Дэвид Леви: Шахматшы, жазушы және инноватор

Кіріспе

Дэвид Нил Лоуренс Леви (14 наурыз 1945 жылы туған) – ағылшын шахматшысы, жазушы және кәсіпкер. Ол Шотландия үшін ойнайтын шахматтағы халықаралық шебер және бизнесмен. Ол компьютерлік шахмат және жасанды интеллект саласындағы қызметімен, сондай-ақ Компьютерлік Олимпиадалар мен Ақыл-ой спорттары Олимпиадаларын құрушы ретінде танымал. Ол шахмат және компьютерлер туралы 40-тан астам кітап жазған.

Өмір және мансап

Леви Лондон қаласында дүниеге келді және Барнеттегі Королева Елизавета мектебінде оқыды. 1965 және 1966 жылдары Лондонның жасөспірімдер шахмат чемпионатында жеңіске жетті. 1968 жылы Шотландия шахмат чемпионатының чемпионы атанды. 1969 жылы Прая-да-Роша аймақтық турнирінде бесінші орынды бөлісіп, халықаралық шебер атағын алды. Көп жылдық турнирлік үзілістен кейін Леви жақында қайтадан турнирлерге қатысып жүр және Шотландияның аға командасынан ойнайды. 1971 жылы Леви кәсіби шахмат жазушысы болды. Леви 17 жыл бойы Киннің қарындасы Жаклинге үйленген. Ол Ұлы Пойыз тонаушысы Рональд Биггстің әдеби агенті қызметін атқарды және оның британдық әділеттен қашуын ұйымдастырғанын мәлімдеді. 1974 жылы Леви Монти Ньюборн және Бен Миттменмен бірге алғашқы Компьютерлік шахмат әлем чемпионатының ұйымдастырушысы болды. 1978 жылы Халықаралық компьютерлік шахмат қауымдастығын құрды. 1970-ші жылдардың соңында Леви Техас Инструменттерімен TI 99/4A үй компьютерлік жобасы үшін шахмат модулін әзірлеу бойынша кеңес берді және Милтон Брэдли сияқты бірнеше компания үшін шахмат бағдарламалық қамтамасы мен аппараттық құралдарын жасау үшін Intelligent Software құрды. Intelligent Software кейіннен Enterprise үй компьютерімен байланысты мәселелерге байланысты құлдырады. 1997 жылы "CONVERSE" бағдарламасы үшін Лобнер жүлдесін жеңіп алған команданы қаржыландырды. Бұл жүлде адаммен ең жақсы қарым-қатынас жасайтын бағдарламаға беріледі. Леви 2009 жылы тағы да бәйгеге қатысып, жеңіске жетті. 1986 жылдан 1992 жылға дейін және 1999 жылдан 2018 жылға дейін Халықаралық компьютерлік ойындар қауымдастығының президенті болды. 2003 жылы Нью-Йоркте Каспаров пен Deep Junior арасындағы шахмат матчының ережелер және төрелік комитетінің төрағасы болды. Леви компьютерлік хакер Мэтью Беванмен бірге "Tiger Computer Security" деген бизнес ашты. Леви сонымен қатар 2007 жылы АҚШ-та HarperCollins баспасынан, ал 2009 жылы Ұлыбританияда Duckworth баспасынан жарық көрген "Love and Sex with Robots" атты кітаптың авторы болды. Бұл кітаптың коммерциялық нұсқасы оның 2007 жылдың 11 қазанында Нидерландыдағы Маастрихт университетінде сәтті қорғалған докторлық диссертациясының негізінде жазылған. 2008 жылдың 17 қаңтарында ол кітабын насихаттау үшін "The Colbert Report" телешоуына қатысты. 2009 жылдың қыркүйегінде Леви секс-роботтар бірнеше жыл ішінде нарыққа шығады деп болжады. Леви сонымен қатар Малайзиядағы зертханада жұмыс істейтін команда жасаған жыныстық эротикалық чат-боттарды жасаумен айналысып жатыр. Алайда, оның адам мен робот арасындағы жыныстық қатынастар туралы зерттеулері Малайзия билігі тарапынан жағымсыз қабылданды. Олар 2015 жылы Левимен бірге төрағалық ететін "Махаббат және роботтармен жыныстық қатынас" конгресін ұйымдастырушылардың веб-сайтында "Tourism Malaysia" логотипін пайдаланып, Малайзия үкіметінің қолдауына сілтеме жасаған әрекетінен кейін заңсыз деп таныды. "Роботпен махаббат және жыныстық қатынас" конгресі 2018 жылы тағы да тоқтатылды. Бастапқыда Халықаралық компьютерлік ойын-сауық саласындағы жетістіктер конференциясының (ACE) комитет мүшелері Монтанадағы екі шараны серіктестікке қосу жоспарларына қарсы болды және Springer Nature академиялық мақалалардың жетіспеушілігіне байланысты шараларды жариялау жоспарларын тоқтатты. Кейін Стив Беннонның ACE-де негізгі баяндама жасауына қатысты дау туындады, бұл екі шараның да тоқтатылуына әкелді. Левиді оның досы сэр Клайв Синклер "Retro Computers Ltd" деп аталатын жаңа компанияға шақырды. Бұл компания Синклер мен Пол Эндрюспен болған кездесуден кейін құрылды, олар ZX Spectrum Vega ойын консолін ойлап тапты. Бұл жоба 2015 жылы көпшіліктен 150 000 фунт стерлинг жинады және сол жылы қолдаушыларға жеткізілді. Екінші портативті консоль, ZX Spectrum Vega+, ұсынылды және қайтадан көпшіліктен қаржыландырылды, бірақ төрт құрылтайшы директордың екеуі (Пол Эндрюс және Крис Смит) 2016 жылдың сәуірінде қаржыландыру аяқталғанға дейін компанияны тастап кетті. Олар өзара келіспеушіліктерді айтып кетті. Леви компаниямен жалғасты, екі директорды, Сюзанна Мартин мен доктор Янко Мрсич Флогелді, екеуі де Левидің ұзақ жылдар бойы таныс адамдары. Vega+ консолі бастапқыда 2016 жылдың қыркүйегінде қолдаушыларға жеткізілуі тиіс еді, бірақ 2017 жылдың тамызында құрылғы "ішкі жанжалдар мен заңдық шайқастар" туралы мәлімдемелер кезінде шығарылмады. Компаниялар үйінде компанияның қысқаша есептері берілгеніне қарамастан, қаражаттың жай-күйін анықтау үшін ешқандай ақпарат берілмеді. 2017 жылдың қыркүйегінде компанияның банк шоттарынан алынған мәліметтер RCL компаниясының Indiegogo арқылы жиналған барлық ақшаны 2017 жылға қарай жұмсағанын, бірақ ешқандай өнім болмағанын көрсетті. Бірақ қолдаушылардың компанияға бұрын "The Inquirer" басылымына жоғалған қаражаттың "қауіпсіз" және "шектеулі" екенін айтқан себебін түсіндіруге талаптары жауапсыз қалды. 2019 жылдың 23 қаңтарында доктор Мрсич Флогелге тиесілі "Private Planet Limited" компаниясы компанияны тарату туралы өтініш берді. 2019 жылдың 4 сәуірінде таратушылар тағайындалды, нәтижесінде қолдаушылар қолдары бос қалды.

Levy was born in London and went to Queen Elizabeth's School, Barnet. He won the London Junior Chess Championship in 1965 and 1966. He won the Scottish Chess Championship in 1968. He tied for fifth place at the 1969 Praia da Rocha Zonal tournament, scoring over two thirds and thereby obtaining the title of International Master. After many years of inactivity as a tournament player Levy has recently returned to tournament play and he plays for the Scottish Senior Team. Levy became a professional chess writer in 1971. Levy was married to Keene's sister Jacqueline for 17 years. He has functioned as literary agent for the escaped Great Train robber, Ronald Biggs and claims to have masterminded his escape from British justice. In 1974, Levy together with Monty Newborn and Ben Mittman organized the first World Computer Chess Championship. In 1978, he co founded the International Computer Chess Association. In the late 1970s, Levy consulted with Texas Instruments on the development of the Chess module for the TI 99/4A Home Computer Project and went on to set up Intelligent Software to produce chess software and hardware for a number of companies including Milton Bradley. Intelligent Software would later collapse as a result of its involvement in the failed Enterprise home computer. In 1997, he funded the team that won the Loebner Prize for the program called "CONVERSE". The prize competition rewards the program that is best able to simulate human communication. Levy entered the contest again in 2009, and won. From 1986 to 1992 and from 1999 to 2018, he was the president of the International Computer Games Association. He was Chairman of the Rules and Arbitration Committee for the Kasparov vs Deep Junior chess match in New York City in 2003. Levy once started a business called Tiger Computer Security with a computer hacker, Mathew Bevan. Levy also wrote Love and Sex with Robots, published in the United States in 2007 by HarperCollins, and in paperback in 2009 by Duckworth in the UK. It is the commercial edition of his PhD thesis, which he defended successfully on 11 October 2007, at Maastricht University, Netherlands. On 17 January 2008, he appeared on the late night television show The Colbert Report to promote his book. In September 2009, Levy predicted that sex robots would hit the market within a couple of years. Levy has also been working on a range of sexually erotic chatbots, which have been created by a team based in a lab in Malaysia. However his research into human robot sexual relations has not been viewed favourably by the Malaysian authorities who ruled the 2015 Congress on Love and Sex with Robots, which was due to be co chaired by Levy, as illegal following the organisers' attempt to imply the Malaysian governments' endorsement by using the Tourism Malaysia logo on their website. The Congress on Love and Sex with Robots was again cancelled in 2018. Initially committee members of the International Conference on Advances in Computer Entertainment (ACE) objected to plans to partner the two events in Montana and Springer Nature cancelled plans to publish the proceedings due to a lack of academic papers. Further controversy then arose over the invitation of Steve Bannon to keynote at ACE leading to both events being cancelled. Levy was brought in to a new company called Retro Computers Ltd, by his friend Sir Clive Sinclair. This company was formed after a meeting with Sinclair and Paul Andrews who conceived the ZX Spectrum Vega games console. This was backed by members of the public on a crowd funding site raising over £150,000 in 2015, and delivered successfully to backers that same year. A second portable console, the ZX Spectrum Vega+, was proposed, and crowd funded again, but two of the four founding directors (Paul Andrews and Chris Smith) left the company in April 2016 before the crowd funding finished. They left citing irreconcilable differences between them and the last remaining director Levy. Levy continued with the company installing two replacement directors, Suzanne Martin and Dr. Janko Mrsic Flogel, both long term associates of Levy. The Vega+ console was originally intended to be delivered to backers in September 2016, but as of August 2017 the device remained unreleased amid claims of "infighting and legal battles". Despite condensed accounts being filed for the company at Companies House no information has been provided to identify the status of funds. In September 2017 the company's bank statements were released showing that by 2017 all money raised via Indiegogo had been spent by RCL with no product to show for it, but calls from the backers for Levy to explain why the company had previously told The Inquirer that the missing funds were "safe" and "ring fenced" went unanswered. On 23 January 2019 a Petition to wind up the company was filed by Private Planet Limited, owned by Dr Mrsic Flogel. Liquidators were appointed 4 April 2019 leaving backers empty handed.

Компьютерлік шахматқа ставка

1968 жылы Леви және жасанды интеллект (ЖИ) саласындағы пионер Джон Маккарти Дональд Мичи ұйымдастырған кеште болды. Маккарти Левиді шахмат ойнауға шақырды, Леви жеңіске жетті. Маккарти: «Сен мені жеңе аласың, бірақ 10 жыл ішінде сені жеңе алатын компьютерлік бағдарлама пайда болады» деді. Леви оған бәс тігуді ұсынды, ал Мичи бәс сомасын арттыруға келісті. Кейін басқа да ЖИ сарапшылары қосылды, бәс сомасы 1250 фунт стерлингке жетті. 1973 жылы Леви былай деп жазды:

Зерттеушілер компьютерлердің үлкен желісі Левиге қарсы күш біріктіретінін күткен, бірақ 1970 жылы Ларри Аткин, Кит Горлен және Норт-Уэстерн университетінің Дэвид Слэйт жасаған «Шахмат 3.0» бағдарламасы АҚШ-тың бірінші компьютерлік шахмат чемпионатында жеңіске жетті. «Шахмат 4.0» 1973 және 1974 жылдары АҚШ Шахмат федерациясының рейтингін орташа турнир ойыншысынан жоғары көрсеткенімен, 1977 жылға дейін Левиге нақты қауіп тудыратын компьютерлік бағдарлама болған жоқ. 1977 жылдың сәуір айында ол Слэйт пен Аткиннің «Шахмат 4.5» бағдарламасына қарсы екі партиядан матч өткізді, ол адамдар арасындағы жарыстарда жақсы нәтижелер көрсеткен, соның ішінде 1977 жылғы Миннесота Ашық турнирін жеңіп алған. Леви бірінші партияны жеңгеннен кейін, екінші партия ойнатылмады, себебі Леви матчты ұтыра алмайтын еді. 17 желтоқсанда Леви «Каисса» бағдарламасына қарсы екі партия ойнады; тағы да Леви бірінші партияны жеңіп, матч тоқтатылды. 1978 жылдың тамызында Леви «MacHack» бағдарламасына қарсы екі партия ойнады; бұл жолы екі партия да ойналды, Леви 2:0 есебімен жеңіске жетті. Левидің бәс тілгенін жеңуі үшін қажетті соңғы матч тамыз және қыркүйек айларында 1978 жылы Канаданың Ұлттық көрмесінде «Шахмат 4.7» бағдарламасына қарсы өтті, ол «Шахмат 4.5» бағдарламасының жаңа нұсқасы еді. Леви алты партиядан тұратын матчта 4.5:1.5 есебімен жеңіске жетіп, бәс тілгенін жеңді. Компьютер екінші партияда толық жеңіске жеткізе алатын позицияға ие болғанымен, Левидің эндшпильдегі шеберлігіне еңсере алмады, ал төртінші партияда жеңіске жетті – турнирде адам шеберіне қарсы компьютердің алғашқы жеңісі, Леви өте қауіпті, күмәнді Латвиялық гамбитін ойнаған кезде. Ол бұл гамбитті матчтан бір күн бұрын жергілікті көше шахматисі Йозеф Смолиймен ойнағаннан кейін қолданды. Леви былай деп жазды: «Мен 1968 жылғы бағамымның дұрыс екенін дәлелдедім, бірақ екінші жағынан, осы матчтағы қарсыласым мен бәс тіккен кезде ойлағаннан әлдеқайда күшті болды». Ол: «Қазір маған ештеңе көңілді таң қалдырмайды», - деп атап өтті. Компьютерлік шахматтың дамуын одан әрі ынталандыру үшін Леви «Омни» журналына оны жеңетін алғашқы бағдарламаға 1000 доллар, ал олар 4000 доллар қосса, барлығы 5000 доллар ұсынатынын мәлімдеді. Шын мәнінде, Каспаров бірінші партияны ұтырып алды, бірақ матчты 4:2 есебімен жеңіп алды. Келесі жылы ол олардың тарихи реванш матчтарында 2.5:3.5 есебімен жеңілді.

Researchers expected that a large network of computers would cooperate against Levy, until Chess 3.0, a program written by Larry Atkin, Keith Gorlen, and David Slate of Northwestern University, won the first United States Computer Chess Championship in 1970. Although Chess 4.0 in 1973 and 1974 achieved a United States Chess Federation rating higher than that of the average tournament player, until 1977 no computer program was good enough to pose a serious threat to Levy. In April 1977 he played a two game match against Slate and Atkin's Chess 4.5, which had done well in human events, including winning the 1977 Minnesota Open, After Levy won the first game, the second was not played since Levy could not possibly lose the match. On 17 December, Levy played a two game match against Kaissa; once again Levy won the first game and the match was terminated. In August 1978, Levy played a two game match against MacHack; this time both games were played, Levy winning 2–0. The final match necessary for Levy to win the bet also was played in August and September 1978 at the Canadian National Exhibition, against Chess 4.7, the successor to Chess 4.5. Levy won the bet, defeating 4.7 in a six game match by a score of 4.5–1.5. The computer scored a draw in game two after getting a completely winning position but being outplayed by Levy in the endgame, and a win in game four—the first computer victory against a human master in a tournament—when Levy essayed the very sharp, dubious Latvian Gambit. He played the gambit after playing the local street player Josef Smolij the night before the game. Levy wrote, "I had proved that my 1968 assessment had been correct, but on the other hand my opponent in this match was very, very much stronger than I had thought possible when I started the bet." He observed that, "Now nothing would surprise me (very much)." To further stimulate the growth of computer chess, Levy suggested to Omni magazine that he would offer $1,000 to the first program to beat him if they added $4,000 to this, for a total of $5,000. In fact, Kasparov lost the first game, and won the match by a score of only 4–2. The following year, he lost their historic rematch 2.5–3.5.

Рибка даусы

2011 жылдың 28 маусымында Дэвид Леви және Халықаралық компьютерлік ойындар қауымдастығы (ICGA) өздерінің тергеулерін аяқтады және Васик Раджличтің Rybka бағдарламасын жасау кезінде Crafty және Fruit есімді екі басқа шахмат бағдарламасынан плагиат жасағанын анықтады. Леви мен ICGA-ның мәлімдемесіне сәйкес, Васик Раджлич ICGA ережесін бұзды: әрбір компьютерлік шахмат бағдарламасы қатысушы әзірлеушінің өзіндік жұмысы болуы керек, ал егер код басқалар жазған ойын кодтарынан алынған немесе оны қамтыса, онда барлық авторлардың атын немесе кодтың көзін тапсырыс материалдарында көрсету қажет. Шектілуге жауап ретінде Васик Раджлич Rybka жанкүйері Нельсон Эрнандеспен сұхбаттасты, онда ол ICGA-ның айыптауларына жауап берді, сондай-ақ дауға қатысты сұрақтарға және оның пікірлеріне жауап берді. 2012 жылдың қаңтар айында ChessBase.com сайтында доктор Сорен Риистің мақаласы жарияланды. Лондонның Queen Mary университетінің компьютерлік ғылым профессоры Риис Леви мен ICGA-ның шешімін, тергеуді, тергеу әдістемесін және алқа мүшелерін сынады. ICGA президенті Дэвид Леви және Сидней университетінің математика ғылымының ғылыми қызметкері Марк Уоткинс Риистің жарияланымына өздерінің мәлімдемелерімен жауап берді, олар ICGA алқасын және оның қорытындыларын қорғады. 2012 жылдың ақпан айында ChessBase Левимен екі бөлімнен тұратын сұхбатты жариялады, онда ол ICGA-ның Rybka-ға тыйым салу туралы шешіміне қатысты көптеген сұрақтарға жауап берді.