Кіріспе

Айдың азайып бара жатқан фазасының соңғы көрінетін жарық айы

"Қара ай" термині – азайып бара жатқан Айдың соңғы көрінетін жарық айын сипаттайды. Қара айдың ұзақтығы эклиптикалық ендігіне байланысты 1,5 мен 3,5 күн аралығында өзгереді. Қазіргі астрономиялық қолданыста жаңа ай осы қара ай кезеңінің ортасында, Ай мен Күннің бірігуі кезінде болады. Бұл анықтама кеңінен таралғандықтан, күнтізбелерде көбінесе "қара айдың" орнына "жаңа айдың" күні көрсетіледі.

Қара ай 30-шы дивизия ретінде

Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі жаңа айды "Күнмен қосылғаннан кейін Айдың көрінетін алғашқы жарты айы" деп анықтайды. Қара ай – бұл Айдың азаятын жарты ай фазасын білдіретін термин. Ежелгі гректер, вавилондықтар және үндістер (оларды тити деп атайды) Ай орбитасын 30 сегментке бөлген кезде, соңғы фаза "қара ай" деп аталады. Грек тілінде ол "ескі ай" деп аталып, Гекатамен байланыстырылған. Үндістанда ол Амавасия деп аталады және Калимен байланыстырылған. Бұл екі қасиетті әйелдің де қараңғылық сипаттамасы бар, сондықтан "қара ай" термині пайда болды. Вавилон, грек және үнді мәдениеттерінде қара ай, Ай мен Күн арасындағы 12° бұрыштық қашықтықта (сизигияның бір түрі) пайда болады. Жаңа ай сизигиядан кейінгі 12° ішінде пайда болады. Вавилондықтар бұл 12° доғаны "ума", ал үндістер "тити" деп атайды. Ай осы ұзындықтың өтуіне орташа есеппен 23 сағат 37 минут жұмсайды, бірақ Айдың орбиталық аномалиясының салдарынан бұл кезең 21-ден 26 сағатқа дейін өзгеруі мүмкін. Осының мағынасы, "қара ай" шындығында шамамен 23 сағат 37 минутқа созылады және ай күнтізбесінде "жаңа ай" деп белгіленген кез келген уақытты қамтиды, бұрын айтылған 1,5-3,5 күн емес.