Кіріспе

Ағылшын композиторы және альтшысы (1879–1941)

Фрэнк Бридж (26 ақпан 1879 – 10 қаңтар 1941) – ағылшын композиторы, альтшы және дирижер.

Өмір

Бридж Брайттон қаласында Уильям Генри Бриджтің (1845–1928) тоғызыншы баласы болып дүниеге келді. Ол скрипка оқытушысы және түрлі театрларда дирижер болған, бұрын отбасында туған кордвейнерлердің арасында литографиялық баспагер шебері болған және оның екінші әйелі Элизабет (құрметті аты Уорбрик; 1849–1899). Әкесі "үйді темір қамытпен басқарды" және ұлының скрипкада үнемі ұзақ сағаттар бойы жаттығуын қалады. Франк жеткілікті деңгейде шебер болғанда, ол әкесінің тобымен ойнайтын, ол болмағанда дирижерлік қызметін атқаратын, сондай-ақ музыканы ұйымдастырып, басқа музыканттардың орнына шығатын. Ол 1899–1903 жылдары Лондондағы Корольдік музыка колледжінде Чарльз Вильерс Стэнфорд және басқалармен оқыды. Ол көптеген скрипкалық квартеттерде ойнады, оның ішінде Гримсон квартеті үшін екінші скрипкада, ал Англиялық скрипкалық квартет үшін виола тартып (Марджори Хейвордпен бірге). Ол сонымен қатар дирижерлік етіп, кейде Генри Вудтың орнына шығып, композицияға толыққандай берілгенше, Элизабет Спраг Кулиджтің демеушілігін алды. Бенджамин Бриттеннің айтуынша, Бридж бейбітшілікке берілгендігімен ерекшеленді және Бірінші дүниежүзілік соғыстан қатты мазаланды, бірақ оның бейбітшілікке қатысты көзқарасы 2010 жылдары күмәндандырылды. Соғыс кезінде және соғыстан кейін Бридж рухани тынығу іздеген көптеген пасторальдық және азартты шығармалар жазды. Олардың ішіндегі ең маңыздылары – скрипкаларға арналған "Ақтаңдау", оркестрге арналған "Жаз", хор мен оркестрге арналған "Дұға" және пасторальдық фортепиано туындылары. "Ақтаңдау" (9 жасар Кэтрин үшін, "Лузитания", 1915), скрипкалық оркестрге арналған, RMS Lusitania кемесінің қазасына арналған ескерткіш ретінде жазылған. Бұл шығарманың тұңғыш орындалуы 15 қыркүйекте Нью-Квинс-холл оркестрімен 1915 жылғы BBC Proms аясында "Танымал итальян музыкасы" бағдарламасының бөлігі ретінде өтті. "Ақтаңдауды" композитор дирижерлік етті, ал қалған бөлімдерін Генри Вуд дирижерлік етті. Бридж Бенджамин Бриттенге жеке сабақ берді, ол кейіннен ұстазының музыкасын қолдады және оған 1937 жылғы "Фрэнк Бридж тақырыбы бойынша вариациялар" арқылы құрмет көрсетті, ол Бридждің 1906 жылғы үш идиллиясының екіншісінен алынған тақырыпқа негізделген. Алайда Бридж композиция бойынша мұғалім ретінде кеңінен жұмыс істемеді, ал оның оқыту стилі дәстүрлі емес болды – ол жан-жақты техникалық оқытудан гөрі эстетикалық мәселелерге, ерекше жазуға және айқындыққа назар аударды. Бриттен оның оқытуын жоғары бағалады, 1963 жылы Бридж белгілеген "техникалық деңгейге әлі жете алмағанын" айтты. Бриттен 1939 жылы Питер Пирспен бірге Америка Құрама Штаттарына кеткенде Бридж оған өзінің Giussani виоласын сыйға берді және "жақсы сапар және жақсы оралу" тіледі. Бридж 1941 жылы Бриттенді қайта көрмей қайтыс болды.

Музыка

Ең ертедегі сақталған шығармалары – Корольдік музыка колледжінде С. В. Стэнфордпен оқыған кезінде жазылған, маңызды камералық шығармалар сериясы, сондай-ақ түрлі жанрлардағы бірқатар қысқа туындылар. Бридж алғашқы ірі оркестрлік партитурасын – Симфониялық поэманы (кейде «Түн ортасы» деп аталады) оқуын аяқтағаннан кейін жазды. Брамс, Бетховен, Чайковский, Франк және Форе осы кезеңдегі маңызды ықпал етушілер болды. Келесі жылдары аяқталған туындылар одан да жетілген, көркем тілді іздеуді көрсетеді, нәтижесінде Бірінші скрипкалық квартет және камералық ансамбльдерге арналған фантазиялар сериясы пайда болды. Оның оркестрлік стилі біртіндеп дамыды, 1911 жылғы «Теңіз» шығармасында жаңа жетістікке жетті, ол оның ең танымал және сәтті оркестрлік туындысы болды және өмірінде Генри Вудтың промоушендік концерттерінде жиі орындалды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңде Бридж модернистік тенденцияларға қызығушылық танытты, ең айқын мысалы – 1913 жылғы «Би поэмасы», ол Стравинский мен Дебюссидің ықпалын көрсетеді. Соғыс жылдарында оның ізденістері көбінесе орташа формада болды, көбінесе импрессионизмнің әсерінен туған пасторальдық сипатта, бірақ оркестрге арналған «Екі поэма» және бірнеше фортепиано туындылары оның гармониялық тілінде маңызды өзгерістерді көрсетті, әсіресе гармонияны колористикалық, функционалды емес қолдану және толық және октатоникалық сияқты симметриялық шкалалардан алынған гармонияға бейімділік. Осы кезеңде Бридж өзінің ең сәтті камералық туындыларының екеуін аяқтады – Екінші скрипкалық квартет және виолончельдік соната. Бриджтің соғыс жылдарындағы туындыларының стилі орташалыққа бейім, бірақ соғыстан кейін оның тілі айтарлықтай дамыды, соғыс кезеңіндегі фортепиано мен оркестрлік музыкадағы импрессионистік гармониямен тәжірибелерге сүйенді. Бриджтің техникалық амбициялары (оның хаттарында көрсетілген) оны күрделі, ірі туындылар жасауға итермеледі, оларда жетілдірілген гармониялық элементтер мен мотивтік жұмыс қолданылды. Нәтижесінде туған бірнеше туындылар Бірінші дүниежүзілік соғыспен белгілі бір көркем байланысқа ие, ол Пианино сонатасының (1921–24, 1918 жылы қаза тапқан досы Эрнест Фаррарға арналған) және сөзсіз «Орация»ның (1929–30) көңіл-күйіне әсер еткен сияқты. 1920 жылдары Бридж маңызды, мазмұнды туындылар жазуға деген ұмтылысын жалғастырды. Пианино сонатасы оның жетілген, посттональді тілін үлкен масштабта көрсеткен алғашқы ірі туынды болды. Бұл тіл үшінші скрипкалық квартетте дамытылды және тиімді қолданылды, ол бірқатар ірі оркестрлік және камералық туындылардың сериясын тудырды, олардың бірнешеуі Бриджтің ең үздік туындыларының қатарына кіреді. 1930 жылдары және 1940 жылдардың басында соңғы туындылар тобы пайда болды, соның ішінде Төртінші скрипкалық квартет, фортепиано мен оркестрге арналған «Фантазм», виолончель мен оркестрге арналған «Орация», «Ребус» увертюрасы және жоспарланған скрипкалық симфонияның бірінші бөлімі. Ол органшы болмаса да, ағылшын шіркеуінің музыкасымен тікелей байланысы болмаса да, органға арналған оның қысқа туындылары оның барлық шығармаларының арасында ең көп орындалғандарының бірі болды. Бридж өзінің кейінгі туындыларының көпшілігі назардан тыс қалғанына ренжіді, ал оның ертедегі «Эдвардтық» туындыларына әлі де назар аударылып тұрды.