Кіріспе
Американдық дойбы шебері
Марион Франклин Тинсли (3 ақпан 1927 – 3 сәуір 1995) – американдық математик және дойбы шебері. Ол барлық уақыттағы ең ұлы дойбы шебері саналады. Тинсли 1955–1958 және 1975–1991 жылдары әлем чемпионы болды және ешқашан әлем чемпионатында жеңіліске ұшырамады. 1950 жылдан 1995 жылы қайтыс болғанға дейін ол тек жеті ойында жеңілді (олардың екеуі «Чинук» компьютерлік бағдарламасына, біреуі мас күйінде, ал біреуі бірнеше ойыншымен бірдей ойнаған кезде). Ол 1958–1975 жылдары чемпионаттардан бас тартты, сол кезде титулынан айырылды. Кейде барлық уақыттағы екінші ең жақсы ойыншы деп саналатын Дерек Олдбери Тинслидің «дойбыға Леонардо да Винчи ғылымға, Микеланджело өнерге, ал Бетховен музыкаға болғандай» екенін айтты. Тинсли мектеп мұғалімі мен фермердің ұлы, кейіннен шериф болған. Оның бір әпкесі болды және ол ата-анасынан «сүйілмегенін» сезінді. Оның 1951–1995 жылдардағы турнирлік нәтижелері («Чинукпен» ойындарды қоспағанда):
+Жыл Турнир Нәтижесі Жеңіс-Жеңіліс-Тең Жыл Турнир Нәтижесі Жеңіс-Жеңіліс-Тең
1975 Флорида Ашық 1-орын 1951 Лейксайд 1-орын
1976 Флорида Ашық 1-орын 1952 Лейксайд 1-орын
1977 Флорида Ашық 1-орын 1952 Канада Ашық 1-орын (тең)
1978 АҚШ Ұлттық Чемпионаты 1-орын 1952 Әлемнің екі қадамдық Чемпионаты vs. Ньюэлл Бэнкс Жеңіс 3–0–3
1979 Әлемнің үш қадамдық Чемпионаты vs. Элберт Лоудер Жеңіс 15–0–10
1954 АҚШ Ұлттық Чемпионаты 1-орын 1981 Әлемнің үш қадамдық Чемпионаты vs. Аса Лонг Жеңіс 3–0–3
1955 Әлемнің үш қадамдық Чемпионаты vs. Уолтер Хеллман Жеңіс 3–0–3 1982 Оңтүстік Штаттар Чемпионаты Жеңіс
1956 АҚШ Ұлттық Чемпионаты 1-орын 1982 АҚШ Ұлттық Чемпионаты Жеңіс
1958 Ұлыбритания Ашық Чемпионаты 1-орын 1983 АҚШ-Ұлыбритания Халықаралық Матчы 1-тақта
1958 Әлемнің үш қадамдық Чемпионаты vs. Дерек Олдбери Жеңіс 9–1–24 1985 Әлемнің үш қадамдық Чемпионаты vs. Аса Лонг Жеңіс 6–1–28
1970 Оңтүстік Штаттар Чемпионаты 1-орын 1987 Әлемнің үш қадамдық Чемпионаты vs. Дон Лафферти Жеңіс 2–0–36
1970 АҚШ Ұлттық Чемпионаты 1-орын 1989 Әлемнің үш қадамдық Чемпионаты vs. Пол Дэвис Жеңіс 10–0–20
1974 Флорида Ашық 1-орын 1989 АҚШ-КСРО Матчы 1-тақта
1974 Лейксайд 1-орын 1990 АҚШ Ұлттық Чемпионаты 1-орын
1974 Оңтүстік Штаттар Чемпионаты 1-орын 1994 Миссисипи Штаты Чемпионаты 1-орын
1974 АҚШ Ұлттық Чемпионаты 1-орын 1994 АҚШ Ұлттық Чемпионаты 1-орын
1975 Лейксайд 1-орын 1975 Оңтүстік Штаттар Чемпионаты 1-орын
+YearTournamentResultW–L–DYearTournamentResultW–L–D1975Florida Open1st1951Lakeside1st1976Florida Open1st1952Lakeside1st1977Florida Open1st1952Canadian Open1st (tie)1978U. S. National Championship1st1952World Two Move Championship vs. Newell BanksWon3–0–371979World Three Move Championship vs. Elbert LowderWon15–0–101954U. S. National Championship1st1981World Three Move Championship vs. Asa LongWon3–0–341955World Three Move Championship vs. Walter HellmanWon3–0–351982Southern States ChampionshipWon1956U. S. National Championship1st1982U. S. National ChampionshipWon1958British Open1st1983U. S. Great Britain international match1st board1958World Three Move Championship vs. Derek OldburyWon9–1–241985World Three Move Championship vs. Asa LongWon6–1–281970Southern States Championship1st1987World Three Move Championship vs. Don LaffertyWon2–0–361970U. S. National Championship1st1989World Three Move Championship vs. Paul DavisWon10–0–201974Florida Open1st1989U. S. U. S. S. R. match1st board1974Lakeside1st1990U. S. National Championship1st1974Southern States Championship1st1994Mississippi State Championship1st1974U. S. National Championship1st1994U. S. National Championship1st1975Lakeside1st1975Southern States Championship1st
Чинук ойындары
Тинсли 1991 жылы чемпионаттан зейнетке шықты. 1992 жылдың тамызында ол «Чинук» компьютерлік бағдарламасын 4–2 есебімен (33 теңдік нәтижемен) жеңді. «Чинук» 1990 жылы АҚШ чемпионатында Тинслиден кейін екінші орын алған еді, бұл әдетте әлем чемпионатына қатысуға жол береді. Алайда, Америка шашка федерациясы мен Англия шашка қауымдастығы компьютерге титул үшін ойнауға рұқсат бермеді. Олардың шешіміне шағымдану мүмкін болмағандықтан, Тинсли әлем чемпионы атағынан бас тарды және дереу «Чинукқа» қарсы ойнауға ниетті екенін білдірді. Бұл ресми емес, бірақ кеңінен танымал болған матч тез ұйымдастырылды, және оны Тинсли жеңіп алды. 1990 жылғы матчтарының бірінде «Чинук», ақ түсті фигуралармен ойнап, онінші жүрісте қателік жасады. Тинсли: «Бұл қателікке өкінесің», – деді. «Чинук» 36-шы жүрістен кейін, яғни 26 жүріс соң қайтадан ойнаудан бас тартты. Бас бағдарламашы Джонатан Шеффер дерекқорды зерделеп, Тинслидің сол сәттен бастап «Чинукті» жеңе алатын жалғыз стратегияны таңдағанын, ал Тинслидің 64 жүріс алға басқанын көргенін анықтады. Осыдан кейін, АШФ және АҚШФ жаңа әлем чемпионын тағайындаудың қиын жағдайына тап болды, себебі Тинсли тірі болғанда бұл титул мәнсіз болар еді. АШФ Тинслиге «Әлем чемпионы зейнеткері» атағын берді. 1994 жылдың тамызында «Чинукпен» екінші матч ұйымдастырылды, бірақ Тинсли денсаулығына байланысты алты ойыннан кейін (барлығы тең нәтижемен) матчтан шықты. Сол кезде әлемдегі екінші нөмірлі ойыншы саналған Дон Лафферти Тинслидің орнына шығып, «Чинукпен» 20-шы ойында тең түсті. Матчтан бір апта өткен соң Тинслиге қатерлі ісік диагнозы қойылды және жеті айдан кейін қайтыс болды.
Өлім
Тинсли 1995 жылдың 3 сәуірінде Техас штатының Хэмбл қаласында 68 жасында қайтыс болды. Ол Джорджия штатының Кониерс қаласында тұрған, бірақ қайтыс болғанда Техастағы қарындасын аралап келген кезде қатерлі ісіктен көз жұмды. Одан кейін Техас штатының Хэмбл қаласында тұратын егіз қарындасы Мэри Кларк, Флорида штатының Сарасота қаласында тұратын Эдж және Огайо штатының Торнвилл қаласында тұратын Джо екі бауыры қалды.
Теледидардағы рөлдері
1957 жылы Тинсли "Ақиқатты айту" телешоуында шақырылған қарсылас ретінде қатысты.