Кіріспе

Құрметті түлектерге арналған құрметті диплом

Ад-еудем дәрежесі – бір университет немесе колледждің басқа университет түлегіне, көбінесе «инкорпорация» деп аталатын рәсім арқылы табыс ететін академиялық дәреже. Ад-еудем дәрежесін алған адам көбінесе дәреже берген мекеменің қызметкері болады, мысалы, Кембридж университетінде инкорпорация нақты түрде «университет кеңсесіне қабылданған, колледж басшысы немесе стипендия иесі (құрметті стипендиядан басқа), университет баспасында қызмет атқаратын немесе колледж басшысы болып сайланған немесе тағайындалған» адамдармен шектеледі. Ад-еудем дәрежесі еңбек етіп алынған дәреже болмаса да, бастапқы дәрежелер мен инкорпорацияланған (ад-еудем) дәрежелердің екеуі де Оксфорд университетінің күнтізбесінде пост-номинальдар тізімінде көрсетіледі.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та, әдеттегі академиялық біліктілік ретінде *ad eundem* магистр дәрежесі көбінесе отарлық кезеңде пайда болды және Гарвард, Йель, Пенсильвания университеті, Принстон, Колумбия және Уильямс сияқты бірнеше мекемелерде берілді. Гарвард 1714 жылы алғаш рет *ad eundem* дәрежесін берді және 19 ғасырдың басына дейін осылай жалғастырды. Йельде бұл практика 1724 жылдан бастап 1874 жылы жойылғанға дейін кеңінен таралды. Колумбия (бұрынғы Корольдік колледж) 1758 жылғы бірінші бітіру салтанатында *ad eundum gradum* дәрежесін берді және Азамат соғысы кезеңіне дейін осы практиканы сақтап келді. Принстонда бұл дәрежелер 1884 жылға дейін үнемі беріліп тұрды. Гарвард, Йель, Браун, Амхерст және Веслиан сияқты бірнеше АҚШ университеттерінде тек түлектер ғана штаттан тыс профессор болып тағайындалады, ал кейбір жағдайларда *ad eundem* магистр дәрежесін беру дәстүрі сақталған. Осы университеттердің профессорлық қызметке бекітілген (немесе кейбір жағдайларда толық профессор атанған), бірақ оларды жұмысқа алған мекемеден диплом алмаған профессорларына құрметті магистр дәрежесі беріледі, бұл Гарвардта «біздің қойларымыздың қатарына қосылу үшін» деп сипатталады. Веслиан университетінде бұл дәреже «MA *ad eundem gradum*» деп аталады. Бұл дәстүр Веслианда 1894 жылғы маусым айында өткен бітіру салтанатында басталды. Принстон университетінің 150 жылдығында, 1896 жылы, 16 толық профессорға M.A. *Privatim* дәрежесі табысталды, бірақ бұл жеке жағдай деп есептеледі және кампустың дәстүрінің бөлігі болып табылмайды. Амхерст колледжі өзінің профессорларына магистр дәрежесін беруді жүзеге асырады, бірақ өзі бакалавр (AB) дәрежесін ғана береді. Браун және Гарвардта бұл дәрежелер профессорлық лауазымға ие және доцент дәрежесіне жеткен профессорларға беріледі, ал Амхерст, Веслиан және Йельде бұл дәрежелер тек толық профессор атанғандарға ғана табысталды. Бұл дәрежелерге қосымша оқу қажет болмайтындықтан, көптеген профессорлар оларды өзінің өмірбаяндық мәліметтеріне қоспайды, ал Йельде бұл «әдемі, қысқа рәсім, әдетте ақпан немесе наурыз айларында» өтеді. Веслианда бұл дәрежелер жыл сайынғы мамыр айындағы бітіру салтанатының бір бөлігі ретінде табысталды. Гарвардта дәреже берудің ресми рәсімі бар-жоғы белгісіз. Гарвардта бұл практика жеткілікті жарияланбаған, өйткені Гарвардтың қызғылт түсті журналындағы дәрежелерге соңғы сілтеме 1959 жылға дейін, ал кейбір профессорлар, мысалы Франческа Джино, кейде оларды өзінің резюмелерінде көрсетеді. 2023 жылғы сәуір айында Йель университетінің президенті Питер Саловей Йельдің алғашқы екі афроамерикандық студенті, Джеймс У.К. Пеннингтон мен Александр Краммеллге, оларға қарсы көптеген кемсітушілік оқиғаларға тап болғандықтан және диплом алмастан Йельді тастап кеткендіктен кейін, *M.A. Privatim* дәрежесін қайтыс болғаннан кейін берді.

Басқа елдер

Оңтүстік Африкадағы Род университеті студентке нақты біліктілігі болмаған жағдайда, тәжірибесіне сүйене отырып жоғары ғылыми дәреже алуға мүмкіндік беру үшін "ad eundem gradum" терминін қолданады. Мұндай жағдайда студент біліктілік алмайды, бірақ қабылдау шарттарының бірінен босатылады. Тағы бір жағдайда Сидней университеті кем дегенде 10 жыл қызмет еткен және Сидней университетінің түлегі емес зейнеткер (академиялық қызметкер немесе басқа да лауазымдағы қызметкер) қызметкеріне "ad eundem gradum" дәрежесін беруге құқылы, бірақ бұл жағдайда Сидней университетінің марапаты студенттің бар уже біліктілігімен бірдей деңгейде болады.