Кіріспе

Әуе кемесінің жылдамдық көрсеткішінде көрсетілген

Көрсетілген жылдамдық (IAS) – әуе кемесінің пито-статикалық жүйесімен өлшенген және жылдамдық көрсеткіште (ASI) көрсетілген жылдамдық. Бұл – ұшқыштардың негізгі жылдамдық анықтамасы. Бұл мән орнату қатесіне, құрал қатесіне немесе нақты кездесетін ауа тығыздығына түзетілмейді.

Әуе кемесінің түйіндермен көрсетілген жылдамдығы әдетте "Көрсетілген түйіндік жылдамдық" үшін KIAS деп қысқартылады (калибрленген жылдамдық үшін KCAS және нақты жылдамдық үшін KTAS). IAS пилот үшін маңызды мән, себебі ұшу нұсқаулығында ұшу жылдамдығы сияқты маңызды көрсеткіштер үшін осы көрсетілген жылдамдықтар берілген. Бұл жылдамдықтар, нақты жылдамдық бойынша, тығыздық биіктігіне байланысты айтарлықтай өзгереді. Алайда, әдеттегі азаматтық режимде әуе кемесінің аэродинамикалық құрылымы тек динамикалық қысымға ғана жауап береді және әуе кемесінің қасиеттері бірдей болады. Осы динамикалық қысым жылдамдық көрсеткішін қозғайтындықтан, әуе кемесі, мысалы, тығыздығына, биіктігіне немесе нақты жылдамдығына қарамастан, жарияланған көрсетілген жылдамдықта (ағымдағы конфигурация үшін) әрқашан тоқтап қалады. Сонымен қатар, АЖЖ кейбір ережелерде және әуе қозғалысын басқару ұшқыштарға нұсқау беретін кезде нақтыланады, себебі жылдамдық көрсеткіш осы жылдамдықты көрсетеді (анықтама бойынша) және ол ұшқыштың трансоникалық немесе дыбыс жылдамдығынан төмен жұмыс істегенде жылдамдыққа қатысты негізгі анықтамасы болып табылады.

IAS және CAS

IAS – бұл тіпті ұшақ теңіз деңгейінде, Халықаралық стандартты атмосфера жағдайында (15 °C, 1013 hPa, 0% ылғалдылық) болған кезде де, ауадағы нақты жылдамдық емес. IAS-ты белгілі аспаптық және позициялық қателіктерге түзету қажет, осы атмосфералық жағдайдағы нақты әуе жылдамдығын көрсету үшін, және осы түзетілген мән CAS (калибрленген әуе жылдамдығы) деп аталады. Осыған қарамастан, ұшқыштың негізгі жылдамдық көрсеткіші ASI, IAS-ты (анықтама бойынша) көрсетеді. CAS пен IAS арасындағы қатынас әрбір ұшақ түрі мен моделі үшін белгілі және құжатталған.

IAS және V жылдамдықтары

Ұшақтың ұшқыштар нұсқаулығында V жылдамдықтары әдетте IAS түрінде беріледі, яғни әуе жылдамдығын көрсететін құралмен өлшенген жылдамдықтар. Себебі, ұшақ әртүрлі TAS болған жағдайда да бірдей IAS-та бірдей қасиеттер көрсетеді. Мысалы, ыстық және биік әуежайға қонса, ұшқыш ұшақты дұрыс жақындау және қону жылдамдықтарымен басқару үшін сол IAS-ты қолданады, тіпті екі қону арасындағы TAS айтарлықтай ерекшеленсе де. IAS дыбыс жылдамдығынан төменгі шамадағы маңызды жылдамдықтарды сенімді түрде бақылауға мүмкіндік берсе, жоғары жылдамдықтарда бұл мүмкін емес. Мысалы: (1) ауаның қысымға берілу қасиеті дыбыс жылдамдығына жақындағанда күрт өзгереді және (2) дыбыс жылдамдығы температураға, демек биіктікке байланысты өзгереді. Сондықтан, ұшақ конструкциясының қауіпсіздігі үшін ең жоғары рұхсат етілген жылдамдық, яғни ешқашан аспауға тиіс жылдамдық (VNE деп қысқартылады), жылдам ұшақтардың пайдалану нұсқаулықтарында әртүрлі биіктіктерде көрсетіледі, төмендегі үлгі кестеде көрсетілгендей.

IAS км/сағ
9144,00 м 370
5957620,00 м 410
6606096,00 м 450
7254572,00 м 490
7903048,00 м 540
870

Ref: Pilot's Notes for Tempest V Sabre IIA Engine Air Ministry A. P.2458C PN