Кіріспе

Американдық актриса және модель (1894–1920)

Олива Томас (туған аты Олива Р. Даффи; 20 қазан 1894 – 10 қыркүйек 1920) – американдық үнсіз кино актрисасы, суретші модельі және фотомодель. Томас 1914 жылы суретшілер үшін модель болып мансабын бастады, ал келесі жылы Зигфелд Фоллизіне өтті. Зигфелд қызы ретінде жұмыс істеген кезінде ол "The Midnight Frolic" атты әлдеқандай ашық шоуда да ойнады. 1916 жылы ол үнсіз фильмдерде сәтті мансабын бастады және төрт жылдық кино мансабында 20-дан астам фильмде түсті. Сол жылы ол актриса Мэри Пикфордтың кіші інісі – актер Джек Пикфордқа үйленді. 1920 жылдың 10 қыркүйегінде Томас Парижде күйеуінің сифилис ауруына арналған дәрісі – сынап дихлоридін ішкеннен кейін бес күннен кейін қайтыс болды, бұл жедел бүйрек қабынуына әкелді. Оның өлімі апатты деп танылғанмен, ауруханаға түсуі мен одан кейінгі өлімі туралы хабарлар баспасөзде қызу талқыланды. Томас өлімі Голливудтағы алғашқы маңызды дау-дамажылдардың бірі саналады.

Ерте өмір

Олива Р. Даффи Пенсильвания штатының Шарлерой қаласында дүниеге келді, бірақ өзінің туған есімі Оливеретта Элейн Даффи екенін жиі айтатын. Ол Рена мен Джеймс Даффидің үш баласының үлкені болды, екеуі де ирланд тегінен шыққан. Оның Джеймс (1896 жылы туған) және Уильям (1899 жылы туған) деген екі інісі болды, ол кейіннен екеуіне де киноиндустрияда жұмыс табуға көмектесті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияда АҚШ Теңіз жаяу әскерлері корпусында қызметтенгеннен кейін Уильям оператор, ал Джеймс режиссердің ассистенті болды. Ол қайтыс болған кезде екі інісі де Selznick Productions компаниясында жұмыс істеді. Оның әкесі Джеймс Даффи металлург болды және 1906 жылы жұмыс орынды апатта қаза тапты. Оның қазасынан кейін отбасы Пенсильвания штатының Маккис Рокс қаласына, кішкентай заводты қалаға көшті. Томас пен оның інілері көбінесе әже-шешелерімен бірге тұратын, ал анасы Рена жергілікті заводта жұмыс істеді. Рена Даффи кейін Питтсбург және Эри көлі темір жолындағы жұмысшы Гарри М. Ван Киркке үйленді. Олардың жалғыз қызы Харриет 1914 жылы дүниеге келіп, 1931 жылы автокөлік апатында қаза тапты. 1911 жылдың сәуір айында 16 жасында ол Маккис Рокста Бернард Круг Томасқа үйленді. Екі жылдық неке кезеңінде ол Питтсбургтегі ірі Kaufmann's дүкенінде клерк болып жұмыс істеді. 1913 жылы олар ажырасып кеткеннен кейін Томас Нью-Йорк қаласына көшіп, туыстарының бірімен бірге тұрды. Кейін ол Гарлемдегі бір дүкенде жұмыс тапты.

Сахна

Фишер Флоренц Зигфелдке ұсыным хат жазды, нәтижесінде Томас Зигфелд Фоллизіне жұмысқа қабылданды. Алайда, Томас кейін бұған қарсы шығып, "өздігінен келіп, жұмыс сұрады" деп мәлімдеді. "The Follies" тобында жұмыс істеген кезінде Томас Флоренц Зигфельдпен махаббатқа түсті. Актриса Билли Беркке үйленген Зигфелдтің басқа Зигфелд қыздарымен, оның ішінде Лилиан Лорейн мен Мэрилин Миллермен (кейін Томастың жесірі Джек Пикфордқа үйленген) қарым-қатынасы болды. Томас Зигфелдпен болған қарым-қатынасын оның Беркке үйленуге келіспегендігінен кейін аяқтады. Томас "Фолиз" сахнасында ойнағанда модельдік мансабын жалғастырды. Флоренц Зигфелдтің көптеген жұлдыздарын суреттеген резиденциялық суретшісі Альберто Варгас, Томас қайтыс болғаннан кейін оның естелігінен салған портретін жасады және оны "Олив Томас немесе Лотос жегіш" деп атады (оның аяқталған туындысының арт жағына қойған табельде көрсетілгендей). "Лотос жегіш" грек мифологиясындағы лотос жегіштерге сілтеме еді. Портретте Томас белден жоғары жалаңаш, сол қолымен сол кеудесін жауып, оң қолымен жоғары көтерілген бетінен жоғары бір гүл ұстап тұр. Сурет 1982 жылы қайтыс болғанға дейін оның жеке коллекциясында сақталды және 1986 жылы жеке коллекционерге сатылды. Варгас Томасты "Зигфелд даңққа бөлеген ең әдемі қоңыр шашты қыздардың бірі" деп атады.

Үнсіз фильмдер

1916 жылдың шілдесінде Томас Халықаралық кинокомпаниямен келісімшарт жасады. Ол өзінің экрандағы дебютын Беатрис Фэрфакс фильмінің 10-шы эпизодында жасады. 1917 жылы ол Paramount Pictures үшін «A Girl Like That» фильмінде толық метражды фильмдегі дебютін өткізді. Сол жылы ол Triangle Pictures компаниясымен келісімшартқа отырды. Ұзақ өтпей, ол актер Джек Пикфордқа никелескенін жариялады, бірақ шындығында бір жыл бұрын үйленген екен. Томас пен Мэри Пикфордтың кіші інісі Джек Пикфордтың некесін құпия ұстады, себебі Томас адамдардың оның кинодағы жетістігі Пикфордтармен байланысты деп ойлауын қаламады. Оның Triangle үшін түсірген алғашқы фильмі «Madcap Madge» 1917 жылдың маусымында көрсетілді. Томастың Triangle компаниясындағы танымалдылығы «Indiscreet Corrine» (1917) және «Limousine Life» (1918) фильмдеріндегі рөлдерімен артты. 1919 жылы ол «Toton the Apache» фильмінде француз қызының рөлін сомдады, ол жігіт кейіпінде болады. Кейін Томас өзінің «Toton» жұмысын «өзім жасаған алғашқы нағыз туынды» деп атады. 1920 жылғы «The Flapper» фильмінде Томас Флоридадағы шағын қаласынан тыс өмірді іздейтін жасөспірім мектеп оқушысының рөлін ойнады. Томас – флэппер рөлін сомдаған алғашқы актриса, ал фильм флэппер өмір салтын бейнелеген тұңғыш фильм болды. Сценарий авторы Фрэнсис Марион осы терминді американдық тілге енгізуге ықпал етті. «The Flapper» танымал болды және Томастың ең сәтті фильмдерінің біріне айналды. 1913 жылы жұбайлар ажырасып, Олив модель болып жұмыс істеу үшін Нью-Йоркке көшті. 1915 жылдың 25 қыркүйегінде ол күйеуінің тастап кетуі және қатыгездігіне байланысты ажырасып кетті. 1931 жылы Бернард Круг Томас The Pittsburg Press газетіне берген сұхбатында Оливпен некелері туралы толық мәлімет берді, олардың ажырасуына себеп оның амбициясы және «зияратты» өмір сүру, сондай-ақ «әлеуметтік жағдайын жақсарту» тілегі болғанын айтты. Томас пен Пикфорд 1916 жылдың 25 қазанында Нью-Джерсиде қашып үйленді. Олардың отбасы мүшелері болмады, актер Томас Миган ғана куә болды. Жұбайлардың өз балалары болмағандықтан, 1920 жылы олар Томастың ағасының алты жасар ұлын, анасы қайтыс болғаннан кейін асырап алды.

Өлім

Бірнеше жыл бойы Томас пен Пикфорд бірге демалуға ниеттенген. Екеуі де үнемі саяхаттап, бірге уақыт өткізуге аз мүмкіндік болған. Некелері қиын жағдайда болғандықтан, олар екінші рет бал айына шығуға шешім қабылдады. Мас және шаршаған Томас Пикфордқа созылмалы сифилистен пайда болған жараларды емдеу үшін тағайындалған сынап бихлориді ерітіндісін ішіп қойды. Оқиғаның мән-жайлары әртүрлі айтылғанымен, билік Томас су немесе ұйықтауға арналған дәрі деп ойлап қателік жасаған болуы мүмкін деген болжам жасады. Дәрінің жазбасы француз тілінде болғандықтан, бұл оның жаңылысуына себеп болуы мүмкін. Сұйықтықты ішкеннен кейін ол "О, құдай-ау!" деп айқайлады, ал Пикфорд оған көмектесу үшін асықты. Ол Париждің Нойли-сюр-Сен қалашығындағы Америка ауруханасына жеткізілді, онда Пикфорд пен оның бұрынғы күйеу інісі Оуэн Мур ол бес күннен кейін қайтыс болғанға дейін оның қасында болды. Пикфорд пен Томаспен бірге Парижге келген Оуэн Мур қаңтардағы қауесеттерді жоққа шығарып, Томас өзін-өзі өлтіруге бейім емес екенін және сол кеште Пикфордпен дауламағанын айтты. Джек Пикфорд та қауесеттерді жоққа шығарып, "Олива менің Жер бетіндегі ең жақын досым еді. Оның өлімі - қорқынышты қателік" деді. 1920 жылдың 13 қыркүйегінде Париж дәрігері оның өлімін апатты деп таныды, ол оның мәйітін қарап тексерген.

Жерлеу рәсімі

Джек Пикфорд Томастың денесін АҚШ-қа әкелді. Көптеген деректерде Пикфорд жол жүрісінде өзін-өзі өлтіруге тырысқаны, бірақ одан бас тартылғаны айтылады. Мэри Пикфорд өзінің өмірбаяндық естеліктерінде ағасының оралған жолда мұндай әрекет жасағанын еске алады:

1920 жылдың 29 қыркүйегінде Нью-Йорк қаласындағы Сент-Томас епископ шіркеуінде Томасқа арналған епископтық жерлеу қызметі өтті. "Нью-Йорк Таймс" газетінің мәліметінше, іс-шарада полиция күзеті қажет болды, себебі шіркеу "жүздеген" әріптес актерлермен және шақырылған басқа да адамдармен, сондай-ақ қызығушылық танытқан көптеген көрермендермен толы болды. Салтанат кезінде бірнеше әйел есінен таныған, ал табытты көруге асыққан бірнеше ер адамның шляпалары қираған деп хабарланды. Томас Бронкстағы Вудлон зиратындағы мазарда жерленген.

Мүліктік

Томас қайтыс болғаннан кейін өсиет қалдырмады. Кейіннен 27 644 долларға бағаланған оның мүлігі анасына, екі бауырына және күйеуі Джек Пикфордқа бөлінді. Пикфорд кейіннен ақшаның бір бөлігіне ие болу құқығынан бас тартып, өз үлесін Томас анасына беруді жөн көрді. 1920 жылдың 22 қарашасында Томасқа тиесілі жеке мүліктердің көп бөлігі аукционда сатылып, шамамен 30 000 доллар түсті. Льюис Селзник Томастың қалалық көлігін белгісіз сомаға сатып алды. Мейбл Норманд 20 данадан тұратын дәретхана жиынтығы, 14 каратты алтыннан жасалған темекі салғыш және үш әшекей бұйымы, оның ішінде сапфирлі брошь сатып алды.

Салдары

Олив Томастың қайтысы туралы баспасөз жарияланымдары Голливудтың ірі жұлдызына байланысты медиа сенсациясының алғашқы мысалдарының бірі болды. Оның өлімі Голливудтағы алғашқы маңызды дау-дамағдар оқиғалардың бірі ретінде танылды. Сол шақтардағы басқа да жанжалдар – 1921 жылғы Майлы Арбакл ісі, 1922 жылғы Уильям Десмонд Тейлордың қанымен өлтірілуі, 1923 жылғы Уоллес Ридтің есірткіге байланысты қайтысы – көптеген діни және моральдық ұйымдарды Голливудты "әдепсіз" деп айыптауға итермеледі.

Танымал мәдениетте

Томастың арбағы Нью-Йорктегі Нью-Амстердам театрында қиналып жүргендігі туралы аңыз оның өлімінен кейінгі жылдары пайда болды. 2004 жылы Timeline Films компаниясының қаржысымен және Хью Хефнердің, сондай-ақ оның кино сақтау ұйымының көмегімен Сара Джей Бейкер Олив Томастың өмірі туралы "Олив Томас: Әркімнің сүйіктісі" атты деректі фильмінің премьерасын өткізді. 2007 жылы Мишель Фогель Макфарленд баспасынан "Олив Томас: Үнсіз киноның сұлулығының өмірі мен өлімі" атты өмірбаянын жазды. Олив Томастың өміріне арналған "Ghostlight" мюзиклын Мэтью Мартин мен Тим Реалбуто жазды. "Ghostlight" 2011 жылдың 26 қыркүйегінде Нью-Йорктегі Signature театрында ашылды және оны New York Musical Theatre Festival ұсынды. Билли Берк ролінде Drama Desk Award жүлдесінің иегері Рейчел Йорк, Флоренц Зигфельд, кіші ролінде Tony Award номинациясын алған Майкл Хейден, Молли Кук ролінде Tony Award жүлдесінің иегері Дейзи Иган, Фанни Брайс ролінде Кимберли Фэй Гринберг, Джек Пикфорд ролінде Мэтт Лейзи және Олив Томас ролінде жаңа актер – Рейчел Фогл ойнады. 2015 жылы романист Лэйни Джайлс Олив Томасқа арналған "Естен кеткен флэппер" атты көркем өмірбаянын жариялады. Толыққанды фактілерге негізделген бұл туынды, Оливтің Пенсильваниядағы кедейлікте өткен балалығынан бастап оның өліміне дейінгі өмірін қамтиды және оның арбағынан баяндалады, ол қазір Нью-Амстердам театрында қиналып жүр.