Кіріспе

Оқ түрі

Ұңғымалық оқ – қағаз нысаналарды атуға арналған, алдыңғы бөлігі жалпақ, арнайы мақсаттағы оқ. Әдетте, олар жақын қашықтықта және дыбыс асты жылдамдықпен (көбінесе шамамен) атылады. Ұңғымалық оқтар өзін-өзі қорғау қаруларында, мысалы, .38 калибрлі ұңғымалы револверлерде де қолданылады, себебі олардың ұңғысы қысқа, оқтың жылдамдығы төмен және зияндылығы жоғары. Ұңғымалық оқтар көбінесе қол мылтығы және пневматикалық қару жарыстарында қолданылады.

Ұңғыма профилі

Қалыпты кескіштің алдыңғы бөлігі жазық немесе дерлік жазық болып келеді, әдетте оның диаметрі патронның калибріне тең немесе одан сәл кішірек. Нысана атуда, кескіш қағаз нысанада өте анық тесік жасайды, бұл ұпайларды санауды жеңілдетеді және нысананы бағалау кезінде қателерді азайтып, мергеннің пайдасына болады. Жалпақ мұрынды оқтар көбінесе револьверлерде немесе арнайы жасалған жартылай автоматты пистолеттерде қолданылады, мысалы, Smith & Wesson Model 52 сияқты. Бірақ бұл әрқашан солай бола бермейді, себебі кейбір кескіштердің мұрын бөлігі дөңгелек пішіндес болуы мүмкін.

Атыс қаруын кесушілердің түрлері

Суды кесушілердің түрлі нұсқалары бар: HBWC (Қуыс негізді суды кесуші), DEWC (Екі ұшты суды кесуші), BBWC (Беткейлі негізді суды кесуші) және SWC (Жартылай суды кесуші). HBWC оқтары ең төменгі жылдамдықтарда қолдануға арналған, себебі артқы жағы қуыс болғандықтан, күшті зарядта жарылуы мүмкін. DEWC оқтары автоматты қайта зарядтау станогында қолдануға ыңғайлы, оларды кез келген ұшы алға қаратылып заряддауға болады. BBWC қайта зарядтау кезінде оқты гильзаға оңай салу үшін жасалған. SWC оқтары жартылай автоматты пистолеттерде де, револьверлерде де қолдануға арналған, дөңгелек пішіні жартылай автоматты пистолеттердегі оқ жолымен жақсы үйлеседі, және олар көбінесе аң аулауға немесе өзін-өзі қорғауға арналған күшті зарядтар үшін қолданылады. Кейбір SWC оқтарының артқы бөлігі тар, бұл оларды газ тексерумен пайдалануға мүмкіндік береді. Дұрыс майланған және газ тексеруі бар SWC оқтары, газ тексеруі ұңғыдағы жеміссіздікті азайта отырып, жоғары жылдамдықтарда қолдануға жарамды.

Дұрыс

Оқтардың кескіш бөлігінің ең жоғары дәлдік қашықтығы оқтың алдыңғы бөлігінің пішініне байланысты үлкен айырмашылықтарды көрсетеді. Толық калибрлі диаметрлі кескіштер тек қысқа қашықтықта қолдануға жарамды, әдетте дәлдік аса қажет болғаннан аспайтын қашықтықта қолданылмайды. Осыдан артық қашықтықта толық калибрлі диаметрлі кескіштердің дәлдігі күрт төмендейді. Ал, SWC оқтары одан асып түсетін қашықтықта да жоғары дәлдікті сақтай алады. Жалпы алғанда, жартылай дөңгелек түйіншігі бар жартылай кескіштер, алдыңғы бөлігі жалпақ кескіштерге қарағанда дәлдік жағынан артықшылыққа ие. Алайда, алдыңғы беті жалпақ кескіштердің аулау немесе жеке қорғану мақсатындағы тиімділігі артады.

Майлау және оқ-дәрілерді сығу

Қорғасынды кескіштерді ату қаруларында қолданғанда, патронның өзегі мен ойықтарында қорғасынның жиналуын (қорғасынның жабысуын) болдырмау үшін дұрыс майлау қажет. Дұрыс майлау болғанда, қатты қорғасыннан жасалған кескіштердің жылдамдығы шамамен белгілі бір шектен аспаса, ешқандай жабысу болмайды. Ал дұрыс майлаусыз, қорғасын тез жиналуы мүмкін, тіпті бірнеше оқтан кейін. Көптеген DEWC, BBWC, HBWC және SWC оқтарында 1, 2 немесе 3 майлау ойығы болады, сонымен қатар 1 немесе 2 қысым ойығы да болуы мүмкін. (Екі қысым ойығы екі мақсатта қолданылатын оқтарда кездеседі, мысалы, .38 Special және .357 Magnum патрондарымен немесе .44 Special және .44 Magnum патрондарымен қолдануға арналған, мұнда ең жоғары дәлдікке қол жеткізу үшін патронның жалпы ұзындығы әртүрлі болуы керек.) Револьверлерде қолданылатын кескіштер дөңгелектей қысылуы керек. Жартылай автоматты пистолеттерде кескіштер конус тәрізді қысылуы керек. Бір рет атуға арналған қаруларда (мысалы, Thompson Center Contender немесе Encore) қысым міндетті емес, бірақ жоғары жылдамдыққа патронға байланысты дөңгелектей немесе конус тәрізді қысым арқылы қол жеткізуге болады, бұл оқ патроннан босатылар алдында қысымның артуына мүмкіндік береді.

Үй ішіндегі шұңқыр кескіштер

Орталықтан ұстағыш қаруларға арналған Wadcutter оқ-дәрілері көбінесе диаметрі кішірек орталық ұшы немесе дөңгелек бөлігі бар өзгертілген пішінге ие. Бұл, жабық полигондардағы резеңкеге қарсы шашыраудан қорғайтын пердеге көп зиян келтірмей, Wadcutter оқ-дәрілерін пайдалануға мүмкіндік беру үшін жасалған. Осы пішін қағаз нысанада қағазды жыртып жібермей, анық кесуді қамтамасыз етеді, бірақ резеңке пердені тек ішінара деформациялайды және резеңке төсеніштің бетін кесуге жеткілікті тереңдікке енбей, кері секіреді.

Қаруды жүктеу әдістері

Вадкаттерлерді латунь гильзасының тегістеуімен бірге заряддауға болады немесе олар латунь гильзасынан шығып тұруы мүмкін, бұл ең жоғары дәлдікті қамтамасыз етуге, гильзаның қажетті ұнтақ сыйымдылығына немесе басқа да қажетті талаптарға байланысты. Екі түрі де (тегіс немесе тегіс емес) саудада қолжетімді. Көбінесе нысанаға оқу үшін арналған болса да, вадкаттерлерді жақын қашықтықтағы жеке қорғану және аң аулау үшін де пайдалануға болады, себебі олардың өткір жиектері мен жақын қашықтықтағы дәлдігінің өлімге әкелу мүмкіндігін арттыратыны айтылады.

Басты әсерлері

Қайырмалар көбінесе қорғасыннан жасалады. Қорғасынның мылтық трубкасының ойықтарына және револьвердің бастапқы конусына сіңуі, қайырмалардың қолданылатын максималды жылдамдығын шамамен 900 фут/секундтан төменге дейін шектейді. Қазіргі заманғы шешім – қорғасын оқтың үстіне ұнтақ жағып, оны қорғау қабығымен қаптау. Жоғары жылдамдықпен атылған оқтар, егер толық металл қаптамалы оқтар алдымен қорғасын қалдықтарын жоймастан атылса, бұрандалы бөліктердің және бастапқы конус тікелей бұрылуына, сондай-ақ артық қысымнан туындайтын қауіпті жағдайға әкелуі мүмкін. Қорғасынды алып тастау үшін механикалық құрал (мысалы, Льюис қорғасынды алып тастаушы немесе оның баламасы) және/немесе химиялық әдістер қолданылуы мүмкін, бұл қайырмаларды тым жоғары жылдамдықпен атқан кезде пайда болатын қорғасын жиналуын болдырмайды.