Кіріспе
Адам гормоны дигидротестостерон, 5α-дигидротестостерон гормоны ретінде, андрогенді дигидротестостерон (DHT, 5α-дигидротестостерон, 5α-DHT, андростанолон немесе станолон) – эндогенді андрогендік жыныстық стероид және гормон, негізінен простата мен қапалдың өсуі мен жаңаруына, сондай-ақ май бездірі және дене шашының құрамына қатысады. 5α редуктаза ферменті простата безі, ұрық қуыстары, эпидидимис, тері, шаш түбірлері, бауыр және ми сияқты тіндерде тестостероннан DHT пайда болуын катализдейді. Бұл фермент тестостеронның C4-C5 екі байланысын қысқартады. ДГТ прогестерон мен 17α-гидроксипрогестероннан андрогендік арна арқылы тестостерон болмаған жағдайда синтезделуі мүмкін. Тестостеронға қарағанда, ДГТ андроген рецепторының (АР) агонисті ретінде әлдеқайда күшті. Табиғи гормон рөлінен басқа, ДГТ дәрі ретінде де қолданылады, мысалы, ерлерде тестостерон деңгейінің төмендеуіне емдеу үшін; ДГТ дәрі ретінде қолданылуы туралы ақпарат алу үшін androstanolone мақаласын қараңыз.
dihydrotestosterone as a hormone
5α dihydrotestosterone, an androgen
Dihydrotestosterone (DHT, 5α dihydrotestosterone, 5α DHT, androstanolone or stanolone) is an endogenous androgen sex steroid and hormone primarily involved in the growth and repair of the prostate and the penis, as well as the production of sebum and body hair composition. The enzyme 5α reductase catalyzes the formation of DHT from testosterone in certain tissues including the prostate gland, seminal vesicles, epididymides, skin, hair follicles, liver, and brain. This enzyme mediates reduction of the C4 5 double bond of testosterone. DHT may also be synthesized from progesterone and 17α hydroxyprogesterone via the androgen backdoor pathway in the absence of testosterone. Relative to testosterone, DHT is considerably more potent as an agonist of the androgen receptor (AR). In addition to its role as a natural hormone, DHT has been used as a medication, for instance in the treatment of low testosterone levels in men; for information on DHT as a medication, see the androstanolone article.
5α- редуктаза 2 жетіспеушілігі
Көп жағдайда 5α редуктазаның 2-типіне кодталған геннің функциясы жоғалғанда пайда болатын интерсекс жағдайы, яғни организмдегі ДГТ өндірісіне жауапты негізгі ферменттің биологиялық рөлі, 5α редуктазаның 2-типіне деген туа біткен жетіспеушілігі бар адамдармен жүргізілген зерттеулерде анықталды. Бұл жағдай 5α редуктазаның 2-типі ферментінің ақауымен және организмдегі ДГТ өндірісінің ішінара, бірақ басым бөлігінің жоғалуымен сипатталады. Дегенмен, 5α редуктазаның 2-типі жетіспеушілігі бар еркектерде бірнеше салаларда вирульділік жетіспеушілігінің белгілері байқалады. Бұл жағдаймен ауыратын Доминикан еркектерінің салыстырмалы түрде үлкен тобында бет түк жоқ немесе азайтты, олар Гюеведосес деп аталады. Алайда, әлемнің басқа бөліктерінен келген науқастарда бет түкінің көбірек болуы байқалды, бірақ бет түкінің саны сол қауымдастықтардағы басқа еркектерге қарағанда әлі де азайды. Бұл айырмашылықтар андрогенге тәуелді шаштың өсуі бойынша нәсілдік айырмашылықтарды көрсетеді. Бұл жағдаймен ауыратын еркектерде еркек шашының андрогендік өсу үлгісі, терминалды шаштары көбінесе жең асты және төменгі жамбас үшбұрышымен шектеледі. 5α редуктазаның 2-типі тапшылығы туралы айтылған жағдайлардың ешқайсысында шаштың уақытша рецессиясы немесе андрогендік алопеция (шаштың қалыпты түсіп кетуі немесе шаштылық) байқалған жоқ, ал бұл әдетте барлық кавказдық еркектерде жасөспірім шақтарында белгілі бір дәрежеде байқалады. Еркектерден айырмашылығы, 5α редуктазаның 2-типі жетіспеушілігі бар генетикалық әйелдер фенотиптік тұрғыдан қалыпты. Алайда, генетикалық еркектер сияқты, олар дене түкінің өсуінің төмендеуін көрсетеді, соның ішінде қол мен аяқта түк жоқ, қолжазғы түк сәл төмендеді және жасанды түк орташа төмендеді. Бұл себум секрециясының 5α редуктазаның 1-түрімен толықтай бақыланатыны көрінеді. Осылайша, 5α редуктазаның 2-типі жетіспеушілігіне ұқсас, олар ДГТ-нің биологиялық функцияларын түсіндіруде пайдалы түсінік береді. 5α редуктаза ингибиторлары әзірленді және олар негізінен БГП (жақсы білімді простата гиперплазиясы) емдеуде қолданылады. Препараттар простата безінің көлемін едәуір азайтып, аурудың симптомдарын жеңілдетеді. 5α редуктаза ингибиторларымен ұзақ уақыт емдеу де простата қатерлі ісігінің жалпы қаупін айтарлықтай төмендетеді, бірақ кейбір жоғары дәрежелі ісіктердің қаупі бір мезгілде аздап көбейеді. Простата ауруларынан басқа, ерлердегі қалыпты шашты жоғалтуды емдеу үшін 5α редуктаза ингибиторлары әзірленді және енгізілді. Олар бұл аурумен ауыратын еркектердің көпшілігінде шаштың түсіп кетуін болдырмауға және еркектердің үштен екісінде шаштың қалпына келуіне мүмкіндік береді. Шаш түсіп кетуден басқа, препараттар гирзутизмді емдеуде де пайдалы және осы жағдаймен ауыратын әйелдерде бет пен дене шаштарының өсуін едәуір азайта алады. 5α редуктаза ингибиторлары жалпы алғанда жақсы шыдайды және олар аз мөлшерде жанама әсерлерді көрсетеді. Жыныстық дисфункция, оның ішінде эректильді дисфункция, либидоның төмендеуі және эякуляттың көлемінің төмендеуі финастерид немесе дутастеридпен емделген ерлердің 3,4-15,8% - ында болуы мүмкін. Депрессия, уайым, өзін-өзі зақымдау сияқты эмоциялық симптомдардың аздап көбеюі байқалуы мүмкін. Жыныстық дисфункция мен аффективті симптомдар ДГТ өндірісін тежеуден гөрі, аллопрегнанолон сияқты нейростероидтердің синтезін алдын алудан толық немесе ішінара туындауы мүмкін. 5α редуктаза ингибиторларын қолдану кезінде гинекомастияның аз қаупі байқалады (1,2–3,5%). 5α редуктазаның 2-типі жетіспеушілігі туралы ерлерде және әйелдерде гирсутизмге 5α редуктаза ингибиторларының тиімділігі туралы мәліметтер негізінде, ерлерде бұл препараттардың ықтимал жанама әсері денедегі және/немесе бетіндегі шаштың өсуінің төмендеуі болып табылады. 5α редуктазаның 2-типі ингибиторлары циркуляциялық ДГТ-ні әлдеқайда жоғары төмендетуге қол жеткізгенмен, МК 386 циркуляциялық ДГТ деңгейін 20-30% - ға дейін төмендетеді. Керісінше, еркектерде ДГТ деңгейін себумдегі 55% - ға дейін төмендетуі анықталды, ал финастеридтің деңгейі 15% - ға ғана төмендеді. Алайда, МК 386 акнеге қарсы емделу кезінде жүргізілген клиникалық зерттеуде елеулі тиімділік танытпады.
Биологиялық белсенділік
DHT – АР-ның қуатты агонисті және шын мәнінде рецептордың ең қуатты эндогенді лигандысы болып табылады. Оның адам АР үшін аффинитеті (Kd) 0,25-0,5 нМ құрайды, бұл тестостероннан (Kd = 0,4-1,0 нМ) шамамен 2-3 есе жоғары және бүйрек үсті безінің андрогендерінен 15-30 есе жоғары. Сонымен қатар, DHT-ның АР-дан ажырау жылдамдығы тестостероннан 5 есе баяу. АР-ны белсендіру үшін DHT-ның EC50 0,13 нМ, бұл тестостероннан шамамен 5 есе күшті (EC50 = 0,66 нМ). Биологиялық сынақтарда DHT тестостероннан 2,5-10 есе күшті екені анықталды. Трансдермалды (пластырь) ДХТ және тестостеронмен емдеуді зерттеуде терминалды жартылай ыдырау мерзімі 2,83 сағат және 1,29 сағат деп есептелді. Тестостерон сияқты басқа андрогендерден айырмашылығы, ДХТ ароматаза ферментімен эстрадиол сияқты эстрогенге айнала алмайды. Сондықтан, зерттеулер кезінде АР-ға байланысты тестостеронның әсерін және тестостеронның эстрадиолға айналуынан және одан кейін ER-мен байланысып, белсендіруінен туындаған әсерін ажырату үшін ол жиі қолданылады. ДХТ ароматизацияланбаса да, ол маңызды ER аффинитеті мен белсенділігі бар метаболиттерге айналады. Бұл 3α-андростандиол және 3β-андростандиол, олар ERβ-ның басым агонистері болып табылады.