Кіріспе
U6 солтүстік-оңтүстік жылдам транзит желісі – Берлин метрополитенінің 29 станциясы бар ұзын жылдам транзит желісі. Ол солтүстіктегі Тегель ауданынан Фридрихштрассе арқылы қаланың оңтүстік бөлігіндегі Мариендорф ауданына дейін солтүстік-оңтүстік бағытта жүреді. Бұл бес "ірі профильді" ("Großprofil") желінің бірі. Суық соғыс кезінде U6 желісінің екі терминалы да бұрынғы Батыс Берлинде орналасқан, бірақ желінің қысқа бөлігі Шығыс Берлиннің астынан өтті. Оның бес станциясы Шығыс Германия билігі тарапынан жабылып, пойыздар осы "көлеңке станциялар" арқылы тоқтамай өтіп кетті, ал алтыншы станция – Фридрихштрассе U6 және S-Bahn желілері арасындағы ауысу станциясы ретінде ашық қалды, сонымен қатар ол Шығыс және Батыс Берлин арасындағы ресми шекара өткізу пункті болып та табылды. Бұл желі 1923-1928 жылдар аралығында "CI" деп аталған.
U6 is a long rapid transit line on the Berlin U Bahn with 29 stations. It runs in a north south direction from the Berlin locality of Tegel in the north via Friedrichstraße to Mariendorf, a locality in the southern part of the city. It is one of the five large profile ("Großprofil") lines. During the Cold War, both U6 termini were in the former West Berlin but the line passed under East Berlin for a short section of its route. Five of its stations were sealed off by East German authorities and the trains went through these so called “ghost stations” without stopping, while a sixth, Friedrichstraße, remained open primarily as a transfer station between the U6 and the S Bahn lines using the north south S Bahn tunnel, but also as an official border crossing between East and West Berlin. It was formerly named "CI" from 1923 to 1928.
Қазіргі маршрут
U6 өзінің жолын Тегель қаласының орталық бөлігіндегі солтүстік аялдамасынан бастайды, бастапқыда Berliner Straße бойымен Борсигверке станциясына дейін оңтүстік-шығыс бағытта жер астында жүреді, содан кейін Сейдельстрассе және Шкарнвеберстрассе қасындағы төбеде жүреді. Scharnweberstraße стансасынан кейін туннельге кіріп, Müllerstraße астымен (кейін Chausseestraße және Friedrichstraße болады) жалғасады. Осы нүктеден бастап ол анық оңтүстікке қарай бағыт алады. Мерингплацтан кейін, Hallesches Tor станциясында U6 Ландвер каналын басып өтеді және Мерингдаммға параллель жүріп, сәл батысқа бұрылады, ол Platz der Luftbrücke станциясында Темпельхофер дамбы деп, ал Тельтов каналын кесіп өткеннен кейін Мариендорфер дамбы деп аталады. U6 осы каналды жол көпірінің астындағы және оған жанаса орналасқан құбыр арқылы кесіп өтеді. Желі Reisseckstraße, Friedenstraße және Mariendorfer Damm көшелерінің қиылысында, Alt Mariendorf станциясында аяқталады.
Басталуы
1901 жылы Берлин қаласында Фридрихштрассе астынан солтүстіктен оңтүстікке қарай метро салу жоспарланған. Вернер фон Сименстің де осы әсерлі көше астынан желі салу жоспарлары болған, бірақ сол кезде қала көлік жүйесі мемлекеттік басқаруда болуы керек деп шешті және Веддингтен Темпельхофқа дейінгі Солтүстік-Оңтүстік желісін, Неукөлнге дейінгі тармағымен бірге салуды бастады. Бұл жұмыс Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты қиындықтар тудырғандықтан кейінге шегерілді және ақырында тоқтатылды. Осы ерте кезеңнің іздерін 1918 жылға дейін Ораниенбургер Тор станциясындағы шойын тіреу бағаналарында көруге болады, олар әлі де Ромбахтың өндіруші атауымен белгіленген. 1919 жылы жұмыс қайта басталды, бірақ соғыстан кейінгі гиперинфляция кезеңінде 1921 жылы бұрыннан бар туннельді толтыру ұсынылды. Дегенмен, құрылыс жалғастырылды және 1923 жылдың 30 қаңтарында Халлеш Тор мен Штеттинер Бахнхоф арасындағы алғашқы туннель бөлігі ашылды (кейіннен 2009 жылдың 13 желтоқсанынан бастап Зинновицер Штрассе станциясының орнына Naturkundemuseum станциясы деп аталды). 1923 жылдың 8 наурызында Штеттинер Бахнхофтан Сеестрассеге дейін солтүстік-батысқа қарай кеңейтілді, ал Сеестрассе станциясында жөндеу шеберханасы салынды. Мохренштрассе мен Фридрихштрассе қиылысында екі метро желісі алғаш рет қиылысты: қаланың Солтүстік-Оңтүстік желісі, C желісі деп қайта аталды, және жеке орталық желісі (Centrumsline). Бірақ екі желіні бір-бірінің үстіне орналастыратын мұнара станциясының тұжырымы кеңінен танылмағандықтан, Берлин қаласы өзінің станциясын, Лейпцигер Штрассе (қазір Stadtmitte) станциясын салды. Нәтижесінде екі желі арасында ауысатын жолаушылар әлі күнге дейін берлиндіктер "тышқан жолы" ("Mäusetunnel") деп атап кеткен ұзын жаяу жүргіншілер туннелінен өтуге мәжбүр. Белль Альянс Штрассе (қазір Мерингдамм) станциясында, желі екі тармаққа бөлінетін жерде үш жол салынды. Батыс жолдан (қабырғалық платформадан) пойыздар екі терминалға, Темпельхоф пен Неукөлнге дейін жүрді; орталық платформа қала орталығына бағытталған пойыздарға, ал ортаңғы жол Неукөлннен келген пойыздарға, ал шығыс жол Темпельхофтан келген пойыздарға арналды. U7 желісін салу барысында станция толығымен қайта жобаланды және қазір Мехрингдамм деп аталады. Темпельхоф әкімшілік округімен келіспеушіліктер болғандықтан, алғашқы салынған бағыт Неукөлнге дейінгі тармақ болды. Екінші тармаққа жұмыс 1924 жылы ғана басталды, бірақ екі жылдан кейін, 1926 жылдың 14 ақпанында Белль Альянс Штрасседен Кройцбергке (қазіргі Плац дер Люфтбрюкке станциясы) дейінгі бөлік ашылды. Бір жылдан кейін бұл екінші тармақ Темпельхоф әуежайына (қазіргі Парадстрассе станциясы) дейін созылды. Бұл қазір жабық әуежай U6 желісінің шығысына орналасқан. 1929 жылы желі шеңберлік теміржолмен (Ringbahn) S Bahn Tempelhof станциясымен қиылысу үшін ұзартылды. S және U Bahn жолаушылары үшін үлкен билет залы салынды. Станция метро желісін орналастыру үшін өте тереңге салынғандықтан, кең билет залына орын болды.
"Адамдық станциялар"
1961 жылы Берлин қабырғасы салынғаннан кейін, Германия Демократиялық Республикасының ішкі істер министрі Карл Маронның бұйрығымен Шығыс Берлиндегі барлық U6 станциялары жолаушылар қозғалысына жабылды, Фридрихштрассе станциясын қоспағанда. Осы станцияда Батыс Берлин жолаушылары S Bahn-ға ауыса алатын немесе сол жердегі белгіленген шекара арқылы Шығыс Берлинге өте алатын. Бұл бұйрық қалған жабық станцияларды «көлеңке станциялар» деп атады, пойыздар тоқтамай өтуі тиіс болды және оларға тек Шығыс Германияның шекара және жол полициясының қызметкерлері кіре алатын. U6 арқылы бұрын Шығыс Берлин тұрғындарына қолжетімді болған аймаққа қызмет көрсету үшін, көлеңке станциялар қайта ашылғанға дейін 59-шы автобус маршруты Уолтер Ульбрихт стадионы (кейін Дүниежүзілік жастар стадионы – Stadion der Weltjugend) мен Лейпцигер көшесі арасында іске қосылды. Көлеңке станциялар Шығыс Германияның қалалық карталарында көрсетілмеді. Олар біртіндеп жаңартылып, 1989 жылдың 11 қарашасында (U8 Jannowitzbrücke станциясы), Берлин қабырғасы құлаған шақта, және 1990 жылдың 1 шілдесінде, Германия кедендік бірігісінің күні аралығында қайта ашылды (соңғы U6 станциялары Stadion der Weltjugend/Schwartzkopfstraße, Nordbahnhof/Naturkundenmuseum, Oranienburger Tor, Französische Straße және Stadtmitte болды). Суық соғыстың бір қызықты жағдайы: 1951 жылдың сәуір айында салынып біткен жаңа спорт аланының құрметіне Уолтер Ульбрихт стадионы деп аталған Шварцкопфштрассе станциясы U6 көлеңке станцияларының бірі болды. Дегенмен, 1973 жылдың 15 наурызында Шығыс Берлин билігі он бір жыл бойы қолданылмай келген метро станциясының атын Stadion der Weltjugend деп өзгертуге кешіктірмеді. Станция атын көрсететін белгілер тек (көбінесе Батыс Берлин) метро жолаушыларына көрінетін, олар станция арқылы өтетін кезде.
6-жолды толтыру
Тегельге дейінгі солтүстік кеңейту сияқты, C желісінің құрылысы басталғаннан бері оны оңтүстік терминалы ретінде Альт-Мариендорфқа дейін ұзарту жоспарланған. Нацистер бұл желіні оңтүстікке қарай Мариндорф ат жарысы трассасына дейін (Trabrennbahn Mariendorf) ұзартуды жоспарлаған. Көптен күткен кеңейту жұмыстары басталған кезде, құны туралы пікірталастар болды, мысалы, жолды Темпельхофер дамбы / Мариендорф дамбы жолдарының жанындағы қазбаға салу ұсынылды. BVG қоғамдық көлік компаниясы қарсылық білдіріп, Tempelhof қалалық әкімшілігіне (Rathaus Tempelhof) және бас сауда көшесіне оңай қол жеткізу тек жер асты желісі арқылы ғана мүмкін болатынын мәлімдеді. Маршрут бойынша алғашқы тірек 1961 жылдың 6 наурызында қаланды, ал Альт-Мариендорф терминалды стансасы 1966 жылдың 28 ақпанында ашылды. Маршрут S және U Bahn станциясы Темпельхофтан тікелей оңтүстікке қарай Темпельхофер дамбы бойымен Тельтов каналына дейін созылады. Бүгінгі U7 желісінің Рудоуға дейін салынуына ұқсас, канал осы аймақтағы жол үшін ең үлкен қиындық тудырды және ерекше шешім табылды. U6 жолдары каналдың астындағы құрылыста орналасқан және каналдан өтетін көпірдің төменгі бөлігімен байланысқан. Солтүстік бағыттағы рельс жағында Ullsteinstraße стансасына жеткілікті орын қалдырылды. Кеме қатынасы үшін вертикальдік қашықтық талап етілгендіктен, жолды бастапқы деңгейден жоғары көтеру үшін пандустар салынды. Тельтов каналынан оңтүстікке қарай U6 Мариендорф дамбасымен Альт-Мариендорф терминалды стансасына дейін жалғасады, ол Рейсекстрассе / Фриденсштрассе және Мариендорф дамбасының қиылысында салынған. Осы жерден бірнеше автобус маршруттары сирек бейімделген аймаққа қызмет көрсетеді. Бұл кеңейту U6 желісін аяқтады. Бұдан әрі ұзарту жоспарланбаған. Алт-Темпельхоф станциясынан басқа барлық станцияларды сәулетші Райнер Г. Рюммлер жобалаған. U7 желісінің оңтүстік бөлігіндегідей, ол станция қабырғаларын безендіру үшін үлкен тікбұрышты керамикалық плиткаларды қолданды.
Қызметтің соңғы өзгерістері
U5 желісін Александрплацтан Бранденбург қақпасына дейін ұзарту Friedrichstraße-дегі Unter den Linden станциясын қамтиды, бұл U6 желісіне ауысу мүмкіндігін береді. Осы құрылыс жұмыстары 2012 жылдың шілдесінен 2013 жылдың қазанына дейін Friedrichstraße және Französische Straße станциялары арасындағы қызмет тоқтатылуына, ал 2020 жылдың 4 желтоқсанында U5 желісінің ұзартылуы ашылғанда Französische Straße станциясының жабылуына әкеп соқты, себебі жаңа станция Französische Straße-ға тым жақын орналасқан. U6 желісінің солтүстік бөлігі, Курт Шумахер Плац пен Альт Тегель аралығында 2022 жылдың 7 қарашасынан бастап 2025 жылдың көктеміне дейін жабық: бұл ұзақ мерзімді жабылу жер үсті бөлігін қайта жаңартуға, соның ішінде Сейдельштрасседегі бетон көпірді ауыстыруға мүмкіндік беру үшін жасалды (координаттары: ).
Болашаққа жоспарлар
Ескі жоспарларда U6 желісінің Hennigsdorf, Lichterfelde Sud және Teltow Stadt қалаларына дейін ұзартылатыны белгілі болған. U6 желісінің оңтүстікке қарайғы ұзартуы Alt Mariendorf, Trabrennbahn Mariendorf, Tauernallee, Marienfelde Süd, Goethestraße, Barnetstraße және Alt Lichtenrade бағыттары арқылы жүзеге асырылады. 2020 жылғы техникалық-экономикалық негіздеме зерттеуі аясында қазіргі Берлин Тегель әуежайына немесе болашақ Urban Tech Republic технологиялық аймағына қосымша бағыттар қарастырылды. U6 желісінің талқыланатын нұсқасына байланысты, "U65" деген балама жобасының ұзындығы өзгереді. Жобаның құны 275 миллионнан 607 миллион еуроға дейін бағаланған. Екі нұсқасы эстакадалық теміржолмен жүзеге асырылуы мүмкін. Егер туннель қазылса, U6 желісінің жұмысы ұзақ мерзімге тоқтатылуы мүмкін. Сұраныс болжамы бес нұсқаның тек біреуі үшін ғана бар: күніне 15 000 жолаушы. Қазіргі таңда U5 желісінің ұзарту жобасы U65 және трамвай желілеріне бөлініп қарастырылуда.
Жиілігі
Пойыздар жүктеп жіберу кезінде 4 минут сайын, жүктеп жібермеу кезінде 5 минут сайын қатынайтын. 2003 жылы түнгі қызмет енгізілді және ол 15 минут сайын қатынайды.