Epidote is a calcium aluminium iron sorosilicate mineral.
Сипаттама
Жақсы дамыған эпидот кристалдары, Ca2Al2(Fe3+;Al)(SiO4)(Si2O7)O(OH), моноклиникалық жүйеде кристалданады және жиі кездеседі: олар көбінесе призма тәрізді, созылу бағыты бір симметрия жазықтығына перпендикуляр. Эпидот атауы грек тіліндегі "эпидоз" сөзінен шыққан, ол "өсім" дегенді білдіреді, призманың негізіндегі бір жағының ұзын болу сипаттамасына сілтеме жасайды. Гранітері көбінесе терең жолақты болады және кристалдар жиі қос кристалды болып келеді. Минералдың көптеген қасиеттері, мысалы, түсі, оптикалық тұрақтылары және меншікті салмағы, темірдің мөлшеріне байланысты өзгереді. Түсі жасыл, сұр, қоңыр немесе қараға жуық, бірақ көбінесе сары жасыл немесе фисташка жасылы түсті болады. Ол күшті плеохроизмді көрсетеді, плеохроизмдік түстер әдетте жасыл, сары және қоңыр болады. Клинозоизит – темірдің мөлшері өте аз болатын, жасыл, ақ немесе ақшыл қызыл түсті түрлер тобы, сондықтан химиялық құрамы орторомбтық минерал зоизитпен бірдей. Атауы грек тіліндегі "эпидоз" (ἐπίδοσις) сөзінен шыққан, ол идеалды призманың бір жағы екіншісінен ұзын болуына байланысты "қосымша" дегенді білдіреді. Эпидот – кең таралған тау жыныстарын құрайтын минерал, бірақ екіншілік пайда болушы. Ол метаморфтық текті мәрмәр және тақтатас тастарда кездеседі. Сондай-ақ, магмалық тау жыныстарын құрайтын әртүрлі минералдардың (фельдшпаттар, микалар, пироксендер, амфиболдар, гранаттар және т.б.) гидротермалдық өзгеруінің нәтижесі болып табылады. Кварц пен эпидоттан тұратын тау жынысы эпидозит деп аталады. Жақсы дамыған кристалдар көптеген жерлерде табылады: Кнаппенванд, Гросвендигердің жанында, Унтерсулцбахталда, Зальцбургте, эпидот тақтасындағы қуыстарда, асбест, адулярия, кальцит және апатитпен бірге ұзын призмалық пішіндегі керемет қара жасыл кристалдар; Пьемонттағы Ала аңғары және Траверселла; Норвегиядағы Арендал; Дофинедегі Ле Бург д'Оисанс; Коннектикуттағы Хаддам; Аляскадағы Уэльс принці аралы, мұнда метаморфтанған әктаста мыс кендерімен бірге ірі, қара жасыл, кестелі кристалдар кездеседі. Кнаппенвандтан және Бразилиядан алынған мөлдір, қою жасыл кристалдар кейде әшекей тастар ретінде кесіледі. Бірнеше аралас тау жыныстарындағы әшекей тастардың жасыл бөлігі эпидоттан тұрады. Оларға Унакит және Австралиялық Аждаһаның қан тасы жатады.
Well developed crystals of epidote, Ca2Al2(Fe3+;Al)(SiO4)(Si2O7)O(OH), crystallizing in the monoclinic system, are of frequent occurrence: they are commonly prismatic in habit, the direction of elongation being perpendicular to the single plane of symmetry. The name Epidote is derived from the Greek word 'epidosis', meaning "increase", in allusion to the crystal characteristic of one longer side at the base of the prism. The faces are often deeply striated and crystals are often twinned. Many of the characters of the mineral vary with the amount of iron present for instance, the color, the optical constants, and the specific gravity. The color is green, grey, brown or nearly black, but usually a characteristic shade of yellowish green or pistachio green. It displays strong pleochroism, the pleochroic colors being usually green, yellow and brown. Clinozoisite is green, white or pale rose red group species containing very little iron, thus having the same chemical composition as the orthorhombic mineral zoisite. The name, due to Haüy, is derived from the Greek word "epidosis" (ἐπίδοσις) which means "addition" in allusion to one side of the ideal prism being longer than the other. Epidote is an abundant rock forming mineral, but one of secondary origin. It occurs in marble and schistose rocks of metamorphic origin. It is also a product of hydrothermal alteration of various minerals (feldspars, micas, pyroxenes, amphiboles, garnets, and others) composing igneous rocks. A rock composed of quartz and epidote is known as epidosite. Well developed crystals are found at many localities: Knappenwand, near the Großvenediger in the Untersulzbachthal in Salzburg, as magnificent, dark green crystals of long prismatic habit in cavities in epidote schist, with asbestos, adularia, calcite, and apatite; the Ala valley and Traversella in Piedmont; Arendal in Norway; Le Bourg d'Oisans in Dauphiné; Haddam in Connecticut; Prince of Wales Island in Alaska, here as large, dark green, tabular crystals with copper ores in metamorphosed limestone. The perfectly transparent, dark green crystals from the Knappenwand and from Brazil have occasionally been cut as gemstones. The green part of several mixed rock ornamental stones is composed of epidote. These include Unakite and Australian Dragon Bloodstone.
Туысқан түрлері
Эпидотпен бірдей изоморфты топқа РЭЭ-ге бай аллан (негізінен лантан, церий және иттрий құрамында) және марганецке бай пиемонтит жатады. Пиемонтит Сан-Марсельдегі марганец кен орындарында, Пьемонт аймағында, сондай-ақ Жапонияның бірнеше жерлеріндегі кристалдық сланцтарда кездеседі. Мысырдың "порфидо россо антико" тасының күлгілт түсі осы минералдың болуымен байланысты. Алланит және доллазит (Ce) бірдей жалпы эпидот формуласына ие және құрамында церий тобының металдары бар. Сыртқы түрі бойынша алланит эпидоттан айқын ерекшеленеді: қара немесе қоңыр қара түсті, жылтырлығы қараңғы, массасы мөлдір емес; сонымен қатар, айқын жарылу жоқ, жақсы қалыптасқан кристалдар сирек кездеседі. Кристаллографиялық және оптикалық қасиеттері эпидотқа ұқсас; плеохроизм күшті, қызғылт, сары және жасыл қоңыр түстерде көрінеді. Алланит жиі кездесетін минерал болмаса да, көптеген кристалдық тау жыныстарының, гнейс, гранит, сиенит, риолит, андезит және басқаларының құрамында кең таралған қосымша құрамдас бөлік ретінде кездеседі. Ол алғаш рет шығыс Гренландияның гранитінде табылды және 1808 жылы Томас Аллан сипаттап, оның құрметіне түрге ат қойылды. Алланит гидратация әсерінен тез өзгеретін минерал, оптикалық тұрғыдан изотропты және аморфты болады: осы себепті бірнеше түрі ажыратылған және көптеген түрлі атаулар қолданылған. Ортит – 1818 жылы Йонс Берзелиус Швециядағы Фалунь қаласына жақын Финбода табылған, кейде бір футқа дейін жететін, жіңішке призма тәрізді кристалдардан тұратын гидратталған түріне берілген атау. Доллазит сирек кездеседі, Швецияның Норберг ауданындағы Останмосса кенішінен мәлім.
Belonging to the same isomorphous group with epidote are the REE rich allanite (containing primarily lanthanum, cerium, and yttrium), and the manganese rich piemontite. Piemontite occurs as small, reddish black, monoclinic crystals in the manganese mines at San Marcel, near Ivrea in Piedmont, and in crystalline schists at several places in Japan. The purple color of the Egyptian porfido rosso antico is due to the presence of this mineral. Allanite and dollaseite (Ce) have the same general epidote formula and contain metals of the cerium group. In external appearance allanite differs widely from epidote, being black or dark brown in color, pitchy in lustre, and opaque in the mass; further, there is little or no cleavage, and well developed crystals are rare. The crystallographic and optical characters are similar to those of epidote; the pleochroism is strong with reddish , yellowish , and greenish brown colors. Although not a common mineral, allanite is of fairly wide distribution as a primary accessory constituent of many crystalline rocks, gneiss, granite, syenite, rhyolite, andesite, and others. It was first found in the granite of east Greenland and described by Thomas Allan in 1808, after whom the species was named. Allanite is a mineral readily altered by hydration, becoming optically isotropic and amorphous: for this reason several varieties have been distinguished, and many different names applied. Orthite was the name given by Jöns Berzelius in 1818 to a hydrated form found as slender prismatic crystals, sometimes a foot in length, at Finbo, near Falun in Sweden. Dollaseite is less common, famous from the Ostanmossa mine in the Norberg district of Sweden.