазымынан босатып жіберді. Манштейн 1944 жылдың 10 қаңтарында шыққан Time журналының мұқабасында "Шегіну шеберлік болуы мүмкін, бірақ жеңіс кері бағытта" деген қаптал жазумен пайда болды.

In September 1943 Manstein withdrew to the west bank of the Dnieper in an operation that for the most part was well ordered, but at times degenerated into a disorganised rout as his exhausted soldiers became "unglued". Hundreds of thousands of Soviet civilians travelled west with them, many bringing livestock and personal property. Manstein correctly deduced that the next Soviet attack would be towards Kiev, but as had been the case throughout the campaign, the Red Army used maskirovka (deception) to disguise the timing and exact location of their intended offensive. Historians Williamson Murray and Allan Reed Millett wrote that many German generals' "fanatical belief" in Nazi racial theories " made the idea that Slavs could manipulate German intelligence with such consistency utterly inconceivable". The 1st Ukrainian Front, led by Nikolai Fyodorovich Vatutin, met the outnumbered Fourth Panzer Army near Kiev. Vatutin first made a thrust near Liutezh, just north of Kiev, and then attacked near Bukrin, to the south, on 1 November. The German troops, thinking Bukrin would be the location of the main attack, were taken completely by surprise when Vatutin captured the bridgehead at Liutezh and gained a foothold on the west bank of the Dnieper. Kiev was liberated on 6 November. The 17th Army was cut off and isolated in the Crimea by the attacking 4th Ukrainian Front on 28 October. Under the guidance of General Hermann Balck, the cities of Zhytomyr and Korosten were retaken in mid November, but after receiving reinforcements Vatutin resumed the offensive on 24 December 1943, and the Red Army continued its successful advance. Manstein's repeated requests to Hitler for more reinforcements were turned down. On 4 January 1944 Manstein met with Hitler to tell him that the Dnieper line was untenable and that he needed to retreat in order to save his forces. Hitler refused, and Manstein again requested changes in the highest levels of the military leadership, but was turned down, as Hitler believed that he alone was capable of managing the wider strategy. In January Manstein was forced to retreat further west by the Soviet offensive. Without waiting for permission from Hitler, he ordered the German XI and XXXXII Corps (consisting of 56,000 men in six divisions) of Army Group South to break out of the Korsun Pocket during the night of 16–17 February 1944. By the beginning of March, the Soviet forces had driven the Wehrmacht well back of the river. Because of Hitler's directive of 19 March that from that point forward all positions were to be defended to the last man, Manstein's 1st Panzer Army became encircled on 21 March when permission to break out was not received from Hitler in time. Manstein flew to Hitler's headquarters in Lvov to try to convince him to change his mind. Hitler eventually relented, but relieved Manstein of his command on 30 March 1944. Manstein appeared on the cover of the 10 January 1944 issue of Time magazine, above the caption "Retreat may be masterly, but victory is in the opposite direction".

Босату

Манштейн 1944 жылғы 30 наурызда "Құрметті кресттің" қылыштарымен марапатталды және 2 сәуірде Гитлердің таулық резиденциясы Бергхофта өткен кездесуде Оңтүстік армия тобының басқаруын Модельге тапсырды. Модельдің адъютанты Гюнтер Рейххельм кейіннен оқиғаны және Манштейннің реакциясын сипаттады: Оң көзіндегі катарактаны жою операциясынан кейін медициналық демалыста болғанда Манштейн Лейгництегі үйінде және Дрездендегі медициналық мекемеде жазылды. Ол инфекцияға шалдығып, көзінен айырылу қаупі туды. 20 шілдедегі сәтсіз қастандық күні, Гитлердің өміріне жасалған және жоспарланған әскери төңкерістің бір бөлігі болған қастандық кезінде Манштейн Балтық теңізіндегі демалыс орнында болды. Ол Клаус фон Штауфенберг, Хеннинг фон Тресков және Рудольф Кристоф Фрайхерр фон Герсдорф сияқты үш негізгі қастандық жасаушымен бірнеше рет кездескен болса да, Манштейн қастандыққа қатыспады; кейін ол: «Пруссиялық фельдмаршалдар көтеріліс жасамайды» деді. Дегенмен, гестапо Манштейннің үйін бақылауға алды. Гитлер оны жаңа лауазымға тағайындамайтыны анық болған соң, Манштейн 1944 жылдың қазан айында Шығыс Померанияда имение сатып алды, бірақ кеңес әскерлері аймақты басып алғаннан кейін оны тастап кетуге мәжбүр болды. 1945 жылдың 22 қаңтарында Лейгництегі үйін эвакуациялауға тура келді, ол отбасымен бірге Берлиндегі достарымен уақытша паналады. Ол жерде Манштейн Фюрер бункерінде Гитлермен кездесуге тырысты, бірақ оны қабылдамады. Ол отбасымен бірге Германияның батысына қарай жылжуын жалғастырды, содан соң 1945 жылдың мамырында Германияның жеңілісімен Еуропадағы соғыс аяқталды. Манштейн оң көзінде қосымша асқынуларға ұшырады және 26 тамызда британдықтар оны тұтқынға алып, Люнебургке жақын тұтқын лагеріне ауыстырған кезде Хелигенхафендегі ауруханада ем алып жатқан еді.

Сот және айыптау

1945 жылдың қазан айында Манштейн Нюрнбергке ауыстырылды. Ол Нюрнбергтегі нацистік соғыс қылмыскерлері мен ұйымдарының сот процестері өткен Әділет сарайында ұсталды. Ол жерде Манштейн 1946 жылдың тамызында Нюрнбергте сотқа тартылатын Бас штаб пен ОКВ-ны қорғау үшін 132 беттік құжат дайындауға көмектесті. Вермахттың «таза» болғаны және Холокост оқиғаларына кінәлі емес деген миф, ішінара осы құжаттың нәтижесінде пайда болды, оны негізінен Манштейн және кавалерия генералы Зигфрид Вестфаль бірлесіп жазған. Ол Einsatzgruppen, соғыс тұтқындарына қатысты қарым-қатынас және әскери бағыну туралы түсініктер туралы ауызша куәлік берді, әсіресе 1941 жылы Гитлер шығарған барлық кеңес саяси комиссарларын сотсыз атуды талап ететін Комиссарлық бұйрыққа қатысты. Манштейн бұйрық алғанын мойындады, бірақ оны орындамағанын айтты. 1941 жылы Нюрнбергте және кейін Манштейннің өзінің сот процесінде ұсынылған құжаттар бұл мәлімдемеге қайшы келді: ол сол кезеңде жүздеген саяси комиссарлардың атылуы туралы тұрақты есептер алған. Ол Einsatzgruppen қызметі туралы ешқандай ақпаратты жоққа шығарды және оның қол астындағы сарбаздар еврей азаматтарын өлтіруге қатыспағанын куәлік етті. Эйнзатцгруппа D командирі Отто Олендорф куәлігінде бұған қарсы шығып, Манштейннің не болып жатқанын білгені ғана емес, сонымен қатар 11-ші армияның да қатысы бар екенін айтты. 1946 жылдың қыркүйегінде Бас штаб пен ОКВ қылмыстық ұйым емес деп жарияланды. Олардың шешімі бойынша әскери офицерлер тобы олардың жарғысының 9-бабында көрсетілген топ немесе ұйым болып табылмайды. Нюрнбергте куәлік бергеннен кейін Манштейн британдықтар тарапынан Бриджендтегі Айленд Фермадағы (сонымен қатар 11-ші арнайы лагерь деп те аталады) әскери тұтқын ретінде интернацияланды. Ол басқа тұтқындардан бөлек жүріп, жалғыз серуендеп, шағын бақшаны күтіп, екі кітаптың жобаларын жасаумен айналысты. Британдық жазушы Б. Х. Лидделл Харт Манштейнмен және басқалармен арал фермасында хат алмасып, өзінің ең көп сатылған 1947 жылғы «Құйдың екінші жағында» кітабын дайындап жатқанда Британияның бірнеше лагерінің тұтқындарына барды. Лидделл Харт неміс генералдарына құрметпен қарады; ол Манштейнды операциялық дарынды жан ретінде сипаттады. Екеуі байланыста болды, ал Лидделл Харт кейіннен Манштейнге өзінің естеліктерінің ағылшын тіліндегі басылымын, «Жоғалған жеңістер» (Verlorene Siege) кітабын 1958 жылы жариялауға көмектесті. Кеңес Одағының қысымымен британдық кабинет 1948 жылдың шілдесінде Манштейнды соғыс қылмыстары үшін соттауға шешім қабылдады. Ол және тағы үш жоғары офицер (Вальтер фон Браухич, Герд фон Рундштедт және Адольф Штраус) сотталуды күту үшін Мюнстерлагерге көшірілді. Браухич сол қазанда қайтыс болды, ал Рундштедт пен Штраус 1949 жылдың наурыз айында медициналық себептермен босатылды. Манштейннің соты 1949 жылдың 23 тамызынан 19 желтоқсанына дейін Гамбургте өтті. Сот барысында Манштейнге он жеті айып тағылды, оның үшеуі Польшадағы оқиғаларға, ал он төртеуі Кеңес Одағындағы оқиғаларға қатысты. Қылмыстарға әскери тұтқындарға қатыгездікпен қарау, Қырымның еврей тұрғындарын өлтіруде Einsatzgruppe D-мен ынтымақтастық жасау және Кеңес Одағынан кері шегінген кезде «жанып қалған жер» тактикасын қолдану арқылы бейбіт тұрғындардың әл-ауқатын елемеу кірді. Аға кеңесші Артур Коминс Карр бастаған айыптаушылар Манштейннің геноцидке қатысы бар екенін білгені және онымен бірге қылмыс жасағаны туралы істі құру үшін 1941 жылдың 20 қарашасында Манштейннің қол қойған бұйрығын пайдаланды. Бұйрық «еврей-большевиктік жүйені» жоюды және «еврейлерді қатаң жазалауды» талап етті. Манштейн мұндай бұйрықтың жобасын сұрағанын есіне түсіргенін, бірақ оған қол қойғандығын есіне түсірмейтінін мәлімдеді. Америкалық тарихшылар Рональд Смельзер мен Эдвард Джей Дэвис 2008 жылы Манштейн Гитлердің Кеңес Одағына қарсы соғыс еврей-большевизмін жою үшін соғыс болды деген идеясымен келіскенін және ол ауырлық туралы бұйрыққа қол қойғандығын есіне түсірмейтінін мәлімдегенде жалған куәлік бергенін жазды. Адвокат Реджинальд Томас Пейджет бастаған Манштейннің қорғауы бұл бұйрық көптеген партизандар еврей болғандықтан, сондықтан Манштейннің барлық еврейлерді өлтіруге шақырған бұйрығы өз адамдарын партизандық шабуылдардан қорғау ниетімен негізделген деп мәлімдеді. Ол Манштейннің өзінің егемендік үкіметі берген бұйрықтарға, тіпті мұндай бұйрықтар заңсыз болса да, мойынсұнуға мәжбүр емес екенін дәлелдеді. Өзін қорғап сөйлеген Манштейн нацистердің нәсілдік саясатын жек көретінін айтты. ...

Manstein was moved to Nuremberg in October 1945. He was held at the Palace of Justice, the location of the Nuremberg trials of major Nazi war criminals and organisations. While there, Manstein helped prepare a 132 page document for the defence of the General Staff and the OKW, on trial at Nuremberg in August 1946. The myth that the Wehrmacht was "clean"not culpable for the events of the Holocaustarose partly as a result of this document, written largely by Manstein, along with General of Cavalry Siegfried Westphal. He also gave oral testimony about the Einsatzgruppen, the treatment of prisoners of war, and the concept of military obedience, especially as related to the Commissar Order, an order issued by Hitler in 1941, requiring all Soviet political commissars to be shot without trial. Manstein admitted that he received the order, but said he did not carry it out. Documents from 1941 presented at Nuremberg and at Manstein's own later trial contradict this claim: He actually received regular reports throughout that period regarding the execution of hundreds of political commissars. He denied any knowledge of the activities of the Einsatzgruppen, and testified that soldiers under his command were not involved in the murder of Jewish civilians. Otto Ohlendorf, commander of Einsatzgruppe D, contradicted this during his testimony, saying that not only was Manstein aware of what was happening but that the Eleventh Army was involved. In September 1946, the General Staff and the OKW were declared to not be a criminal organisation. Their decision was that a collection of military officers was not a group or organisation as defined by article 9 of their charter. After his testimony at Nuremberg, Manstein was interned by the British as a prisoner of war at Island Farm (also known as Special Camp 11) in Bridgend, Wales, where he awaited the decision as to whether or not he would face a war crimes trial. He mostly kept apart from the other inmates, taking solitary walks, tending a small garden, and beginning work on the drafts of two books. British author B. H. Liddell Hart was in correspondence with Manstein and others at Island Farm and visited inmates of several camps around Britain while preparing his best selling 1947 book On the Other Side of the Hill. Liddell Hart was an admirer of the German generals; he described Manstein as an operational genius. The two remained in contact, and Liddell Hart later helped Manstein arrange the publication of the English edition of his memoir, Verlorene Siege (Lost Victories), in 1958. The British cabinet, under pressure from the Soviet Union, finally decided in July 1948 to prosecute Manstein for war crimes. He and three other senior officers (Walther von Brauchitsch, Gerd von Rundstedt and Adolf Strauss) were transferred to Munsterlager to await trial. Brauchitsch died that October and Rundstedt and Strauss were released on medical grounds in March 1949. Manstein's trial was held in Hamburg from 23 August to 19 December 1949. Manstein faced seventeen charges at the trial, three of which pertained to events in Poland and fourteen regarding events in the Soviet Union. Charges included maltreatment of prisoners of war, co operation with the Einsatzgruppe D in murdering Jewish residents of the Crimea, and disregarding the welfare of civilians by using "scorched earth" tactics while retreating from the Soviet Union. The prosecution, led by senior counsel Arthur Comyns Carr, used an order Manstein had signed on 20 November 1941, based on the Severity Order that had been issued by Field Marshal Walther von Reichenau, to build their case that Manstein had known about and was complicit with the genocide. The order called for the elimination of the "Jewish Bolshevik system" and the "harsh punishment of Jewry". Manstein claimed that he remembered asking for a draft of such an order but had no recollection of signing it. American historians Ronald Smelser and Edward J. Davies wrote in 2008 that Manstein agreed with Hitler's idea that the war against the Soviet Union was a war to exterminate Judeo Bolshevism and that he committed perjury when he claimed not to remember signing his version of the Severity Order. Manstein's defence, led by the lawyer Reginald Thomas Paget, argued that the order was justified because many partisans were Jews, and therefore Manstein's order calling for all Jews to be executed was justified by his desire to protect his men from partisan attacks. He argued that Manstein was not compelled to disobey orders given by his sovereign government, even if such orders were illegal. Manstein, speaking in his defence, stated that he found the Nazi racial policy to be repugnant. Sixteen other witnesses testified that Manstein had no knowledge of or involvement in genocide. Paget called the Soviets "savages", arguing that Manstein showed restraint as a "decent German soldier" in upholding the laws of war when fighting against the Soviets, who displayed "appalling savagery". Whether or not Manstein was responsible for the activities of Einsatzgruppe D, a unit not under his direct control but operating in his zone of command, became one of the key points of the trial. The prosecution claimed it was Manstein's duty to know about the activities of this unit and also his duty to put a stop to their genocidal operations. Recent scholars, including Ronald Smelser and Benoît Lemay, are of the opinion that he almost certainly perjured himself at his trial and at Nuremberg. Manstein was found guilty on nine of the charges and was sentenced to eighteen years in prison. The charges for which he was found guilty included shooting Soviet war prisoners; carrying out the Commissar Order; and allowing subordinates to shoot civilians. Manstein's supporters in Britain and in Germany protested. Liddell Hart lobbied in the British press, and in Germany the sentence was seen as a political decision. The sentence was reduced to 12 years in February 1950. Paget published a best selling book in 1951 about Manstein's career and trial which portrayed Manstein as an honourable soldier fighting heroically despite overwhelming odds on the Eastern Front and who had been convicted of crimes that he did not commit. The book helped to contribute to the growing cult surrounding Manstein's name. His release on 7 May 1953 was partly a result of a recurrence of his eye problems but also the result of pressure by Winston Churchill, Konrad Adenauer, Liddell Hart, Paget, and others. Also, the British wanted Germany to take part in the defence of Western Europe, and Adenauer made Germany's re armament contingent on the release of their war criminals.

Еврейлерге қарсылық

Манштейн большевизм мен еврейлердің ажырамас байланыста екеніне, еврейлер бастаған жаһандық құйрық сөздердің бар екеніне және коммунизмнің таралуын тоқтату үшін еврейлерді еуропалық қоғамнан жою қажет деп сенді. 1941 жылдың 20 қарашасындағы оның бұйрығы, Райхнаудың қатаңдық бұйрығына негізделген, ішінара былай делінген:

Манштейн өзінің бөлімшелері жұмыс істейтін және оның Он бірінші армиясы белсенді түрде қатысқан аймақтарда еврейлер мен басқа да бейбіт тұрғындарды өлтіруге жол бермеді, тіпті оған тікелей қатысты. Манштейннің Einsatzgruppen жасаған қырқындар туралы толыққанды хабардар екенін 1941 жылы Отто Олендорфқа жіберген хаты дәлелдейді, онда Манштейн Олендорфтан өлтірілген еврейлердің сағаттарын беруді талап етеді. Манштейн өзінің әскерлерінің осы сағаттарға лайық екенін сезінді, себебі олар Олендорфтың адамына олардың жұмысына көмектесуде үлкен үлес қосып жатқан еді. Смельзер мен Дэвис бұл хаттың Манштейннің Einsatzgruppen қызметіне шағымданған жалғыз жағдай екенін атап өтеді. Кейін Манштейн Холокост кезінде өлтірілген еврейлердің саны шамадан тыс үлкейтілгенін айтты. Бұл кезеңде антисемитизм Германияда және бүкіл Еуропада кең таралған еді, ал Манштейннің еврейлерге деген көзқарасы осы көзқарастарды қабылдауы мен сіңіруінен туындады. Биограф Бенуа Лемай Манштейннің әрекеттерін Гитлер мен нацистік режимге адалдығының және дәстүрлі пруссиялық әскери құндылықтарға негізделген міндет сезімінен туындаған нәтиже деп сипаттайды. Оның Гитлерді сынауы тек соғыс жүргізудегі келіспеушіліктерге байланысты болды, бірақ режимнің нәсілдік саясатына қатысты емес. Кейбір тарихшылар, соның ішінде Антони Бивор мен Бенуа Лемай, Манштейннің еврей тегі болған деген пікірде. Манштейн 1934 жылы «арийлік параграфты» енгізуге қарсы шыққан жалғыз рейхсвер офицері болды. Ол генерал Бекке наразылық хат жолдап, әскери қызметке ерікті түрде келгендердің бәрі өзінің құндылығын дәлелдегенін мәлімдеді. Лемай Манштейннің Рейхсверде қызмет ететін екі «Мишлинге» немере інісін қорғауға тырысқан болуы мүмкін деп болжайды. Ол сондай-ақ, өзінің алыс еврей тегі болуы мүмкін деген алаңдаушылыққа ие болған болуы мүмкін. СС Манштейннің тегін зерттеуді жүргізді, бірақ есеп аяқталмады және нәтижелері әлі де белгісіз.

Соғыстан кейінгі өмір және естеліктер

1955 жылы Манштейн басқа он аға офицермен бірге Amt Blank Германия армиясын қайта құру жоспарын әзірлеуге шақырылды. 1953 жылы 20 маусымда ол Бундестагта сөйлеп, стратегиялық күш пен елдің қорғанысы туралы талдау жасады, сондай-ақ елде кәсіби армия немесе міндетті армия болуы керек пе деген мәселені көтерді. Оның пікірінше, Бундесвердегі міндеттілердің қызмет мерзімі кем дегенде 18 ай, ал ең жақсысы – 24 ай болуы керек. Оның резервтік күштер құру туралы идеясы кейін іске асырылды. Манштейннің "Verlorene Siege" ("Жоғалған жеңістер") атты соғыс естеліктері 1955 жылы Батыс Германияда жарық көрді және кейіннен бірнеше тілге аударылды. Кітап Гитлер мен оның басшылық стилін сынап, үлкен сұранысқа ие болды. Лидделл Харт сияқты тарихшылар Манштейннің соғыстың таза әскери аспектілеріне назар аударғанын, саяси және моральдық жақтарын назарға алмағанын, өзін және жоғарғы команданы Холокостқа қатысқан жауапкершіліктен ақтап алуға тырысқандығының жолы деп қарады. Арада жылдар өткен соң ол "әскери культ" орталығына айналды, ол оны Германияның ең ұлы генералдарының ғана емес, сонымен қатар тарихтың ең ұлы генералдарының бірі ретінде көрсетті. Ол "militärische Kult und Leitfigur" ("әскери культ фигурасы және жетекші тұлға") деп сипатталды, ол аңызға айналған, дерлік мифтік қабілетке ие, халық пен тарихшылар тарапынан жоғары бағаланған генерал. Биографтар, соның ішінде Бенуа Лемей, оның моральдық мәселелерді ескермей, әскери мәселелерге ғана назар аударуы этикалық емес деп санайды. Манштейн және оның әйелі түрмеден босатылғаннан кейін бірнеше рет көшіп, Эссен мен Боннда тұрып, 1958 жылы Мюнхенге жақын үйге қоныстанды. Оның "Солдат өмірі" ("Aus einem Soldatenleben") атты естеліктерінің екінші томы 1958 жылы жарық көрді. Оның әйелі, Ютта Сибилль фон Манштейн 1966 жылы қайтыс болды. Манштейннің 80 жылдығында ол Бундесвердің жоғарғы бас қолбасшысы, генерал Ульрих де Майзиерден құттықтау алды. Эрих фон Манштейн 1973 жылдың 9 маусымындағы түні 85 жасында инсульттан қайтыс болды. Германияның соңғы тірі қалған фельдмаршалы (Фердинанд Шёрнер 1973 жылдың 2 шілдесінде қайтыс болды) ретінде ол толық әскери салтанатпен жерленді. Оның қосылу рәсіміне барлық шендегі жүздеген әскери қызметшілер қатысты. "Шпигель" журналы Манштейннің қайтысы туралы айта келіп: "Ол соқыр міндет сезімімен адасып, апатқа апаратын жорыққа көмектесті" деді.

Along with ten other former senior officers, Manstein was called on in 1955 by the Amt Blank to formulate plans for the re founding of the German army. On 20 June 1953, he spoke to the Bundestag, giving his analysis of strategic power considerations and the country's defence and spoke about whether the country should have a professional army or a conscripted army. His opinion was that the length of service for Bundeswehr conscripts should be at least 18 months, preferably 24 months. His idea to form a reserve force was later implemented. Manstein's war memoir, Verlorene Siege (Lost Victories), was published in West Germany in 1955 and was later translated into several other languages. The book was a highly acclaimed best seller, critical of Hitler and his leadership style. Historians such as Liddell Hart saw Manstein's emphasis on the purely military aspects of the war, while ignoring the political and moral aspects, as a way for him to absolve himself and the high command of any responsibility for the events of the Holocaust. Over the years, he became the centre of a "military cult" which cast him not only as one of Germany's greatest generals, but also one of the greatest in history. He has been described as a militärische Kult und Leitfigur ("military cult figure and leading personality"), a general of legendaryalmost mythicalability, much honoured by both the public and historians. Biographers, including Benoît Lemay, feel that his narrow focus on military matters to the exclusion of moral issues cannot be considered ethical. Manstein and his wife moved several times after his release from prison, living in Essen and Bonn for a time before settling into a house near Munich in 1958. The second volume of his memoirs, Aus einem Soldatenleben ("A Soldier's Life"), covering the period from 1887 to 1939, was published in 1958. His wife, Jutta Sibylle von Manstein, died in 1966. On Manstein's 80th birthday, he received congratulations from the Bundeswehrs supreme high commander, General Ulrich de Maizière, with entourage. Erich von Manstein died of a stroke on the night of 9 June 1973 at the age of 85. As the penultimate surviving German field marshal (Ferdinand Schörner died 2 July 1973), he was buried with full military honours. His funeral was attended by hundreds of soldiers of all ranks. In Manstein's obituary, Spiegel magazine said, "He assisted in the march to catastrophe—misled by a blind sense of duty."

Ресми деректер

Манштейн ісі жөніндегі британдық құжаттар қазір Лондон Корольдік колледжінің Лидделл Харт әскери архивтер орталығында сақтауда. Манштейннің Нюрнбергтегі куәлігі Йель университетінің Авалон жобасындағы үш файлда қамтылған: 1946 жылғы 9 тамыз, 1946 жылғы 10 тамыз және 1946 жылғы 12 тамыз.