Кіріспе

Сұрақ сағаты – Үндістанның Халық қамарының отырысының алғашқы сағаты, онда депутаттар әкімшілік қызметтің кез келген саласы бойынша сұрақтар қоя алады. Тиісті министр Парламентке ауызша немесе жазбаша түрде, қойылған сұрақтардың түріне қарай жауап беруге міндетті. Сұрақтар – Парламенттің атқарушы билікті бақылауының және жауапкершілікке тартуының маңызды құралы. Бұл Үкімет үшін өте пайдалы.

Сұрақтардың түрлері

Сұрақтардың төрт түрі бар: жұлдызды, жұлдызсыз, жедел хабарламамен берілген және жеке мүшелерге арналған сұрақтар. 1) Жұлдызды сұрақтар – ауызша жауап күтілетін сұрақтар. Мүшеге тиісті министрден жауап алғаннан кейін сұрақ қоюға рұқсат етіледі. Мұндай сұрақтарға жауаптан кейін мүше қосымша сұрақтар қоя алады. Бұл сұрақтар жасыл түспен басылады және басқа сұрақтардан ерекшелену үшін «*» жұлдызша белгісімен көрсетіледі. 2) Жұлдызсыз сұрақтар – жазбаша жауап күтілетін сұрақтар. Жауап берілгеннен кейін қосымша сұрақ қоюға болмайды. Министрге сұраққа жауап беру үшін белгілі бір мерзімде хабарлау қажет. Бұл сұрақтар ақ түспен басылады және бір күнде Лок Сабхада 230-дан аспайтын сұрақтар тізімге алынуы мүмкін. 3) Жедел хабарламамен берілген сұрақтар – шұғыл қоғамдық маңызды мәселелер бойынша қойылатын сұрақтар, сондықтан оларды 10 күннен кем мерзімде беруге болады. Осы сұрақтарға ауызша жауап беріледі және қосымша сұрақтар қойылуы мүмкін. Бұл сұрақтар ашық қызғылт түспен басылады. 4) Жеке мүшелерге арналған сұрақтар – министр емес мүшелерге қойылатын сұрақтар. Бұл сұрақтар жеке мүшелер ұсынған заң жобаларына, парламенттік комитеттерге және жеке мүшелердің қаулыларына қатысты. Бұл сұрақтар сары түспен басылады. Дегенмен, егер мүше шұғыл түрде сұрақ қоюды қаласа және хабарлама мерзімін күте алмаса, спикердің келісімімен ол сұрақ қоя алады. Мұндай сұрақтар қосымша сұрақтар деп аталады.

Басқа заң шығарушы органдардағы сұрақ сағаты

Сайланған өкілдер Премьер-Министр немесе басқа да министрлерге сұрақтар қойып, жауап алатын мұндай үдеріс көптеген елдерде парламенттік дәстүрдің бір бөлігі болып табылады. Үндістан Парламентінің Сұрақ сағаты Ұлыбританияның Өкілдер палатасындағы Премьер-Министрге сұрақтар сағаты, Шотландия Парламенті мен Уэльс Парламентіндегі Бірінші министрге сұрақтар сағаты және Канаданың Өкілдер палатасындағы Сұрақтар кезеңі сияқты.

Мундра туралы жанжал

Үндістанның алғашқы ірі қаржылық алаясы 2-ші Лок Сабха отырысында аңғарылды, сол кезде Фирозе Ганди үкіметке қарасты Өмірді сақтандыру корпорациясының Харидас Мундраның компанияларына заңсыз инвестиция жасауы туралы қаржы министрлігінен сұрақ қойған болатын. Нәтижесінде сол кездегі қаржы министрі Т.Т. Кришнамахари отставкаға кетеді.

Пуджучерри лицензиясы туралы жанжал

1974 жылы 5-ші Лок Сабхада сұрақ сағаты барысында лицензиялық жанжал жария болды. Пудучерридің саудагерлері Одақтық Сауда министрлігіне 21 депутаттың қол қойған деген меморандумын ұсынды, онда түрлі тауарларды импорттауға лицензия беру сұралған. Бұл қолтаңбалар Индира Гандидің жақын көмекшісі Лалит Нараин Мишраның бұйрығымен жасалған.