Кіріспе

Вермахт армиясының жоғары қолбасшылығы (қысқартылған ОКХ) – нацистік Германия армиясының жоғары қолбасшылығы. Ол 1935 жылы Адольф Гитлердің Германияны қайта қаруландыру барысында құрылған. 1941 жылдың желтоқсан айында Мәскеу түбіндегі жеңіліске дейін ОКХ неміс соғыс жоспарының ең маңызды бөлігі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ОКХ армиялар мен армиялық топтардың стратегиялық жоспарлауына жауапты болды. ОКХ-ның Бас штабы операциялық мәселелерді басқарды. Әрбір неміс армиясының да Армия жоғары қолбасшылығы (Armeeoberkommando немесе АОК) болды. Кейіннен Қарулы күштердің жоғары қолбасшылығы (Oberkommando der Wehrmacht) Шығыс майданнан басқа театрларда осы функцияны өз мойнына алды. ОКХ қолбасшысы Армияның бас қолбасшысы (Oberbefehlshaber des Heeres) атағын алды. Мәскеу шайқасынан кейін ОКХ қолбасшысы, фельдмаршал Вальтер фон Браухич қызметтен алынып, Гитлер өзін Армияның бас қолбасшысы етіп тағайындады. 1938 жылдан бастап ОКХ, Oberkommando der Luftwaffe және Oberkommando der Marine бірге ресми түрде Вермахттың жоғары қолбасшылығына (Oberkommando der Wehrmacht) бағынды.

ОКХ мен ОКВ

1938 жылдың ақпанына дейін ОКХ тәуелсіз болды, бірақ Гитлер Вермахттың Бас штабын (Oberkommando der Wehrmacht) құрғаннан кейін, қағаз жүзінде ОКХ ОКВ-ға бағынышты болды. Мәскеу шайқасындағы ауыр дағдарыстан соң фон Браухичті қызметтен босатылды (әсіресе денсаулығының нашарлауына байланысты), ал Гитлер өзін ОКХ басшысы етіп тағайындады. Сонымен бірге, ол ОКХ-ның өкілеттіктерін Ресей майданымен шектеді, ал ОКВ-ға басқа майдандардағы әскер бөлімдеріне тікелей басшылық беру құқығын берді. Бұл Гитлерге Германияның стратегиялық жағдайын толық білетінін, егер кез келген генерал Ресей майданы мен басқа майдандар арасында ресурстарды ауыстыруды сұраса, жариялауға мүмкіндік берді. ОКВ мен ОКХ штабтары нацистік Германиядағы Майбах кешенінде орналасқан болғанымен, екі мекеменің функционалдық және оперативтік тәуелсіздігі олардың қызмет істеу кезеңінде тиісті қызметкерлерге анық байқалды. Кешендегі қызметкерлердің айтуынша, тіпті Майбах-2 (ОКВ кешені) толығымен қиратылса да, Майбах-1-дегі ОКХ қызметкерлері оған көп мән бермес еді. Физикалық түрде қоршаумен бөлінген бұл жасырын нысандар, өз мақсаттарына қатысты әртүрлі көзқарастарды сақтап келді. 1945 жылдың 28 сәуірінде (өзіне-өзі қол жұмсаудан екі күн бұрын) Гитлер ОКХ-ны ОКВ-ға ресми түрде бағындырып, соңғысына Шығыс майданындағы күштерге басшылық етуді тапсырды.

Әскердің Бас қолбасшысы

Әскердің Бас қолбасшысы (Oberbefehlshaber des Heeres) нацистік режим жылдары ОКХ-ның және Германия армиясының басшысы еді.