Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гелати – Грузияның батыс бөлігіндегі Имерети аймағындағы Кутаиси қаласының жанында орналасқан ортағасырлық монастырлық кешен. Грузиядағы ең алғашқы монастырлардың бірі саналады және 1106 жылы Грузия патшасы Давид IV оны монастырь және білім беру орталығы ретінде құрды. Монастырь – Грузияның алтын ғасырының көрнекті үлгісі, ондағы суреттер мен ғимараттарда алтын түс басым қолданылған. Ол Грузиядағы православие христиан дінін қадірлеу мақсатымен салынған. Гелати монастыры шіркеуінің ішінде табылған кейбір қабырға суреттері 12 ғасырға дейін сақталып қалған. Монастырь 1994 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне оның тамаша сәулеті және ортағасырлық Грузияның білім беру және ғылыми орталығы ретіндегі маңыздылығы үшін енгізілді.
Georgian Orthodox monastery near Kutaisi, Georgia
Gelati is a medieval monastic complex near Kutaisi in the Imereti region of western Georgia. One of the first monasteries in Georgia, it was founded in 1106 by King David IV of Georgia as a monastic and educational center. The monastery is an exemplar of the Georgian Golden Age and a gold aesthetic is employed in the paintings and buildings. It was built to celebrate Orthodox Christian faith in Georgia. Some murals found inside the Gelati Monastery church date back to the 12th century. The monastery was inscribed as a UNESCO World Heritage Site in 1994 because of its outstanding architecture and its importance as an educational and scientific center in medieval Georgia.
Жалпы түсінік және сипаттама
Монастырь Кутаисиден солтүстік-шығысқа қарай бірнеше шақырым жердегі төбеде орналасқан. Одан Тскалццителла шатқалы да көрінеді. Ол берік тастан салынған, толық аркалары бар. Басты монастырь жоспары Исаның айқышқа асылуының және христиандықтың символы – крест пішінде жасалған. Монастырь елдің көп бөлігінен көрінетіндей етіп салынған, оның тас қабырғалары күн сәулесін шағылыстыру үшін арналған. Монастырь ішінде, қоңырау мұнарасында да аркалар бар.
The monastery is located on a hill several kilometers to the northeast of Kutaisi. It also overlooks the Tskaltsitela Gorge. It is constructed of solid stone, with full archways. The plan of the main monastery was designed in the shape of a cross, the symbol of Jesus's crucifixion and of Christianity. The monastery was designed to be visible over much of the country, with its stone walls constructed to reflect sunlight. There are archways throughout the monastery, including the bell tower.
Тарих
Гелати монастырының құрылысы 1106 жылы Грузия патшасы Давид IV басшылығымен басталды, сол кезде Кутаиси Грузияның астанасы еді. Оның көрнекті ғалымдарының ішінде философияның бірнеше классикалық туындыларын аударған, бірақ Проклқа арналған түсіндірмелерімен әйгілі болған Иоане Петрици және Аристотельдің ықпалымен жазылған «Догматикон» немесе ілімдер кітабымен танымал Арсен Икалтоэли болды. Гелати академиясы маңызды еңбектердің қолжазбаларын көшіру үшін көшірушілерді жұмысқа алды, ал сол замандағы адамдар оны «жаңа Эллада» және «екінші Афон» деп атады.
Construction began on the Gelati Monastery in 1106, under the direction of King David IV of Georgia, at which time Kutaisi was the capital of Georgia. Among its notable scholars were Ioane Petritsi, who translated several classics of philosophy but is best known for his commentaries on Proclus; and Arsen Ikaltoeli, known for his Dogmatikon, or book of teachings, influenced by Aristotle. The Gelati Academy employed scribes to compile manuscript copies of important works, and people of the time called it "a new Hellas" and "a second Athos".
Үшбұрыштар
Византия империясы кезінде триптихтер кең таралған және грузин мәдениетінде маңызды рөл атқарды. Триптихтер шіркеуге жасалған сыйлықтардың тағы бір түрі болды. Триптихтер қауым үшін иконаның бір формасы еді. Монастырдың ең бағалы иконаларының бірі – Хахули триптихi, ол 12 ғасырдан бастап 1859 жылы ұрланғанға дейін Гелати монастырында сақталды. 1923 жылы қайта оралғанмен, ол бұрынғыдай толық емес күйде болды.
Triptychs were popular during the Byzantine Empire and important in Georgian culture. The triptychs represented another form of contribution to the church. Triptychs were a form of iconography for the congregation. One of the most valuable icons housed in the monastery was the Khakhuli triptych, which was enshrined in the Gelati Monastery from the 12th century until being stolen in 1859. Although returned in 1923, it was in a reduced condition.
Мозаикалар
Монастырьдың ішкі жағы классикалық Византия стилінде жасалған, христиандық нанымның түрлі жақтарын көрсететін мозаикалармен безендірілген. Ең ірісі – 12 ғасырдың шедевр туындысы, онда бала Исаны құшақтаған Құдай ана бейнеленген. Ол негізгі шіркеудің апсидасын әсемдейді және Грузия мәдениеті үшін маңызды өнер туындысы болып табылады. Алтарь үстінде Құдай ананың мүсіні орналасқан, ол қолындағы бала Исаға қадап қарап тұр.
The interiors of the monastery hold mosaics in classic Byzantine style illustrating aspects of Christian belief. The largest, a 12th century masterpiece depicting the Virgin Mary holding the baby Jesus, dominates the apse of the main church, and is an artwork of cultural importance in Georgia. Above the altar is situated a statue of the Virgin Mary, looking down at the baby Jesus she is holding.
Қорғау
Монастырь әлі де іштегілікті және оның шіркеулері діни қызметтер үшін үнемі пайдаланылып тұрады. ЮНЕСКО-ның қадағалауымен, бұл орын үздіксіз қалпына келтірілуде және қорғалуда. Монастырьдың барлық түпнұсқа құрылыстары бұрынғы күйінде сақталған және қолданыста. Мозаикалар мен қабырға суреттері ЮНЕСКО консервациясына дейін зақымдалған, бірақ академия ғимаратының жаңа шатыры грузин консерваторларымен орнатылған кезде тоқтатылды. Президенттің жарлығымен, 2006 жылы монастырь қорғау және қалпына келтіру мақсатында Ұлттық ескерткіштер тізіліміне қосылды.
The monastery is still active and its churches continue to be regularly used for religious service. Under the supervision of UNESCO the site is being continually restored and protected. All the original structures of the monastery are intact and functional. The mosaics and murals were damaged prior to UNESCO conservation, but halted when the roof of the academy building was replaced by Georgian conservators. By presidential decree, the monastery was added to the National Register of Monuments for protection and restoration in 2006.