Джордж Нобл Плункетт: Ирланд саяхатшы, музей директоры және саяси қайраткер
George Noble Plunkett
Джордж Нобл Плункетт (1851-1948) – ирландский политик, музейный куратор, министр. Участник Пасхального восстания, отец героев Ирландской революции. Тарих, саясат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирланд ұлттық саясаткері және мұражай кураторы (1851–1948)
Irish Nationalist politician and museum curator (1851–1948)
Джордж Нобл Планкетт (3 желтоқсан 1851 – 12 наурыз 1948) – ирланд ұлттық саясаткер, мұражай директоры және өмірбаян жазушы, 1921–1922 жылдары Көркем өнер министрі, 1919–1921 жылдары Сыртқы істер министрі және 1919 жылдың қаңтарында Dáil Éireann төрағасы болды. Ол 1918 жылдан 1927 жылға дейін Техта Дала (ТД) депутаты болып қызмет етті. 1917–1922 жылдары Роскоммон-Норт округінен парламент депутаты болды. Ол 1916 жылғы Пасха көтерілісінің көшбасшыларының бірі болған Джозеф Планкеттің, сондай-ақ Джордж Оливер Планкеттің, Фиона Планкеттің және Джон (Джек) Планкеттің әкесі болды. Олар көтеріліс кезінде және одан кейін Ирландия революциялық кезеңінде де күресті.
George Noble Plunkett (3 December 1851 – 12 March 1948) was an Irish nationalist politician, museum director and biographer, who served as Minister for Fine Arts from 1921 to 1922, Minister for Foreign Affairs from 1919 to 1921 and Ceann Comhairle of Dáil Éireann in January 1919. He served as a Teachta Dála (TD) from 1918 to 1927. He was a Member of Parliament (MP) for Roscommon North from 1917 to 1922. He was the father of Joseph Plunkett, one of the leaders of the Easter Rising of 1916, as well as George Oliver Plunkett, Fiona Plunkett and John (Jack) Plunkett who also fought during the rising and subsequently during the Irish revolutionary period.
Жас шағы мен отбасы
Планкетт белгілі ирландтық Норман Планкетт отбасының бір бөлігі болды, оның ішінде Әулие Оливер Планкетт (1629–1681) та бар. Джорджтың туыстарына Фингалл графтары кірді – оның арғы атасы Джордж Планкетт (1750–1824) 8-ші Фингалл графымен «алтыншы дәрежеде туысқандық байланыста» (бесінші туысқан) болды, сондай-ақ Дунсани барондары да кірді, олардың әулеті он сегізінші ғасырда Ирландия шіркеуіне көшкен. Олардың бірі, сэр Хорас Курзон Планкетт, 1892–1900 жылдары Оңтүстік Дублиннен парламент депутаты болды, бірақ 1912 жылы Ирландияның бөлінуіне балама ретінде үйде басқаруды қолдады және 1922–1923 жылдары алғашқы Ирландия еркін мемлекетінің сенатының мүшесі болды. 1851 жылы Дублиннің Аунжер көшесі, 1-де дүниеге келген Планкетт, құрылысшы Патрик Джозеф Планкетт (1817–1918) пен Элизабет Ноблдің (Планкетт) ұлы болды. Отбасының табысы Планкеттке Францияның Ницца қаласында, содан кейін Клонгуес Вуд колледжінде және Дублиндегі Тринити колледжінде оқуға мүмкіндік берді. Дублинде ол Ренессанс және ортағасырлық өнерді, сондай-ақ басқа да пәндерді оқып, 1884 жылы бітірді. Ол қасиетті қабірдің атты орденінің қолбасшысы болды.
Plunkett was part of the prominent Irish Norman Plunkett family, which included Saint Oliver Plunkett (1629–1681). George's relatives included the Earls of Fingall—his great grandfather George Plunkett (1750–1824) was "in the sixth degree removed in relationship" (fifth cousin) to the 8th Earl of Fingall—and the Barons of Dunsany, whose line had conformed to the Church of Ireland in the eighteenth century. One of that line, Sir Horace Curzon Plunkett, had served as Unionist MP for South Dublin (1892–1900) but became a convinced Home Rule supporter by 1912 as an alternative to the partition of Ireland, and served as a member of the first Irish Free State Senate (1922–1923). Born in 1851 at 1 Aungier Street, Dublin, Plunkett was the son of Patrick Joseph Plunkett (1817–1918), a builder, and Elizabeth Noble (Plunkett). The family income allowed Plunkett to attend school in Nice in France, then at Clongowes Wood College and Trinity College Dublin. In Dublin he studied Renaissance and medieval art, among other topics, ultimately graduating in 1884. He was a Knight Commander of the Equestrian Order of the Holy Sepulchre.
Неке және балалар
Сол жылы ол Жозефина Кранниге (1858–1944) үйленді, және олардың жеті баласы болды: Филомена (Мими, 1886), Жозеф (1887), Моя (Мария, шамамен 1889), Джеральдин (Герри, шамамен 1891), Джордж Оливер (1895), Фиона (шамамен 1896) және Джон (Джек, шамамен 1897). 1907 жылдан 1916 жылға дейін ол Дублиндегі Ұлттық мұражайдың директоры болды.
That year he married Josephine Cranny (1858–1944), and they had seven children: Philomena (Mimi, 1886), Joseph (1887), Moya (Maria, c. 1889), Geraldine (Gerry, c. 1891), George Oliver (1895), Fiona (c. 1896) and John (Jack, c. 1897). From 1907 to 1916, he was curator of the National Museum in Dublin.
1890 жылдар
Көп жылдар бойы "Үй билігін" қолдаған Планкетт, партия бөлінген кезде Парнеллиттердің жағына қосылды. Олардың тапсыруымен ол 1892 жылы Мид-Тайрон округінен, ал 1895 және 1898 жылдары Дублиндегі Сент-Стефанс-Грин округінен парламентке сайлануға түсті – соңғы сайлауда бар болғаны 138 дауысқа қалып қойды.
Plunkett, a Home Rule supporter for many years, took the Parnellite side when that party split. On their behalf he contested the parliamentary constituencies of Mid Tyrone in 1892 and St. Stephen's Green, Dublin in 1895 and 1898 – missing election in the latter contest by just 138 votes.
1910-шы жылдар
Планкеттің саясатқа деген қызығушылығы көбінесе оның ұлдары – Джозеф, Джордж және Джон арқылы туды, және ол Джозефтің атылуынан кейін радикалданғанмен, Джозеф оны Көтеріліске дейін Ирландия Республикалық Бауырластығына (IRB) ант бердірген болуы мүмкін. Оның қызы Фиона 1966 жылы RTÉ сұхбатында Көтеріліске дейінгі айларда IRB басшыларының тапсырмасымен немістермен байланыс орнату үшін Швейцарияға барғанын айтты. Джозеф, Джордж және Джек Пасха Көтерілісінен кейін өлім жазасына кесілді, бірақ Джордж пен Джектың жазалары 10 жылдық қамауға ауыстырылды және екеуі де 1917 жылы босатылды. Оның кем дегенде екі қызы – Филомена мен Фиона Көтеріліске дайындыққа қатысты. Ол ұлдарының Көтерілістегі рөлі үшін Дублин Корольдік Қоғамынан қуылды. Көтеріліске үш апта қалғанда Планкетт Папа Бенедикт XV-тен жеке аудиенция сұрап, Ватиканға жіберілді, Папаның батасын алу ниетімен. Планкетт Рим Папасының Көтерілісті Пасха күні өткізудің діни символизміне қозғандығын және оны бүлікшілерге «Апостолдық батасын» беруге көндіргенін хабарлады. Планкетт 1920 жылы Ватиканға тағы барғанда Бенедикт XV оның кабинеттік лауазымымен құттықтады. Жаңа саясат жастар қанатының белсенді қолдауына қарыз болды: олар Планкетттің науқанына қолдау көрсету үшін Каррик теміржол станциясында көптеп жиналды. Халықтың арасында Куманн на мБан әйелдері болды, «жастардың үлкен бөлігі, көптеген жас жігіттер [және] сол кездегідей, жас қыздар». 1917 жылдың 3 ақпанында тәуелсіз кандидат ретінде Планкетт Роскоммон Норд округінен сайлауда жеңіске жетті. Бойлдегі жеңіс кешінде ол Вестминстерден бас тарту туралы шешімін жариялады. Ол 1917 жылдың сәуір айында Мансион Хауста конвент шақырып, ұлтшылдардың барлығын бір тудың астына біріктіретін «Тоғыз кеңесін» құру туралы келісімге келді. Ол «Либерти Лигасы» клубтарын құруды жалғастырды. Әртүрлі топтар 1917 жылдың қазанында Шин Фейн конвентінде, жаңадан сайланған Эмон де Валера басшылығымен біріктірілді. Әйелдер делегаттарының лигасы 1000 делегаттың ішінде бар болғаны 12 әйел бар екеніне наразылық білдірді; және Тоғыз кеңесінде тек графня Планкетт болды. Де Валераның Планкетт пен басқа да республикашыл емес адамдарды қабылдаған икемділігі өте тапқырлық болды. Олардың ортақ мақсаты – «Ирландия үкіметі». Олар сайлауға қатысуға белсенді азаматтар болуды көздеді. Ол 1918 жылғы жалпы сайлауда қайта сайланды және Бірінші Дайлға қосылды, онда ол қысқа уақытқа Ceann Comhairle болып қызмет етті. Бірінші ресми отырыста, Майкл О'Фланеган әкесінің салмақты сөзінде Планкетт кішкентай жиналған халыққа қол соғудан аулақ болуға ескертті. Отырыстардың католиктік сипаты одақтас қауымдардағы бөліністі нығайтты. Планкеттке формальды түрде оның тәжірибесіне орай сыртқы істер портфелі берілді, бірақ Артур Гриффит шын мәнінде шетел саясатын жүргізді. Де Валера оны 1921 жылдың тамызында тек алты адамнан тұратын ішкі кабинет құру үшін Көркемөнер портфеліне ауыстырды; осы мақсатта «олардың істеріне тұрақтылық пен прогрессивтілік сезімін беру» үшін жаңа министрлік құрылды. Де Валераның жасыл модернизм ескі дворяндықты, олардың діни және әдепті болуына қарамастан, ығыстырды.
Plunkett's interest in politics likely came mostly through his sons Joseph, George and John, and though it was following the execution of Joseph that he became radicalised, it is likely that Joseph swore him into the Irish Republican Brotherhood (IRB) some time before the Rising. His daughter Fiona, in an RTÉ interview in 1966, described how in the months before the Rising he went to Switzerland on behalf of the IRB leaders to try to make contacts with the Germans. Joseph, George and Jack were all sentenced to death following the Easter Rising, but George and Jack had their sentences commuted to 10 years' penal servitude, and both were released in 1917. At least two of his daughters, Philomena and Fiona, were involved in preparations for the Rising. He was expelled from the Royal Dublin Society for his sons' role in the Rising. Three weeks before the Rising Plunkett was dispatched to the Vatican to seek a private audience with Pope Benedict XV in the hope of getting the Pope's blessings. Plunkett reports that the Pope was moved by the religious symbolism of staging the Rising on Easter Sunday and persuaded him to give his "Apostolic Benediction" upon the rebels. When Plunkett once again travelled to the Vatican in 1920 Benedict XV congratulated Plunkett on his cabinet position. The new politics was indebted to its youth wing's vocal support: they gathered in numbers at Carrick railway station to cheer on Plunkett's campaign. Amongst the crowds were the women of Cumann na mBan, "a big percentage of youth large numbers of young men [and] more curious still for those days, young women." On 3 February 1917, running as an independent candidate, Plunkett won the seat of Roscommon North in a by election. At his victory party in Boyle he announced his decision to abstain from Westminster. He called a Convention in the Mansion House in April 1917, where after some debate it was agreed to set up a 'Council of Nine' bringing all nationalists together under one banner. He continued to build up the Liberty League Clubs. The different groups were merged in October 1917, under the newly elected Éamon de Valera, at the Sinn Féin Convention. The League of Women Delegates protested that there were only 12 women out of 1,000 delegates; and only Countess Plunkett on the Council of Nine. It was de Valera's genius to adopt a flexibility that incorporated Plunkett and other non republicans. Their common aim was "an Irish government". They intended to be active citizens taking part in the nomination of elections. He was re elected in the 1918 general election and joined the First Dáil, in which he served briefly as Ceann Comhairle. At the first public session, during a sober address given by Father Michael O'Flanagan, Plunkett warned the small crowd not to cheer. The Catholicity of the meetings confirmed the divisions to unionist communities. Nominally Plunkett was given the foreign affairs portfolio, owing to his seniority, but effectively Arthur Griffith conducted policy abroad. De Valera moved him to a Fine Arts portfolio in August 1921, in an effort to create an inner cabinet of only six; so a wholly new ministry was created for the purpose, "giving the appearance of stability and progressiveness to their affairs." De Valera's green modernism marginalized the old nobility, however Catholic and correct.
1920-1930 жылдар
Ирландияның Тәуелсіздік соғысынан кейін Планкетт келісімге қарсы жаққа қосылды және Фианна Фейлден бөлінген соң да Синн Фейнді қолдауын жалғастырды. Ол 1927 жылғы маусым айындағы жалпы сайлауда Дэйлдегі өкілдігінен айырылды. 1938 жылы ол Екінші Даилдің бұрынғы мүшелерінің бірі болды, олар өздері жариялаған қалдық егемендік билікті ИРА-ға берді, олар 1938 жылғы 17 желтоқсандағы «Вулф Тоун» апталығында жарияланған мәлімдемеге қол қойды (ирландиялық республикалық заңдылық туралы қараңыз). Планкетт Даилдің сыртқы істер министрі болған кезде Эмон де Валераға ұзақ хат жазып, «жұрттан» тым жақын қарым-қатынас жасамауға ескертті, себебі, басқа нәрселермен қатар, британдық баспасөз «көп жағдайда еврейлерге тиесілі және олардың бақылауында болды», Италияда еврейлер порнографияны жариялауға жауапты болды, «жаман еврей христиандарға деген нәпсілік жеккөрушілігін оларды жемқорлыққа салу арқылы көрсетеді» және «Ресей мен Балқаннан келген лас және білімсіз бейшаралар өте қиын иммигранттар болып табылады».
Following the Irish War of Independence, Plunkett joined the anti treaty side, and continued to support Sinn Féin after the split with Fianna Fáil. He lost his Dáil seat at the June 1927 general election. In 1938, he was one of the former members of the Second Dáil that purported to assign a self proclaimed residual sovereign power to the IRA, when they signed the statement printed in the 17 December 1938 issue of the Wolfe Tone Weekly (see Irish republican legitimism). While Dáil minister for foreign affairs, Plunkett wrote a lengthy letter to Éamon de Valera warning him not to develop too close a relationship with "the Jews" on the grounds that, among other things, the British press "was largely owned and controlled by Jews", in Italy, Jews were responsible for the publication of pornography, "for a bad Jew shows his racial hatred of Christians by corrupting them," and "the dirty and ignorant sufferers from Russia and the Balcaus [sic] make very troublesome immigrants."
Өлім
1948 жылдың 12 наурызында 96 жасында Дублинде дүние салды.
He died on 12 March 1948, at the age of 96 in Dublin.