Кіріспе

Джон Ф. Кеннедидің "Батылдық үлгілері" кітабы – 1956 жылы жарық көрген, сегіз АҚШ сенаторының батылдықтары мен адалдығын көрсететін шағын өмірбаяндық жинақ. Кітапта өз партиясы мен сайлаушыларының пікіріне қарамастан, дұрыс деп білгенін істеген, соның салдарынан қатал сынға ұшырап, халық арасындағы беделін жоғалтқан сенаторлар туралы айтылады. Кітап Эдмунд Берктің 1783 жылы Ұлыбритания парламентіндегі Шығыс Индия компаниясының тираниясына қарсы айтқан сөзінен цитатамен басталады және 19 ғасырдың ортасындағы Американың соғысқа дейінгі кезеңі мен сенаторлардың Азамат соғысын кейінге қалдыруға жасаған тырыстарына назар аударады. "Батылдық үлгілері" кеңінен танылып, бестселлер атанды. Кітапқа Аллан Невинстің алғы сөзі қоса берілген. Сол кездегі АҚШ сенаторы Джон Ф. Кеннеди осы еңбегі үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Алайда, 2008 жылғы автобиографиясында Кеннедидің тілшісі Тед Соренсен, 1957 жылдан бастап кітаптың нақты авторы деп есептелген, көптеген тараулардың алғашқы нұсқасын жазғанын және көптеген сөйлемдердің сөздерін таңдауға көмектескенін мойындады. 1990 жылы Кеннеди отбасы кітаптағы кейіпкерлер сияқты батыл әрекеттер жасаған адамдарды марапаттау үшін "Батылдық үлгісі" сыйлығын құрды. Кітап сонымен қатар 1964 жылдың 8 қарашасынан 1965 жылдың 9 мамырына дейін NBC телеарнасында апта сайын көрсетілген американдық тарихи антологиялық серияның негізі болды.

Негізгі деректер

Кеннеди 1946, 1948 және 1950 жылдары Массачусетс штатынан Өкілдер палатасына сайланды. 1952 және 1958 жылдары ол Массачусетс штатынан сенатор болып сайланды және 1960 жылы президент болып сайланғаннан кейін отставкаға шыққанға дейін Сенатта қызмет етті. Бұл Герберт Агардың «Одақтың бағасы» кітабынан алынған үзінді, ол Массачусетс штатының бұрынғы сенаторы Джон Куинси Адамстың батылдық көрсеткені туралы, Кеннедиге сенаторлық батылдық туралы жазу идеясын ұсынды. Ол бұл үзіндіні Тед Соренсенге көрсетіп, одан тағы мысалдар табуын сұрады. Соренсен осы жұмысты атқарды, содан кейін олар Кеннеди бастапқыда жоспарлағандай тек мақала үшін ғана емес, кітап үшін де жеткілікті материал жинады. Зерттеушілердің және Конгресс кітапханасының көмегімен Соренсен 1954 және 1955 жылдары Кеннеди Адисон ауруымен ауырып, арқа операциясынан кейін жазылып жатқанда кітаптың бірінші нұсқасын жазды. Тарихшы Тимоти Нафтали Кеннедидің кітап жазуына тағы бір себеп – сенатор Джозеф Маккартиді айыптауға дауыс бермегенінен кейін өзінің беделін жақсартуға деген ниеті болды деп мәлімдеді. Нафтали Кеннедидің АҚШ вице-президенті болуды қалағанын және оңтүстік демократтарына ұнау үшін Эдмунд Росты кітапқа қосқанын айтты.

Профильденген сенаторлардың қысқаша сипаттамасы

Джон Куинси Адамс, Массачусетс штатынан, Федералистік партиядан бөлініп шыққандығы үшін. Дэниел Вебстер, сондай-ақ Массачусетс штатынан, 1850 жылғы келісімді қолдағандығы үшін. Томас Харт Бентон, Миссури штатынан, территорияларда құлдықтың таралуына қарсы болғанына қарамастан Демократиялық партияда қалып қойғандығы үшін. Техас штатынан Сэм Хьюстон, 1854 жылғы Канзас-Небраска заңына қарсы сөйлегені үшін, бұл заң екі штатқа құлдық мәселесін өздері шешуге мүмкіндік берер еді. Хьюстон Миссури келісімін сақтауды қалады. Канзас-Небраска заңына қарсы Бенттонның дауысы осы мақсатқа қол жеткізуге көмектесті. Бұл оның ең танымал болмаған дауысы болды және ол қайта сайлануға түскенде жеңіліске ұшырады. Екі жылдан кейін ол Техас штатының губернаторы болып сайлану үшін жеткілікті даңққа ие болды. Бірақ штаттың төтенше сессияда жиналған кезде Конфедерацияға қосылуымен, Сэм Хьюстон Одақты сақтау идеалдарына берік тұрып, губернаторлық қызметке инаугурацияланудан бас тартты. Канзас штатынан Эдмунд Г. Росс, Эндрю Джонсонның импичментіне қатысты сотта ақтауға дауыс бергені үшін. Росс пен тағы алты республикашылдың дауысының нәтижесінде демократ Джонсонның президенттік лауазымы сақталды және оның беделі нығайтылды. Луциус Ламар, Миссисипи штатынан, Сенатта Чарльз Самнерді жоқтап айтқаны және Азамат соғысынан кейінгі кезеңде Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға жасаған басқа да тырыстары үшін, сондай-ақ күміс ақшаның тегін соғылуына рұқсат беретін Блэнд-Эллисон заңына қарсы тұрғаны үшін. Ламар Миссисипиге оралып, көпшіліктің оның шешімдерін мақұлдауына және оның батылдығының бейнесін қалыптастыруға әкелген құмарлы сөздер айтты. Джордж Норрис, Небраска штатынан, Палата спикері ретінде Джозеф Гурни Кэннонның автократиялық билігіне қарсы шыққаны үшін, Бірінші дүниежүзілік соғыста АҚШ бейтарап болған кезде АҚШ сауда кемелерін қаруландыруға қарсы сөйлегені үшін және демократ Аль Смиттен президенттікке қолдау көрсеткені үшін, ол ірі партиядан алғашқы католик үміткері болды. Роберт А. Тафт, Огайо штатынан, Нюрнберг процесін сынға алғаны үшін, нацистік соғыс қылмыскерлерін кері күшпен қолданылатын заңдар бойынша соттағаны үшін. Тафттың бұл мәлімдемелеріне қарсы сын-қарыс 1948 жылы республикалық партияның президенттікке кандидаттығын алуына кедергі келтірді.

Қабылдау

1956 жылдың 1 қаңтарында жарық көргеннен кейін «Profiles in Courage» кітабы бестселлерге айналды. Бұл кітап 1957 жылы «Өмірбаяны» номинациясы бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды, бірақ іріктеу комитеті сыйлық кеңесіне ұсынған финалистердің қатарында болмады. Кеннедидің әкесі Джозеф журналист Артур Кроктан – оның саяси кеңесшісі және сыйлық кеңесінің көп жылдық мүшесінен – басқаларды оған дауыс беруге көндіруді сұрады. Кеннеди президент болғаннан кейін 1961 жылы, ал 1963 жылы оның қаза болғаннан кейін кітап қайтадан бестселлер тізіміне енді. «Profiles in Courage» кітабы 1964–1965 жылдар аралығында NBC телеарнасында көрсетілген осы аттас телесериалдың негізі болды. 1956 жылы Кеннеди Ричард Никсонға осы кітапты сыйға берді, ол оны оқып шығуға асыға екенін айтты. 1960 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Кеннедиден жеңілгеннен кейін Никсонға Мами Эйзенхауэр өзі кітап жазуды кеңес берді. Никсон 1961 жылдың сәуір айында Ақ үйге келіп, Кеннедиден де осындай кеңес алды: кітап жазу – кез келген қоғам қайраткерінің беделін арттырады. Никсон «Profiles in Courage» кітабына жауап ретінде «Алты дағдарыс» (1962) атты кітабын жазды.

Авторлығы

Желтоқсанның 7-сі, 1957 жылы журналист Дрю Пирсон "Майк Уоллеспен сұхбатта" қонақ ретінде пайда болып, "Джон Ф. Кеннеди – мен білетін тарихтан жалғыз адам, ол үшін жазылған кітабы үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алды" деген мәлімдеме жасады. Уоллес: "Дрю, "Батылдық профилі" кітабы сенатор Кеннеди үшін басқа біреу жазғанын сен білесің бе?" – деп сұрады. Пирсон оның солай екенін және Кеннедидің тілшісі Тед Соренсен кітапты жазғанын айтты. Уоллес: "Кеннеди осы үшін Пулитцер сыйлығын алды ма? Ал ол бұл фактіні мойындамады ма?" Пирсон: "Жоқ, мойындамады. Сенатта Джек туралы әзіл бар, оның кейбір әріптестері: "Джек, сенің бетің аздап нашарлап, батылдығың арта түссе еді" дейді". Дегенмен, кіріспе және соңғы тарауларды құрайтын тақырыптық эсселерді "[Кеннедидің] өзінің жұмысы деп қарастыруға болады". Кеннедидің тілшісі Соренсеннен басқа, Жаклин Кеннеди Джорджтаун университетінің тарих профессоры Джулс Дэвидсті жобаға жұмыс істеу үшін шақырды. Дэвидс Кеннедидің өмірбаянын жазған адамға өзі мен Соренсен кітаптың көп бөлігін зерттеуге және жобалауға жұмсағанын айтты. Сенатор Кеннеди өзінің авторлығын дәлелдеу үшін журналистерге көрсеткен қолжазбалары қазір Кеннеди кітапханасында сақталуда, бірақ олардың көп бөлігі Кеннедидің ерекше қызығушылығын тудырған Джон Квинси Адамс туралы алдын ала жазбалар, және Адамсқа арналған тараудың толық жобасы емес. Кітап жазылған алты ай ішінде Соренсен жобаға толық уақыт жұмсады, кейде күніне он екі сағат жұмыс істеді; Кеннеди осы кезеңнің көп бөлігін саяхатта, сайлау кампаниясында немесе ауруханада өткізді. Кеннедидің сақталған жазбалары кітаптың дамуымен қатар жүргенін көрсетеді, бірақ тарихшы Гарри Уиллс Кеннедидің жазбаларында қолжазбаның ешқандай сатысының немесе оның маңызды бөлігінің жобасы жоқ екенін атап өтті. Соренсеннің 2008 жылғы "Кеңесші: Тарихтың шетіндегі өмір" атты автобиографиясында ол "Батылдық профилі" кітабының "көп тарауларының алғашқы жобасын" жазғанын және "оның көптеген сөйлемдерінің сөздерін таңдауға көмектескенін" айтты. Соренсен сондай-ақ: "Вашингтонда болған кезде мен Флоридадан күнделікті хаттар мен телефон арқылы нұсқаулар мен өтініштерді алдым – жіберуге кітаптар, жобалау туралы ескертулер, көздерді тексеру, материалдарды жинау және алғашқы тараулардың диктафондық жобалары немесе түзетулері" (Соренсен, 146-бет) деп жазды. Соренсен Кеннедидің "кітаптың бірінші және соңғы тарауларында ерекше көп жұмыс істегенін, кітаптың стилін және философиясын белгілегенін" жазды. Кеннеди "кітапқа кіріспесінде менің оның құрамындағы үлкен рөлімді ашық мойындады" (147-бет). Соренсен 1957 жылдың мамыр айында Кеннедидің "көп жылдар бойы бөлінетін, мен әділ деп санайтын" соманы күтпегендей және жомарттықпен ұсынғанын, ол оны қуана қабылдағанын мәлімдеді. Бұл Кеннеди мен Соренсеннің 1953 жылдан бері дамыған бірлескен еңбегін ұзақ уақыт бойы мойындауды қолдады. 2020 жылы "Автор-бас: Президенттеріміздің айтылмаған тарихы және олар жазған кітаптар" атты кітаптың авторы Крейг Ферман: "Кітаптың құрылымы, зерттеулері, бірінші жобасы және екіншісінің көп бөлігі [Соренсеннен] келді" деп жазды. Ферманның айтуынша, "Кітап идеясы да одан (Соренсеннен) келді"; Кеннеди Соренсенге Кеннедидің атымен жариялау үшін сенатор ретінде Адамстың батылдығы туралы журнал мақаласын жазуды ұсынғаннан кейін, Соренсен Кеннедиге мақаланың жобасына қоса жазған хатында Harper & Brothers-тен осы тақырыпта кітапқа қызығушылық бар ма деп сұрауын ұсынды. Олар Соренсеннің Кеннеди үшін жазған барлық жұмыстарынан түскен пайданы бөлісті, өйткені ол Кеннедидің штатына қосылған кезде келісілген. Кеннеди сөз басында Соренсенді атаған жоқ. Соренсен сөзбасының редакцияланған жобасын қайтарып бергеннен кейін, Кеннеди оған "бағасыз көмегі үшін" алғыс білдірген жолды қосты. Соренсенге 6000 доллар бонус берілді, бұл оның жылдық жалақысының үштен бір бөлігі. Уоллес-Пирсонның теледидардағы көрінісінен кейін Кеннеди мен Соренсен бұл қауесет Кеннедидің президенттік жоспарларын бұза алады деп келісті. Соренсен өзінің жалғыз рөлі "Кеннедиге зерттеулер мен кітаптың көп бөлігін құрастырған басқа да материалдарды жинауға және дайындауға көмектесу" екенін мәлімдеген. Құжатта Соренсеннің жұмысы "сенатордың алғы сөзінде өте жомарт танылды" деп жазылған, дегенмен бұл Соренсен Кеннедиден сұрағаннан кейін ғана пайда болды. Кеннеди Соренсенге екі рет төлегеніне қарамастан, "Батылдық профилінен" түскен барлық табысты өзі сақтағанын және Пулитцер сыйлығы оның авторлығының дәлелі екенін мәлімдеді. Ферман: "Жалғандықтар жалғандықтарды жабу үшін пайда болды" деп қорытындылады. Ферман сондай-ақ сенатор кітапты жазуға қарағанда "Батылдық профилінің" насияттаумен, автограф берумен және кітап үшін көптеген қоғамдық жиналыстарда сөйлеумен көбірек айналысқанын айтты. Кеннеди 1956 жылғы Пулитцер сыйлығына ілігу үшін 1955 жылдың соңына дейін кітапты жариялауға тырысты; "Батылдық профилі" 1957 жылғы сыйлықтарға ілікті, 1956 жылдың 2 қаңтарында жарық көрді. Достары мен отбасы Пулитцер сыйлығы Кеннедиді Екінші дүниежүзілік соғыстағы Пурпур жүрек орденінен немесе басқа кез келген сыйлықтан гөрі бақыттырақ еткенін айтты, ал Кеннеди 1953 жылы Маргарет Койтқа "Мен президент болуға қарағанда Пулитцер сыйлығын жеңіп алғанды қалаймын" деді, бірақ сыйлық кітаптың авторлығын зерттеуге себеп болды. 1957 жылдың мамыр айында, сыйлықтан екі апта өткен соң, Гилберт Селдес "The Village Voice" газетінде Кеннеди кітапты жасамағаны туралы қауесетті талқылады. Осы айда Кеннедилер Соренсенге 100 000 доллардан астам төлеуге келісті, Ферманның айтуынша, бұл "шын мәнінде таң қалдыратын" сома болды. Кеннедидің мұрасы Кеннедидің грамматикасын және стилін жақсарту үшін Соренсенге сенегені үшін және томның көп бөлігінің соңғы мәтінін жасағаны үшін сынға ұшырауда, бірақ заманауи Кеннеди ғалымы және шетелдік саясат сарапшысы профессор Фредерик Логевалл Кеннеди кітапта көбірек маңызды рөл атқарғанын бірнеше жолмен айтты, ең маңыздысы Кеннеди кітапта қандай тұлғаларды көрсетуге шешім қабылдады. Соренсен тараулардың көп бөлігін жазуда жетекші рөл атқарғанымен, профессор Джулс Дэвидс пен Джим Лэндис оларға едәуір үлес қосты, сенатор (Кеннеди) кітаптың архитектурасы, тақырыптары және аргументтері үшін жауапты болды. Бұрын айтқандай, Кеннеди бірінші және соңғы тарауларға, сондай-ақ Джон Квинси Адамсқа арналған 2-тараудың үлкен бөлігіне ерекше үлес қосты. Логевалл Соренсеннің өте қабілетті жазушы болғанымен, саяси жаңадан келген ретінде саяси өмірде келісімнің маңыздылығын түсінуге және Кеннедидей американдық тарих туралы білімі жоқ екенін айтты. Логевалл сөзін қоса, Кеннеди көптеген апталар бойына арқасынан операциядан кейін ұзақ және қиын жазылу кезеңінде кітаппен жұмыс істеді, "кейде кереуетте жатып, кең араласқан әріптермен жазылған ауыр ақ қағазда жазды; жақсы күндері верандада немесе террасада отырып жазды". Бұдан әрі, Кеннеди зерттеу көздерін табуда өте белсенді рөл атқарды, "Соренсеннің айтуынша, Кеннеди оған күнделікті нұсқаулар жіберді: "жіберуге кітаптар, дайындауға меморандумдар, тексеруге көздер, жинауға материалдар және алғашқы тараулардың диктафондық жобалары немесе түзетулері". Кеннеди Соренсенге екі жүзден астам кітаптарды, журналдарды, журналдарды және Конгресс жазбаларын қарауды тапсырды. Соренсен кейін: "Джек жұмыс істеген жолы – барлық материалды, өзінің және менікіні, қаламмен белгілеу, өзінің сөздерімен диктанттау, қайтадан қаламмен белгілеу, ол ешқашан теңкелетпеді" деп жазды. Алайда, Джулс Дэвидс 1957 жылы жазған, 1997 жылы жарияланған хаты кітаптың тарих зерттеуіне олардың екеуінің де маңызды үлес қосқанын растады. Логевалл кітаптың ең маңызды үлесі терең тарих емес екенін, сондай-ақ оның әдеби стилі де ерекше емес екенін, оның үлкен үлесі Соренсенге тиесілі екенін айтты. Оның пікірінше, кітаптың құндылығы...