Давид Гареджі монастыры: Грузиядағы тауға қашалған ежелгі монастырь кешені, тарихы 6 ғасырға дейін сақталып, Әзірбайжанмен шекара дауына себеп болып отыр. 🏞️🏛️🇰🇿
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грузиядағы Давид Гареджи монастыры – Грузияның шығысындағы Кахетия аймағында, Иори үстіртінің шетіндегі Гареджа тауының жартылай шөлді беткейлерінде, Грузияның астанасы Тбилисиден оңтүстік-шығысқа қарай 60–70 шақырым жерде орналасқан, тасқа қашалған грузин православие монастырының кешені. Кешенге жүздеген ұялар, шіркеулер, шағын ғибадатханалар, асханалар және тасқа ойылған тұрғын жайлар кіреді. Давид Гареджи кешенінің бір бөлігі (Бертубани монастыры) Әзірбайжан мен Грузия шекарасында орналасқан және екі ел арасындағы шекаралық даудың нығанына айналды. Бұл аймақ қорғалатын жануарлар түрлеріне және аймақтағы ең көне адам қоныстарының куәліктеріне де мекен.
Monastery in Georgia
David Gareji is a rock hewn Georgian Orthodox monastery complex located in the Kakheti region of Eastern Georgia, on the half desert slopes of Mount Gareja on the edge of Iori Plateau, some 60–70 km southeast of Georgia's capital Tbilisi. The complex includes hundreds of cells, churches, chapels, refectories and living quarters hollowed out of the rock face. Part of the complex of David Gareji (Bertubani Monastery) is located on the Azerbaijan–Georgia border and has become subject to a border dispute between the two countries. The area is also home to protected animal species and evidence of some of the oldest human habitations in the region.
Тарих
Кешен 6 ғасырда Давид Гареджилікпен құрылды, ол сол кезде елге келген он үш ассириялық монахтың бірі еді. Оның шәкірттері Додо мен Луциана бастапқы лавраны кеңейтіп, Додоның Ркасы (сөзбе-сөз "Додоның мүйізі") және Натлистсемели ("Жыныс беруші") деп аталатын тағы екі монастырь құрды. Монастырь 9 ғасырлық грузин әулиесі Иларион Ибериялықтың басшылығымен одан әрі дамыды. Грузин патшалық және ақсүйек отбасылары бұл монастырьға ерекше қамқорлық жасады. 12 ғасырлық грузин патшасы Деметре I, "Сен – жүзімдіксің" атты әйгілі грузин әнінің авторы, тіпті Дәуіт Гареджиді тақтан бас тарқан соң өзінің уақытын өткізу орны ретінде таңдады. Қиын ортаға қарамастан, монастырь көптеген ғасырлар бойы діни және мәдени өмірдің маңызды орталығы болып қалды; белгілі бір кезеңдерде монастырьлар кең ауыл шаруашылығы жерлеріне және көптеген ауылдарға иелік етті. Қабырға суреттерінің қайта жандануы Давид Гареджи монастырьларындағы өмірдің жалпы дамуымен уақыт бойынша сәйкес келеді. Давид Гареджи монастырының қабырға суреттерінің жоғары көркемдік шеберлігі оларды әлемдік қазынаның ажырамас бөлігіне айналдырды. 11-шы ғасырдың соңынан 13-шы ғасырдың басына дейін Давид Гареджидің экономикалық және мәдени дамуы ең жоғары деңгейге жетті, бұл ортағасырлық Грузия патшалығының жалпы гүлденуін көрсетеді. Удабно, Бертубани және Чичхитури сияқты жаңа монастырьлар салынды, ескілері кеңейтіліп, қайта ұйымдастырылды. Грузин монархиясының құлауымен монастырь ұзақ уақыт бойы құлдырап, 1265 жылы моңғол әскерінің шабуылына ұшырады, бірақ кейін грузин патшалары оны қалпына келтірді. 1615 жылғы Сефевид шабуылынан зардап көрмеді, онда монахтар қырғынға ұшырап, монастырьдың бірегей қолжазбалары мен грузин өнерінің маңызды туындылары жойылды, бірақ 1690 жылы Давид Гареджидің отаны болып тағайындалған Онопре Махутадзе кезінде қайта тірілді. 1921 жылы Грузияны большевиктер басып алғаннан кейін монастырь жабылды және адамсыз қалды. Кеңес-афған соғысы жылдарында монастырь аумағы совет әскерінің оқу полигоны ретінде пайдаланылды, бұл монастырьдағы бірегей қабырға суреттеріне зиян келтірді. 1987 жылы жас жазушы Дато Турашвили басқарыған грузин студенттері бірнеше наразылық акцияларын ұйымдастырды. Совет қорғаныс министрлігінің шенеуніктері әскери полигонды монастырьдан көшіруге келіссе де, 1988 жылдың қазан айында оқ ату қайта басталды, бұл халық арасында кеңінен наразылық тудырды. 10 мыңға жуық грузин Тбилиси көшелерінде демонстрация өткізді, ал студенттер тобы монастырь алдында аштық жариялады. 1991 жылы Грузия тәуелсіздік алғаннан кейін Давид Гареджидегі монастырь өмірі қайта жанданды. Алайда 1996 жылы Грузияның қорғаныс министрлігі аймақта әскери жаттығуларды қайта бастады, бұл жаңадан туған халықтың наразылығын оятты. 1997 жылдың мамыр айында жүздеген грузиндық үкіметтік емес ұйымдардың белсенділері әскери маневрлерді тоқтатып, әскери полигонның ортасына шатырларын тігіп, наразылық акциясын өткізді. Әскери шенеуніктер ақыры халықтың қысымына көніп, жаттығуларға тыйым салды. Монастырь бүгінгі күнге дейін әрекет етуде және туристер мен паломниктік сапарлардың танымал орны болып табылады.
The complex was founded in the 6th century by David of Gareji, one of the thirteen Assyrian monks who arrived in the country at the same time. His disciples Dodo and Luciane expanded the original lavra and founded two other monasteries known as Dodo's Rka (literally, "the horn of Dodo") and Natlismtsemeli ("the Baptist"). The monastery saw further development under the guidance of the 9th century Georgian saint Hilarion the Iberian. The convent was particularly patronized by the Georgian royal and noble families. The 12th century Georgian king Demetre I, the author of the famous Georgian hymn Thou Art a Vineyard, even chose David Gareja as a place of his confinement after he abdicated the throne. Despite the harsh environment, the monastery remained an important centre of religious and cultural activity for many centuries; at certain periods the monasteries owned extensive agricultural lands and many villages. The renaissance of wall painting chronologically coincides with the general development of the life in the David Gareja monasteries. The high artistic skill of David Gareja wall paintings made them an indispensable part of world treasure. From the late 11th to the early 13th centuries, the economic and cultural development of David Gareja reached its highest phase, reflecting the general prosperity of the medieval Kingdom of Georgia. New monasteries Udabno, Bertubani and Chichkhituri were built, the old ones were enlarged and re organized. With the downfall of the Georgian monarchy, the monastery suffered a lengthy period of decline and devastation by the Mongol army (1265), but was later restored by the Georgian kings. It survived the Safavid attack of 1615, when the monks were massacred and the monastery's unique manuscripts and important works of Georgian art destroyed, to be resurrected under Onopre Machutadze, who was appointed Father Superior of David Gareja in 1690. After the violent Bolshevik takeover of Georgia in 1921, the monastery was closed down and remained uninhabited. In the years of the Soviet–Afghan War, the monastery's territory was used as a training ground for the Soviet military that inflicted damage to the unique cycle of murals in the monastery. In 1987, a group of Georgian students led by the young writer Dato Turashvili launched a series of protests. Although, the Soviet defense ministry officials finally agreed to move a military firing range from the monastery, the shelling was resumed in October 1988, giving rise to generalized public outrage. After some 10,000 Georgians demonstrated in the streets of Tbilisi and a group of students launched a hunger strike at the monastery, the army base was finally removed. After the restoration of Georgia's independence in 1991, the monastery life in David Gareja was revived. However, in 1996, the Georgian defense ministry resumed military exercises in the area, leading to renewed public protests. In May 1997, hundreds of Georgian NGO activists set up their tents in the middle of the army's firing range and blocked the military maneuvers. The army officials finally bowed to the public pressure and the exercises were banned. The monastery remains active today and serves as a popular destination of tourism and pilgrimage.
Грузиндік монастырлар кешені
Кешен ішінара Әзірбайжан аумағында орналасқандықтан, 1991 жылдан бері Грузия мен Әзірбайжан арасындағы шекаралық даудың нығаюына себеп болды, және келіссөздер жалғасуда. Монастырдағы грузин монахтары "бұл даудың себебі кеңестік кезеңде христиан грузин мен мұсылман әзірбайжандықтардың арақатынасын нашарлауға бағытталған қастандықтар екенін" айтады. Әзірбайжанның сыртқы істер министрінің орынбасары Халаф Халафов: "Территориялық алмасуға мүлдем орын жоқ. Бұл мәселе бойынша келіссөздер жүргізілмейді" деді. Бұл Грузияның сыртқы істер министрі Гела Бежуашвилидің реакциясын тудырды. "Менің әріптесімнің неліктен осылай мәлімдегені маған түсініксіз", - деді ол Тбилисиде журналистерге. "Оның тарих білімі түсініксіз. Ол әлем тарихын оқып үйренуі керек."
Because the complex is partially located on the territory of Azerbaijan, it has become subject to a border dispute between Georgia and Azerbaijan, with ongoing talks since 1991. Georgian monks at the monastery say that "they see the dispute as the result of Soviet scheming to undermine relations between Christian Georgians and Muslim Azerbaijanis." "There is no room for territorial exchange. There are no negotiations over this issue," stated Azerbaijan's deputy foreign minister Khalaf Khalafov. This prompted a response from Georgian foreign minister Gela Bezhuashvili. "It is absolutely unclear to me why my colleague made these remarks," he told reporters in Tbilisi. "His history lessons are absolutely incomprehensible. He should read up on world history."
Шекараны белгілеу процесі
Әзірбайжан мен Грузия арасындағы шекараны белгілеу және демаркациялау процесі Давид Гәрәжа монастыры кешеніне әсер етеді. Кешен шекара бойында орналасқандықтан, екі ел арасында пікір қақтығысына себеп болады. 2019 жылдың 14 мамырында Бакуде Әзірбайжан Сыртқы істер министрінің орынбасары Халаф Халафов пен Грузия Сыртқы істер министрінің орынбасары Лаша Дарсалия екі ел арасындағы мемлекеттік шекараны белгілеу мәселесі бойынша кездесу өткізді. Екі ел тәуелсіздік алғаннан кейін Әзірбайжан мен Грузия арасындағы мемлекеттік шекараны белгілеу және демаркациялау жөніндегі тиісті мемлекеттік комиссиялар құрылды және Комиссияның 11 отырысы өткізілді. Осы процестің аясында Грузия-Әзірбайжан шекарасының көп бөлігін (жалпы алғанда) белгілеу туралы келісімге қол жеткізілді. Қазіргі таңда монастырь кешені орналасқан аймақты қамтитын бөлік екі ел үшін де басты мақсат болып табылады. Әзірбайжан мен Грузия арасындағы тығыз экономикалық және мәдени байланыстардың болуына байланысты, екі ел де шекараны анықтауда бейбіт ниетте. 2019 жылғы 27 ақпанда Әзірбайжанда Грузия Президенті Саломе Зурабишвили мен Әзірбайжан Президенті Ильхам Әлиев арасында өткен кездесуде екі тарап та екі ел арасындағы қалыптасқан байланыстарды ескере отырып, шекараны белгілеу процесі бойынша бірлікке қол жеткізілгенін нақты айтты.
Delimitation and demarcation process between Azerbaijan and Georgia affects the David Gareja Monastery Complex. As the complex lies along the borders, it causes a debate between the two nations. On May 14, 2019, Deputy Foreign Minister of Azerbaijan Khalaf Khalafov and Deputy Foreign Minister of Georgia Lasha Darsaliya held a meeting in Baku based on the delimitation of the state border between the two countries. Following the independence of the two countries, relevant state commissions on delimitation and demarcation of the state border between Azerbaijan and Georgia were established and 11 meetings of the Commission were held so far. Within the framework of this process, an agreement was reached on the delimitation of the most part of the Azerbaijani Georgian border (in total ). Currently, a section including the area that the monastery complex located is the main objective for both countries. Because of strong economic and cultural ties between Azerbaijan and Georgia, both countries have peaceful intentions in the determination of borders. During a meeting held in Azerbaijan, on 27 February 2019 between President of Georgia, Salome Zurabishvili and the President of Azerbaijan, Ilham Aliyev, both sides clearly emphasized consensus on delimitation process to be done by considering the existing bonds between the two countries.