Кіріспе

Ағылшын тіліндегі жиі қолданылатын орын сақтаушы есім. Джон Доу (еркек) және Джейн Доу (әйел) – адамның нақты аты-жөні белгісіз немесе қасақана жасырылған жағдайларда АҚШ және Ұлыбританияда қолданылатын көп мақсатты орын сақтаушы есімдер. Бұл атаулар ағылшын құқығында және оның ықпалындағы басқа да құқықтық жүйелерде сақталған. Ұлыбритания, Австралия және Жаңа Зеландияда кейде "Джо Блоггс" немесе "Джон Смит" сияқты басқа есімдер де кез келген адамды білдіретін орын сақтаушы ретінде бейресми түрде қолданылады; алайда, мұндай есімдер заң және полиция салаларында Джон Доу сияқты жиі қолданылмайды. Орын сақтаушы есімдермен аталған танымал сот істері: 1973 жылғы АҚШ Жоғарғы Сотының абортқа қатысты маңызды шешімдері: Роу Вейдке қарсы ("Роу" – псевдоним) және Доу Болтонға қарсы (1973); сондай-ақ азаматтық істер: Доу де. Джон Хёррелл Лускомбқа қарсы Йейтс, Хокер және Мадж (1822) 5 B. & Ald. 544 (Англия), Маккиог v. Джон Доу (Ирландия; 2012) және Uber Technologies, Inc. v. Doe I (Калифорния, 2015).

Танымал сот істері

1973 жылғы аборт ісі Roe v. Wade және Doe v. Bolton істерінің атаулары кейінірек тиісінше Норма Маккорви мен Сандра Кано екені анықталған анонимді талапкерлерден алынған. 1986 жылы зорланғаннан кейін Торонто полициясына қарсы 11 жылдық сот дауын жүргізген, тек Джейн Доу деп танылатын Торонтолық әйел, полицияның оны «Балкон зорлаушысын» ұстау үшін әдейі пайдаланғанын мәлімдеді. Ол 1998 жылы істі жеңіп, сол жылы «Шателин» журналының «Жыл әйелі» атанды. 2003 жылы ол өзінің тәжірибесі туралы «Джейн Доудың оқиғасы: Зорлау туралы кітап» атты кітабын жариялады. «Doe» шақыруы – талапкердің беймәлім айыпталушының жеке басын анықтау үшін пайдалана алатын тергеу құралы. Онлайн қызмет провайдерлері мен интернет-провайдерлеріне анонимді жазбаның авторын анықтау үшін жиі «Doe» шақырулары жіберіледі. Сериялық кісі өлтіруші Ричард Лоренс Маркетт белгісіз әйелді, тек «Джейн Доу» деп танылатынды өлтіргенін мойындады. 2011 жылдың 21 шілдесінде Bharti Airtel, BSNL және Reliance Communications сияқты бірнеше интернет-провайдерлерінде файл алмасу сайттарына қол жеткізуге тыйым салынды, себебі Reliance BIG Pictures Дели жоғары сотынан «Джон Доу» бұйрығын алды, бұл оларға «Сингхам» фильмін заңсыз қайта таратушыларға қарсы тоқтату туралы ескертулер жіберуге мүмкіндік берді. Бұл фильмнің авторлық құқығын бұзу деңгейін 30%-ға төмендетті деген сөз. 2011 жылдың 29 тамызында Reliance Entertainment Дели жоғары сотынан «Джон Доу» бұйрығын алды, бұл оларға жақын арада шығатын «Бодигард» фильмінің заңсыз көрсетілуіне немесе таратылуына жол бермеуге мүмкіндік берді. Бұл бұйрық Reliance Entertainment-тің зияткерлік меншігін анонимді бұзушылардың авторлық құқығын бұзуынан қорғайды. АҚШ соттарында псевдонимдерді қолдану мен таңдау ережеленбеген. Бұл практика 1969 жылға дейін сирек болды және кейде заңдық негізде қарсылық тудырды. Қазіргі уақытта псевдонимдерді қолдану туралы сот ережелері жоқ. Азаматтық іс жүргізу кодексінің 10-бабында: «Арыздың тақырыбында барлық тараптардың аттары көрсетілуі тиіс» делінген. Бұл ереже тараптардың атын құпия ұстау үшін не істеу керектігі туралы нұсқау бермейді. 1969 жылға дейін соңғы ширек ғасырдағы Жоғарғы соттың бір ісінде, апелляциялық соттың үш шешімінде және аудандық соттың бір шешімінде жалғыз немесе бас талапкер ретінде анонимді тұлға болды. 1969 жылдың 22 қаңтары мен Roe және Doe ісі бойынша Жоғарғы сот шешім шығарған күні аралығында анонимді талапкерлерді қамтитын жиырма бір аудандық сот шешімі және екі апелляциялық сот шешімі болды. 2015 жылдың 18 қаңтарында Калифорниядағы Стэнфорд университетінің кампусында әйел зорланды. Сот құжаттарында Эмили Доу деп танылған әйелдің келесі жылы шабуылшының сотталуында оқыған құрбандыққа тигізген әсер туралы мәлімдемесі кеңінен таралды және ол «Glamour» журналының «Жыл әйелі» атанды. 2019 жылы ол өзінің нақты атын – Шанель Миллер деп жариялады. 2015 жылдың 10 наурызында HTG Capital Partners LLC компаниясы Чикаго сауда биржасынан фирмалардың аттарын жариялауға мәжбүрлеу үшін анонимді «спуферлерге» қарсы федералдық сотқа шағым түсірді. HTG 2013 және 2014 жылдары мыңдаған осындай манипуляциялардың дәлелін тапқанын мәлімдеді. 2016 жылдың қарашасында Дональд Трамптың зорлағаны туралы жария ету жоспарын тастаған әйел тек «Джейн Доу» деп танылды. 2017 жылдың қазан айында АҚШ иммиграция және кедендік басқармасы ұстаған белгісіз кәмелетке толмаған «Джейн Доу» Гарза мен Харган ісінде үкіметке абортқа қол жеткізуіне кедергі келтірмеуді талап етті. 2021 жылдың наурызында Онтарионың Жоғарғы сотының судьясы Моллой 2018 жылғы Торонтодағы фургонмен жасалған шабуылдың жасаушысы және оны іздеген Алек Минассянды «Джон Доу» деп атады.