Кіріспе

Екі немесе одан көп шкивтер мен арқан немесе кабельден тұратын жүйе.

Блок және шкивтер, немесе тек шкивтер – екі немесе одан көп шкивтерден құралған, олардың арасынан арқан немесе кабель өткізілген жүйе. Ол көбінесе ауыр жүктерді көтеру үшін қолданылады. Шкивтер блоктарға жиналады, содан кейін блоктар жұптастырылады, бірі бекітіледі, ал екіншісі жүкпен бірге қозғалады. Арқан шкивтер арқылы өткізіледі, бұл арқанға қолданылатын күшті арттырады. Бірінші ғасырда Александриялық Герон шкивтер жиынтығынан құралған крандарды сипаттаған. Геронның «Механика» кітабының (ауыр салмақтарды көтеру туралы кітап) суреттелген нұсқалары ертедегі блок және шкивтер жүйелерін көрсетеді.

(Жұмыссыздық) жағдайға ауысу

Кез келген арқанның механикалық артықшылығын жылжымалы және тұрақты блоктарын алмастыру арқылы арттыруға болады, яғни арқан жылжымалы блокқа бекітіліп, арқан көтерілген жүк бағытында тартылады. Мұндай жағдайда блоктау және арқан жүйесі "артықшылыққа жеткізілген" деп аталады. "Артықшылыққа жеткізілген қойырма" – арқанның тартылу бағыты жүк қозғалатын бағытқа сәйкес келеді. Тартқыш бөлік жылжымалы блоктан тартылады. "Кері қойырма" – арқанның тартылу бағыты жүк қозғалатын бағытқа қарама-қарсы болғанда қолданылады. Тартқыш бөлік тұрақты блоктан тартылады. Бұл жуықтау кіші мәндер үшін дәлірек, ал роликтік подшипниктердегі дөңгелектер үшін типикалды мән 1,04, ал қарапайым подшипниктердегі дөңгелектер үшін (сым арқанмен) 1,09 болады. Немесе жүк жылжытуға қажетті күштің азаюы жеткіліксіз деп есептеледі, себебі артық үйкелісті де жеңу қажет.