Кіріспе

Моторлы тасымалдау жүйесінде қолданылатын жабық циклді резеңке лента, өнеркәсіптік конвейерлік белбеулер

Конвейерлік белбеу – белбеулік тасымалдау жүйесінің тасымалдау ортасы (көбінесе белбеулік тасымалдаушы деп қысқартылады). Белбеулік тасымалдау жүйесі – көптеген конвейерлік жүйелердің бірі. Белбеулік тасымалдау жүйесі екі немесе одан көп шкивтерден (кейде барабан деп аталады) тұрады, олардың арасында айналатын тасымалдау ортасының – конвейерлік белбеудің – жабық циклы болады. Бір немесе екі шкивтің күшімен қоздырғанда, белбеу және оның үстіндегі материал алға жылжиды. Күшпен қоздырылатын шкив – жетекші шкив, ал күшсіз шкив – бос шкив деп аталады. Өнеркәсіптік конвейерлік белбеулердің екі негізгі түрі бар: жалпы материалдарды тасымалдау, мысалы, зауыт ішінде қораптарды жылжыту, және көлемді материалдарды тасымалдау, мысалы, астық, тұз, көмір, кен, құм, қабатты тау жынысы және басқа да ресурстар мен ауыл шаруашылығы материалдарын тасымалдау.

Шолу

Конвейерлер – автоматтандырылған тарату және сақтау жүйелерінде, сондай-ақ өндіріс және дайындау орындарында қолданылатын берік және сенімді құралымдар. Компьютерлік басқарумен жабдықталған паллеттерді тасымалдау құралдарымен үйлесімде қолданғанда, бөлшек сауда, көтерме сауда және өндірістік дистрибуцияны тиімдірек етуге мүмкіндік береді. Бұл еңбекті үнемдейтін жүйе болып саналады, ол үлкен көлемдегі өнімдерді процесте жылдам жылжытуға мүмкіндік береді, соның арқасында компаниялар кішкентай сақтау алаңында және еңбек шығындары аз болғанда, көбірек өнімді жіберуге немесе алуға болады. Белдікті конвейерлер – ең көп қолданылатын қуатпен жұмыс істейтін конвейерлер, себебі олардың мүмкіндіктері жоғары және құны төмен. Өнімдер тікелей белдік үстінен тасымалданады, сондықтан дұрыс пішінді немесе қалыпсыз пішінді, үлкен немесе кішкентай, жеңіл немесе ауыр заттарды сәтті тасымалдауға болады. Белдікті конвейерлер бұрыштардан өнімді айналдыру үшін конус тәрізді роликтер мен иілген белдіктермен жабдықталған қисық бөліктермен де жасалады. Мұндай конвейерлік жүйелер көбінесе пошта сұрыптау кеңселерiнде және әуежайлардағы багажды тасымалдау жүйелерінде қолданылады. Белдікті конвейерлер әдетте металл каркастан тұрады, ал оның екі шетінде металл төсектің бойымен роликтер орналасқан. Төменгі беті тегіс емес заттарды, роликтер арасына түсіп қалатын кішкентай заттарды (мысалы, суши тасымалдағыш барындағыдай) немесе роликтер арасында иіліп тұратын өнімдерді тасымалдау үшін резеңке белдікті конвейерлер жиі қолданылады. Белдік әрбір роликке оралады және роликтердің біріне (электрмотор арқылы) қуат берілгенде, белдік металл каркас төсегінің үстінен жылжып, өнімді итереді. Жоғары жүктеме кезінде белдік тартылатын төсектер роликтермен ауыстырылады. Роликтер салмақты тасымалдауға мүмкіндік береді, себебі олар белдіктегі ауыр жүктемеден туындайтын үйкеліс күшін азайтады. Стандартты белдікті конвейер құрылымынан ерекшелігі – сэндвич белдікті конвейер. Сэндвич белдікті конвейерде бір емес, екі белдік қолданылады. Бұл екі конвейерлік белдік бетпе-бет орналасқан, тасымалданатын заттарды "сэндвич" сияқты берік ұстап тұру үшін. Белдікті конвейерлер өнімді тура сызықта немесе биіктігі мен бағытын өзгерту арқылы тасымалдауға қолданылады. Көлемді материалдарды жұмсақ еңістер мен иістер арқылы тасымалдау үшін жолақты белдікті конвейер қолданылады. Белдіктің ойысы ағын материалдың белдіктің шеттерінде қалуын қамтамасыз етеді. Ойысқа жету үшін бос жүрісті роликтерді бос жүрісті каркастың қабырғасына бұрыштап орнатуға болады. Құбыр тәрізді конвейерлер өткір бұрылыстар мен 35 градусқа дейінгі еңістерді қажет ететін материалдарды тасымалдау жолдары үшін қолданылады. Құбыр тәрізді конвейерде белдіктің шеттері дөңгелек қима жасау үшін бірге оралады. Жолақты белдікті конвейердегідей, құбыр тәрізді конвейерде де бос жүрісті роликтер қолданылады. Алайда, бұл жағдайда бос жүрісті каркас конвейерлік белдікті толығымен қоршап, оны алға итеруге және құбыр тәрізді бөлімін сақтауға көмектеседі. Жоғары бұрыштар мен жылан тәрізді иістерді қажет ететін тасымалдау жолдары үшін сэндвич белдік қолданылады. Сэндвич белдік дизайны тасымалданатын материалдарды 90 градусқа дейінгі еңіспен жоғары көтерілуге мүмкіндік береді, бұл горизонталь емес, тік бағытты қамтамасыз етеді. Бұл тасымалдау опциясы да бос жүрісті роликтермен жабдықталған. Белдікті тасымалдау жүйесінің шкивтер мен бос жүрісті роликтерден басқа маңызды құралымдарына редукторлық қораптар, жетек моторлары және олармен байланысты жалғағыштар кіреді. Белдікті тазалауға арналған скреперлер, төгу бағытын басқаруға арналған шұңқырлар, қабылдаушы белдіктегі төгуді ұстап тұруға арналған юбкалар, белдікті "керуге" арналған жинақтау, персонал қауіпсіздігі үшін қауіпсіздік қосқыштары және штригер, қысқа тіректер, жетек рамалары, шкив рамалары сияқты технологиялық құрылымдар белдікті тасымалдау жүйесін толықтыру үшін қажетті элементтерді құрайды. Кейбір жағдайларда белдікті конвейерлер статикалық жинақтау немесе картонды жинақтау үшін де қолданылуы мүмкін.

Тарих

Примитивті конвейерлік белбеулер 19 ғасырдан бері қолданылып келеді. 1892 жылы Томас Робинс көмір, кен және басқа да өнімдерді тасымалдауға арналған конвейерлік белбеуді жасауға әкелген бірқатар өнертабыстарды бастады. 1901 жылы Sandvik компаниясы болаттан жасалған конвейерлік белбеулерді ойлап тауып, өндірісті бастады. 1905 жылы Ричард Сатклифф көмір шахталарында пайдалану үшін алғашқы конвейерлік белбеулерді ойлап тапты, бұл тау-кен өнеркәсібінде революция жасады. 1913 жылы Генри Форд Мичиган штатындағы Ford Motor Company Highland Park зауытында конвейерлік белбеулерді құрастыру желілерін енгізді. 1972 жылы француздық REI компаниясы Жаңа Каледонияда сол кездегі әлемдегі ең ұзын тік ленталы конвейерді жасады, оның ұзындығы Hyacynthe Marcel Bocchetti жобалаған. Ең ұзын конвейерлік белдеу Батыс Сахарадағы Бу Кра фосфат кенішінде (1973, 98 км, 11 бөлім). Ең ұзын бір аралықтағы конвейерлік белдеу Батыс Австралиядағы Боддингтон боксит кенішінде (31 км). 1957 жылы B. F. Goodrich компаниясы Мёбиус жолақты конвейерлік белбеуін, "Терновер конвейерлік белбеу жүйесі" деп аталатын, патенттеді. Жартылай бұрылыс жасау арқасында, ол дәстүрлі белбеулерге қарағанда ұзақ қызмет ететін, өйткені тозуға оның барлық беті ұшырады. Мұндай Мёбиус белбеулері енді өндірілмейді, себебі қазіргі кезде бұрмаланбаған белбеулерді әр түрлі материалдан жасалған бірнеше қабаттан құрастыру арқылы мықтырақ етуге болады. 1970 жылы Луизиана штатындағы Intralox компаниясы толығымен пластикалық, модульдік белбеулерге алғашқы патентті тіркеді.

Құрылымы

Белдік бір немесе бірнеше материал қабаттарынан тұрады. Белбеулердің үш қабаттан тұруы жиі кездеседі: жоғарғы қаптама, қаңқа және төменгі қаптама. Қаңқаның мақсаты – сызықтық беріктік пен пішін беру. Қаңқа көбінесе тоқылған немесе металл матадан жасалған, орам және тікелей жіптерден құралған. Орам – белбеудің жүріс қасиеттерін анықтайтын кедергіге және серпімділікке ие бойлық жіптерді білдіреді. Тікелей жіптер – белбеуге кесулерге, жыртылуларға және соққыларға қарсы ерекше төзімділік пен жоғары икемділік беретін көлденең кабельдердің жиынтығын білдіреді. Ең көп қолданылатын қаңқа материалдары – болат, полиэстер, нейлон, мақта және арамид (жоғары температураға төзімді және берік синтетикалық талшықтар класы, брендтері – Twaron немесе Kevlar). Қаптамалар әдетте белбеудің қолданылуына сәйкес резеңке немесе пластик қоспалардан жасалады. Жоғары беріктік класы қажет болғанда болат конвейерлік белбеулер қолданылады. Мысалы, ең жоғары беріктік класты конвейерлік белбеу болат жіптерден жасалған. Бұл конвейерлік белбеудің беріктік класы – және ол Чилидегі Чукикамата кенішінде жұмыс істейді. Полиэстер, нейлон және мақта төмен беріктік кластарында жиі қолданылады. Арамидтің артықшылықтары – энергия үнемдеу, қызмет мерзімін ұзарту және өнімділікті арттыру. Мысалы, Қытайдың Янчжоу көмір компаниясының құрамындағы Баодиан көмір кенішінде орнатылған жер асты белдеуі 15%-дан астам энергияны үнемдеуге мүмкіндік берді. Shenhua Group бірнеше арамид конвейерлік белбеулерді орнатты, оның ішінде ұзындығы бар белбеу де бар.

Қолданбалар

Бүгінде ПВХ және резеңке материалдарынан жасалған, әртүрлі материалдарды тасымалдауға арналған конвейерлік ленталардың түрлі-түрлі нұсқалары бар. Лентамен қозғалатын материалды тасымалдау барысында белдік өлшегішпен салмақтауға болады. Үстіңгі бөлігі бір-бірінен белгілі бір арақашықтықта орналасқан бөліктері бар ленталар, яғни лифт ленталары, тік көлбеулерге шашыраңқы материалдарды тасымалдау үшін қолданылады. Конвейерлік ленталар өздігінен разрядталатын жүк тасымалдау кемелерінде және түбі ашық жүк көліктерінде пайдаланылады. Конвейерлік тасымалдау технологиясы жаяу жолдар мен эскалаторлар сияқты құрылғыларда, сондай-ақ көптеген өндірістік жинау желілерінде де қолданылады. Дүкендерде әдетте тауарларды жылжыту үшін кассада конвейерлік ленталар орнатылады, осы процесте тауарды бөлуге арналған құрылғылар қолданылуы мүмкін. Шаңғы курорттарында шаңғышыларды төбеге көтеру үшін де конвейерлік ленталар пайдаланылады. Конвейерлік ленталардың өнеркәсіптік және өндірістік қолданыс салаларына жүктерді тасымалдау, шұңқырлы ленталы конвейерлер, қоқыс тасымалдау, қаптарды тасымалдау, кодтау конвейерлері және тағы да басқалары жатады. Конвейерлік жүйені басқару үшін Адам-Машина Интерфейсін (АМИ) интеграциялау жобалану кезеңінде және тиімді инновация болып табылады. Ірі конвейерлік лента өндірушілері мен қызмет көрсетушілері: Berndorf AG, Continental AG, Fenner, Dunlop конвейерлік лентасы, Kale Conveyor, Terra Nova Technologies, ThyssenKrupp, HESE Maschinenfabrik GmbH және Tenova Takraf.

Ұзын белбеулі конвейерлер

Әлемдегі ең ұзын таспалы конвейер жүйесі Батыс Сахарада орналасқан. Ол 1972 жылы Friedrich Krupp GmbH (қазіргі thyssenkrupp) компаниясы салған және Bu Craa фосфат кендерінен бастап El Aaiun қаласының оңтүстігіндегі жағалауға дейін созылады. Әуежайдағы ең ұзын конвейерлік жүйе – Дубай халықаралық әуежайының багаж тасымалдау жүйесі. Оны Siemens орнатты және 2008 жылы пайдалануға берілді, ол дәстүрлі белдік конвейерлері мен науа конвейерлерінің үйлесімінен тұрады. Батыс Австралиядағы Боддингтон боксит кеніші әлемдегі ең ұзын бір тармақты конвейерге ие деп ресми түрде танылған. Бір тармақты дегеніміз, жүк қайта тиелмейді, ол бүкіл ұзындығы бойынша үздіксіз жүйе. Бұл конвейер – конвейерге материал жеткізетін кабельдік белбеу конвейер жүйесі. Кабельдік белбеу конвейерлері – бұл дәстүрлі бос жүргінші белбеу жүйесінің бір түрі. Идлерлердің үстінен өтетін орнына, кабельдік белбеу конвейерлері екі шексіз болат кабельмен (болат сым арқан) ұсталады, олар өз кезегінде идлер шкивтерімен ұсталады. Бұл жүйе Дарлинг тауларының қиын жері арқылы бокситті Ворсли алюминий зауытына жеткізеді. Екінші ең ұзын бір тармақты конвейер – Оңтүстік Африкадағы Секунда қаласының жанындағы Импалмо конвейері. Оны Conveyor Dynamics, Inc. жобалаған, оның кеңсесі АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Беллингхэм қаласында орналасқан, ал құрылысын Оңтүстік Африкадағы Йоханнесбург қаласындағы ELB Engineering жүзеге асырды. Конвейер шахтадан көмірді дизель отынына айналдыратын зауытқа тасымалдайды. Әлемдегі үшінші ең ұзын науа белбеу конвейері – Австралияның Вестфармерс қаласына жақын орналасқан Кураг конвейері. Conveyor Dynamics, Inc. негізгі инженерлік, басқару жүйесі және іске қосуды жүзеге асырды, ал егжей-тегжейлі инженерлік және құрылыс жұмыстарын Laing O'Rourke аяқтады. Ең ұзын халықаралық конвейер Үндістанның Мегалая штатынан Бангладештің Чхатак қаласындағы цемент зауытына дейін созылады. Оның ұзындығы шамамен және Үндістандағы карьерден цемент зауытына әк тас пен тақтатасты тасымалдайды (Үндістандағы және Бангладештегі ). Конвейерді AUMUND France және Larsen & Toubro компаниялары жасаған. Конвейерді ABB компаниясы жеткізген 1,8 МВт-қа жуық жалпы қуаты бар үш синхронды жетек блогы (Бангладеште екі жетек және Үндістанда біреу) қозғалтады. Конвейерлік белбеу Үндістан тарапында және Бангладеш тарапында ұзындығы бойынша өндірілді. Жүйенің дөңгелектері ерекше, өйткені олар жердің көлденең және тік қисықтарына бейімделе алады. Конвейерді күтіп-ұстау үшін арнайы көліктер жасалды, ол муссон кезінде су басудан сақтау үшін әрқашан жерден кемінде биіктікте орналасқан.

Таспалы конвейердің қауіпсіздік жүйесі

Өнеркәсіптік ортада қолданылатын конвейерлерге конвейер бойындағы трипкордтар сияқты тоқтату механизмдері жатады. Бұл жұмысшыларға проблема туындағанда конвейерді дереу тоқтатуға мүмкіндік береді. Конвейердің іске қосылуы туралы қызметкерлерді ескерту үшін дабыл сигналдары орнатылады. АҚШ-та Еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау басқармасы конвейер қауіпсіздігі бойынша ережелерді бекітті, OSHA 1926.555. Конвейерді қорғауға арналған басқа да жүйелерге белбеудің қисайюына сезгіштер, жылдамдық датчиктері, белбеудің жыртылуына сезгіштер және жедел тоқтату құрылғылары жатады. Белбеудің қисайюына сезгіш, белбеу құрылыммен салыстырғанда бағытын жоғалта бастаса конвейерді тоқтатады. Жылдамдық датчигі, белбеу қажетті жылдамдықпен жұмыс істемейтінін анықтаса, белбеуді тоқтатады. Белбеудің жыртылуына сезгіш, белбеу кесілгенде немесе одан әрі зақымдану қаупін көрсететін жарық болғанда белбеуді тоқтатады. Трипкордтың істен шығуы жағдайында конвейердің басқару тақтасында авариялық тоқтату орналастырылуы мүмкін.

Қайта пайдалану

Ескірген резеңке немесе эластомерлік белдеулерді көптеген тәсілмен қайта қолдануға болады. Материалды қолдануға мысалдар: құрал сандығының астарлары,