Кіріспе

Хорватия Тәуелсіз Мемлекеті Королі, Аостаның 4-ші герцогы принц Аймон (Aimone Roberto Margherita Maria Giuseppe Torino; 9 наурыз 1900 - 29 қаңтар 1948) – Италияның Савой әулетінің ханзадасы және Корольдік итальяндық әскери-теңіз күштерінің офицері. Аоста герцогы принц Эммануэле Филибертоның екінші ұлы, 1904 жылдың 22 қыркүйегінде оған Сполето герцогы атағы берілді. 1942 жылдың 3 наурызында ағасы принц Амедео Найробидегі британдық тұтқын лагерінде қаза болғаннан кейін Аоста герцогы атағын мұраға алды. 1941 жылдың 18 мамырынан 1943 жылдың 31 шілдесіне дейін Аймон Тәуелсіз Хорватия Мемлекетінің (NDH) королі деп тағайындалды, бірақ ол онда ешқашан билік етпеді. Ол лауазымды ресми түрде қабылдап, бірінші хорват патшасының құрметіне Томислав II есімін алды. Бірақ кейін ол Далмация аймағын Италияның аннексиялауына наразылық білдіріп, патшалыққа талаптан бас тартты, сондықтан кейбір дереккөздерде оны патшалыққа үміткер деп атайды. Дегенмен, көптеген дереккөздер оны патша II Томислав және NDH-ның алғашқы екі жылында (1941–1943 жж.) номиналды басшысы деп санайды. 1943 жылдың 25 шілдесінде Муссолини қызметтен алынғаннан кейін, Аймон 31 шілдеде Виктор Эммануэль III-нің бұйрығымен корольдік тақтан бас тартты.

Ерте өмір

Савой Аостасының принці Аимоне Роберто Маргарита Мария Джузеппе Торино Турин қаласында дүниеге келді. Ол Аоста герцогы, принц Эмануэле Филибертоның екінші ұлы. Оның әкесінің әкесі Италия королі Виктор Эммануэль II болғандықтан, ол Савой әулетінің мүшесі еді. Ағасы Амедеомен бірге ол Англияның Суррей графтығындағы Рейгейттегі Сент-Дэвид колледжінде білім алды, ал кейіннен Аймон Ливорнодағы теңіз академиясында оқыды. 1921 жылдың 1 сәуірінде принц Аймон Италия Сенатының мүшесі атанды. Савой әулетінің принцтері 21 жасқа келгенде Сенатқа мүше болып, 25 жасқа келгенде дауыс беру құқығын алатын. 1929 жылы, оның еңісі, Абруцци герцогы принц Луиджи Амедео, Каракорумдағы K2 тауына шығуға тырысқаннан кейін жиырма жыл өткен соң, принц Аймон Каракорумға экспедиция ұйымдастырды. Экспедиция құрамында Ардито Дезио да болды. K2 тауына екі жыл бұрын шығу әрекеті сәтсіз аяқталғандықтан, принц Аймонның экспедициясы ғана ғылыми жұмыстарға бағытталды. Осы еңбегі үшін ол 1932 жылы Корольдік географиялық қоғамның қамқоршылық медалімен марапатталды.

Неке және балалылық

Испания королі Альфонсо XIII-нің қызы Инфанта Беатризбен романтикалық қарым-қатынаста болғаннан кейін, ол 1939 жылдың 1 шілдесінде Флоренциядағы Санта-Мария-дель-Фиоре шіркеуінде Грекия және Дания ханшайымы Иренге, король Константин I және Пруссия ханшайымы Софияның қызына үйленді. Олардың 1943 жылы Аоста герцогы Амедео есімді ұлы дүниеге келді.

Хорватиялық таққа

1941 жылғы 18 мамырда Квириналь сарайында өткен рәсімде, 1941 жылғы сәуірде Югославияны басып алғаннан кейін Хорватияда билікті өз қолына алған нацистік Усташе қозғалысының жетекшісі Анте Павелич хорваттардың делегациясын бастап, Италия королі Виктор Эммануэль III-тен Савой әулетінің мүшесін Хорватия королі деп тағайындауын сұрады. Тәуелсіз Хорватия мемлекеті – жартылай итальяндық және неміс бақылауында болған фашистік марионеттік мемлекет, қазіргі Хорватия мен Босния және Герцеговинаның көп бөлігін қамтыды, бірақ оның басшылары ортағасырлық хорват мемлекетіне ұқсайтын монархия орнату арқылы өзінің заңдылығын нығайтуға тырысты. Аймонды оның туысы Виктор Эммануэль III ресми түрде патша етіп тағайындады. Звонимир тағына отырғанда ол Томислав II деген патшалық атауын алды. Хорватия патшасы болып тағайындалғанын білгенде, жақын әріптестеріне өзінің кандидатурасын ағасы король Виктор Эммануэль III-нің жаман әзілі деп ойлағанын айтты, бірақ ол міндет сезімінен тәжді қабылдады. Италияның сыртқы істер министрі және Бенито Муссолинидің күйеу баласы, граф Чианоның хабарлағандары Аймон туралы: «Герцог Хорватияға қызығушылық танытпайды, оған тек ақша, ақша және одан да көп ақша керек» деді. Ол қазіргі Босния және Герцеговинадағы Дувнода (Томиславград) таққа отыруы тиіс еді, бірақ Италия Далмацияның жағалау аймағының бір бөлігін басып алғаннан кейін туындаған «Далмация мәселесіне» байланысты ол сол жерге барудан бас тартты. Аймон Далмацияның «ешқашан итальяндыққа айналуы мүмкін емес жер» деп санайтын және итало-хорват келісіміне кедергі келтіретін жер деп есептеді. Оның Хорватияға ешқашан бармауының тағы бір себебі – үздірілмейтін көтеріліс және оның қауіпсіздігіне кепілдік берілмегендігі болды. Осы себепті ол Италия мен Венгриядан алған аз ғана билігін жүзеге асырды. Италиядағы фашистік режим құлағаннан кейін, Аймон Виктор Эммануэль III-нің бұйрығымен 1943 жылғы 31 шілдеде Хорватия тағынан бас тартты. Принц Аймон 1942 жылғы 3 наурызда Кениядағы британдық тұтқын лагерінде қайтыс болған ағасы, 3-ші герцог Аоста принці Амедеоның өлімінен кейін Аоста герцогы титулына ие болды. 1942 жылдың күзінде Аймон өз курьеры, генерал-консул Алессандро Мариени арқылы одақтас күштермен Италия мен одақтас күштер арасындағы бейбіт келісім мүмкіндігі туралы байланысқа түсті. Савойя патшалық әулетін сақтау мақсатымен 1943 жылға дейін құпия келіссөздер жалғасты. Теңіз флотындағы карьерасында ол эскадрон адмиралы шеніне жетті.

Өлім

1947 жылы Италия Республикасы құрылғаннан кейін, ханзада Аймон Италиядан Оңтүстік Америкаға кетті. Арналған жеріне келгеннен бір жыл өткен соң, ол 1948 жылғы 29 қаңтарда Буэнос-Айрестің Реколета ауданындағы Альвьер Палас қонақ үйіндегі жеке люксінде кенеттен қайтыс болды. Оның серіктері тұрақты тұру құжаттарын рәсімдеп, Аргентинадағы жаңа үйін сатып алуға дайындалып жатқан кезде осы оқиға болды. Аоста герцогтығына талап ету құқығы оның ұлы, принц Амедеоға көшті.