Кіріспе

U8 – Берлин метрополитенінің желісі. Онда 24 станция бар және ол ұзын. U8 – Берлин метрополитенінің үш солтүстік-оңтүстік бағыттарының (U6, U9) бірі және Виттенаудан Гезундбруннен арқылы Нойкөлнге дейін созылады. Алғашқы ұсыныс Вуппертальдегі Швебебан сияқты аспалы монорельс болуы еді.

Түсіру және атау

U8 желісі 1927 жылы алғаш ашылғаннан бері ерекшелену белгісі ретінде қою көк түспен белгіленген. Бастапқыда ол Gesundbrunnen мен Neukölln арасында қатынайтын, сондықтан GN Bahn деп аталды. 1966 жылға дейін ол D желісі деп белгіленген, ал U Bahn сандық жүйеге ауысқанда 8-жол деп қайта аталды. 1984 жылы S Bahn мен U Bahn арасын жақсырақ ажырату мақсатында U әрпі қосылды.

Gesundbrunnen - Neukölln: GN-Bahn желісі

1902 жылы Нюрнбергтік «Continentale Gesellschaft für elektrische Unternehmungen» компаниясы Берлиннің атқарушы кеңесіне, Магистратқа, Эльберфельд-Барменде (қазіргі Вупперталь) салынғандай монорельсті салу туралы өтініш жасады. Олардың басты бағыты Gesundbrunnen-нен Rixdorf-қа (кейін Neukölln деп аталды) дейін жүргізілуі тиіс еді. Алайда, Магистрат пен қалалық кеңес жобаға күмәмен қарады, әсіресе апаттардан қауіптенді. 1907 жылы AEG сол бағыт бойынша, қала ішіндегі жер асты желісі және қала маңындағы аудандардағы көтерілген темір жол түрінде бәсекелес ұсыныс жасады. Ұзақ келіссөздерден кейін 1912 жылдың наурыз айында Берлин қаласы мен AEG желіні салу және пайдалану туралы келісімге келді. Келісімге уақыттың тартылысы себепті қол жеткізілді, себебі көлік мәселелері бойынша жоспарлау құқығы 1912 жылдың сәуірінде Үлкен Берлин қауымдастығына берілуге тиіс еді және олардың бұл жобаға қатысты ұстанымы белгісіз болды. Желі Schwedenstraße-де көтерілген жол ретінде басталып, содан кейін Badstraße арқылы Humboldthain-ге жалғастырылуы керек еді. Одан кейін Brunnenstraße, Rosenthaler Straße, Weinmeisterstraße, Münzstraße, Kaiser Wilhelm Straße, Neue Friedrichstraße, Brückenstraße, Neanderstraße, Dresdener Straße, Luisenufer, Reichenberger Straße, Kottbusser Straße және Kottbusser Damm арқылы Hermannplatz-ға жер астынан өтуі жоспарланған. AEG алғашқы солтүстік-оңтүстік желісі сияқты екі вагондардың кең форматтысын, «үлкен профиль» (Großprofil) деп аталатын форматын салуды көздеді. Құрылыс 1912 жылы басталды. Siemens сияқты, AEG де «AEG Schnellbahn AG» атты жеңіл темір жол компаниясын құрды. Бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыстың алдындағы және оның кезіндегі қысқа мерзімде тек бірнеше туннель бөлімдері ғана аяқталды, оның ішінде Вайзенбрук пен Янновицбрук арасындағы Шпрее өзенінің астындағы туннель де бар еді. Соңында, AEG-нің қаржылық жағдайы нашарлап, 1919 жылдың қазан айында барлық құрылыс жұмыстарын тоқтатты. Осыған байланысты Берлин қаласы AEG-ге қарсы сотқа жүгінді, нәтижесінде AEG Schnellbahn AG таратылды. Қала барлық аяқталған туннель бөлімдерін алды және желіні өз күшімен аяқтауды жоспарлады, бірақ сол кезде әлі де бірінші солтүстік-оңтүстік U Bahn құрылысын аяқтаумен айналысып жатқан еді. Осы кезде желіні кеңейту жоспарлары қарастырылды, олардың кейбіреулері өте амбициялық болды, мысалы, солтүстікке қарай Heidekrautbahn темір жолымен және оңтүстікке қарай Neukölln Mittenwald темір жолымен байланыс, соның нәтижесінде Groß Schönebeck-тен Шорфхайде арқылы Берлинге, содан кейін Mittenwalde-ге дейін жететін жаппай көлік желісі құрылуы мүмкін еді. GN Bahn желісі 1926 жылға дейін қайтадан іске қосылған жоқ. Бақылаудың ауысуы Берлин үшін тиімді болды, себебі ол маршруттың кейбір бөліктерін түзетуге мүмкіндік берді, мысалы, толығымен алынып тасталған солтүстік көтерілген бөлігі және Alexanderplatz-тағы туннельдің орналасуы. Бірінші жұмыс GN Bahn-тің оңтүстік бөлігінде жүргізілді, сондықтан 1927 жылдың 17 шілдесінде Boddinstraße мен Schönleinstraße арасында қызмет басталды. Бұл станциялар арасында 4 жыл бұрын аяқталған бірінші солтүстік-оңтүстік U Bahn бір мезгілдегі құрылысының бөлігі ретінде салынған Hermannplatz станциясы орналасқан; бұл жерде жолаушылар алғаш рет бір «үлкен профильді» (кең денелі) желіден екіншісіне ауыса алды. Екі араға ауыстыратын жол салынды. Содан кейін құрылыс солтүстікке қарай жалғасты. Kottbusser Tor станциясында пойыздарды ауыстыруды жеңілдету үшін қолданыстағы көтерілген станция орын ауыстырылды. Магистральдық желі жұмысын ағаш бағаналар арқылы жалғастырды. Енді желіні Dresdener Straße және Oranienplatz арқылы Neanderstraße-ға (қазіргі Генрих Хайне Штрассе) дейін жалғастыру табиғи көрінді: Коттбуссер Торға дейінгі жол өте қысқа болар еді. Сонымен қатар, Hermannplatz-тағы Karstadt дүкенін ескере отырып, Wertheim универмагтары U Bahn-ке қосылудың артықшылықтарын түсінді және жоспарларды өзгерту үшін ақы төледі. GN Bahn енді Moritzplatz-қа бұрылып, содан кейін Neanderstraße-ға қарай өткір бұрылысты айналдырады. Сондықтан Моритцплацтағы Вертхайм да U Bahn-тен кіру жолын алды. AEG-нің орнында салынған Oranienplatz станциясының корпусы әлі күнге дейін пайдаланылмай келеді. Moritzplatz-тан кейін маршрут Neanderstraße-ден өтеді және осы есімдегі станцияда уақытша аяқталады (бұл станция 1960 жылы Генрих Хайне Штрассе деп қайта аталды). Schönleinstraße және Neanderstraße арасындағы сегмент 1928 жылдың 12 ақпанында Kottbusser Tor-ға дейін және сол жылдың 6 сәуірінде Neanderstraße-ға дейін ашылды. Бір жылдан кейін Boddinstraße-нің оңтүстігінде Leinestraße (1929 жылдың тамызында) қосымша станция ашылды. Neanderstraße станциясының артында Шпрее өзенінің астынан бұрын салынған туннель болды. Бірақ оны өзгерту қажет болды және Янновицбрук көпірінің жағдайы нашар болғандықтан, U Bahn өтетін жаңа көпір салынды. Ескі туннель кейіннен U5 және U8 арасындағы қызметтік байланыс ретінде пайдаланылды (жанындағы балалар үйінің құрметіне «Waisentunnel» деп аталды). Alexanderplatz-та U Bahn құрылысы ұзаққа созылды, себебі алаңды толығымен қайта жобалау мүмкіндігі пайда болды. Маршруттың бағытына да бірнеше түзетулер енгізілді, соның нәтижесінде GN Bahn қалған қоғамдық көлік жүйесімен жақсырақ үйлестірілді. Alexanderplatz-та U Bahn, S Bahn, трамвайлар мен автобустар үшін үлкен ауысу терминалы құрылды. Сол кезде «жер асты сауда галереясының анасы» деп аталған галерея да салынды. Бүгінде, керісінше, ол Франкфурттағы Hauptwache станциясының галереясымен салыстырғанда өте кішкентай көрінеді. Alexanderplatz станциясы қазір «Н» әрпіндей пішінге ие. «Н» әрпінің шығыс жағы 1913 жылы ашылған, қазіргі U2 желісіне арналған U Bahn станциясы. Батыс жағы GN Bahn станциясы (қазіргі U8). Кроссписе – Frankfurter Allee астындағы U Bahn, сол кезде салынып жатқан. Бүгінгі U5 және Potsdamer Platz-тан Weissensee-ге дейін жоспарланған желі пайдалануы үшін екі платформа салынды. Басқа да маңызды мәселелер болған жоқ, көбінесе AEG туннельдері бұрыннан бар еді. Neanderstraße-ден Gesundbrunnen-ге дейінгі бөлік 1930 жылдың 18 сәуірінде ашылды. Басқа кең форматты желілер сияқты, операция жеңіл темір жол компаниясына берілді.

Берлинді екіге бөлу: 19611990

1961 жылы Берлин қабырғасы салынғаннан кейін Германия Демократиялық Республикасының ішкі істер министрі Карл Маронның бұйрығымен Шығыс Берлиндегі барлық U8 станциялары жолаушылар тасымалы үшін жабылды. Бұл бұйрық қалған жабық станцияларды «көлеңке станциялар» деп атады, пойыздар тоқтамай өтіп, Шығыс Германияның шекара және көлік полициясы ғана кіре алатын. 1961 жылдың 13 тамызынан Берлин қабырғасы құлағанға дейін Бернауэр-штрассе, Розенталер-плац, Вайнмайстер-штрассе, Александрплац, Янновицбрюке және Генрих-Хайне-штрассе станциялары жабылды. Шығыс Берлин үшін бұрын U8 желісімен байланысты болған аймаққа қызмет көрсету үшін Арконаплацтан Маркиш мұражайына дейін 78 автобус маршруты енгізілді. 1961 жылы Берлин қабырғасы салынғаннан кейін U8 желісінің жағдайы жақсы болған жоқ. Ол Батыс Берлиндегі 6 станциядан басталып, Шығыс Берлиндегі бірдей ұзындықтағы бөлім («көлеңке станциялар») арқылы өтіп, Батыс секторындағы тағы 2 станциядан кейін Гезундбрунненде аяқталады. Нәтижесінде, желі қоғамдық көлік үшін тиімді болмады және ГДР тарапынан бұзылу қаупі бар еді. 1962 жылы Батыс Берлинде жаңа тұрғын үй ауданы – Märkisches Viertel құрылысы жоспарланды. Гропиусштадт сияқты, мұнда да U-Bahn қызметі болуы керек еді. Жақын жерде өтетін Frohnau S-Bahn-ы назарда болған жоқ, себебі Батыс Берлин тұрғындары оны Deutsche Reichsbahn басқаратындықтан бойкоттады, ал ГДР-де жаңа станция салуға қаражат болмады. Ұзақ талқылаудан кейін U8 желісін кеңейту туралы шешім қабылданды. 9-шы желі Ослоер-штрассеге дейін созылғанда, U8 үшін төменгі деңгейдегі платформа бірден салынды. Бұл кеңейту жұмыстары 1973 жылы басталды және 1977 жылдың 5 қазанында ашылды. Гезундбруннен станциясынан кейін желі Badstraße астымен жалғасады. Pankstraße қиылысында сол аттас станция салынды. Pankstraße U-Bahn станциясы соғыс жағдайында сияқты, баспана ретінде пайдалану үшін жоспарланған. Осы мақсатта Панкштрасседе санитарлық бөлмелер, авариялық асхана, сүзгіленген желдету жүйесі және т.б. бар. Бұл жабдықтарға қосымша шығындарды Федералды қаржы министрлігі төледі. Қабырғалары қоңыр, ал бағаналары алюминий жабынмен қапталған. Pankstraße станциясында бір қызықты ерекшелік сақталған: қабырғаға бекітілген күміс әріптер станция атын «Pankstrasse» деп жазады, eszett әрпін транслитерациялап, неміс тіліндегі дұрыс жазылуын («Pankstraße») ескермейді. Желі Schwedenstraße бойымен бұрыннан дайындалған Osloer Straße станциясына дейін жалғасады. Мұнда U8 желісінен U9 желісіне пойыздарды ауыстыруға мүмкіндік беретін қосымша жол салынды. Тек 10 жылдан кейін, 1987 жылдың 27 сәуірінде, келесі бөлігі Парацельс Бадқа дейін ашылды (құрылысы 1980 жылдың 12 қыркүйегінде басталды). Басқа желілердің кеңейтулері анағұрлым жылдам жүргізілді, ал мұнда жұмыс тым ұзаққа созылды. Osloer Straße станциясынан кейін желі Schwedenstraße бойымен жалғасады, ол Reginardstraße қиылысынан аз бұрын Residenzstraße деп аталады. Schäfersee көлінің жанында станция салынды. Оны қалай атау керектігі туралы көптеген пікірталас болды, ақырында келісілген атау – Франц Нейман Плац (Am Schäfersee) (Франц Нейман алаңы (Шаферзе көлінде)). Желідегі келесі станциялар сияқты, бұл станция да станция архитекторы Райнер Рюммлердің ерекше белгісін таңбалайды. Оның қабырғаларында көлді қоршап тұрған саябақты бейнелейтін ағаштар бейнеленген. Рейникендорф ауданымен жақсы байланысу үшін желі сәл бұрылып, өнеркәсіптік аймақтың астымен Вильгельмсрух S-Bahn станциясына дейін жалғаспайды, керісінше Карл Бонхоффер нейропсихиатриялық клиникасы және Рейникендорф қалалық әкімдігі арқылы өтеді. Содан кейін ол Residenzstraße астымен жалғасады, онда тағы да сол аттас станция салынды, Residenzstraße және Lindauer Allee қиылысының астында кең бұрылыс жасайды және бірнеше жүз метрден кейін Paracelsus Bad станциясына жетеді. Residenzstraße станциясы Берлин император сарайын еске түсіреді, қазір бұзылған Штадщлосс жоспарларымен безендірілген. Тірек бағаналары өте жарқын түстермен әшекейленген, бұл тұрғын үйдің бай кілемдерін еске түсіру үшін жасалған болуы мүмкін. Paracelsus Bad станциясы жақын жердегі жүзу бассейндерімен байланысты болуы үшін жоспарланған. Сонымен қатар қабырғада суреттер бар, олардың бірі дәрігер және философ Парацельс (Теофраст Бомбаст фон Хогенхайм) бейнесін көрсетеді. Бұл жаңа желі бөлігі Берлин қаласының 750 жылдығына, яғни 1987 жылдың 30 сәуірінде ашылуы тиіс еді. Алайда, сол күні мерекелік шаралар ICC-де тойлаумен басталатындықтан, сол кездегі қала әкімі Эберхард Дипген қатыса алмайтындықтан, ашылу күні 3 күнге ықшамдатылды. Тағы да ұзақ уақыт өткен соң, желінің Märkisches Viertel бағытындағы келесі кеңейтуі жүзеге асты. 1994 жылы ғана U8 Wittenau S-Bahn станциясына дейін жете алды.

U8 желісінің құрылысы аяқталды

Маркишш Виертель тұрғындарына 1960-шы жылдардың соңынан бері U Bahn желісіне қосылу уәдесі берілген. Бірнеше нұсқаны қарастырғаннан кейін, U8 желісін кеңейту туралы шешім қабылданды. 1987 жылға дейін кеңейтудің екі кезеңі аяқталды: Gesundbrunnen – Osloer Straße және Osloer Straße – Paracelsus Bad. Үшінші кезеңі құрылысы аяқталмай қалды. BVG Батыс Берлинде S Bahn желісін басқаруды қолға алғаннан кейін және 1984 жылдың 1 қазанында Frohnau бөлігі қайта ашылғаннан кейін, U8 кеңейтуіне сын көбейді, себебі ол S Bahn желісіне дерлік параллель жүретін. Алайда, Батыс Берлин Сенаты бұған мойын бұрған жоқ және U Bahn құрылысын жаңартты. Тіпті, Бонндағы Федеративтік Республика үкіметінің S Bahn желісін күрделі жөндеуге инвестиция салу туралы ұсынысы, сонымен бірге Берлинге берілетін субсидиялардың азаятыны туралы ескертуі де, U Bahn құрылысын тоқтату қала экономикасына ауыр зиян келтіретін деген аргументпен қабылданбады. Құрылыс 1985 жылдың 27 ақпанында басталды, ал U8 желісінің алдыңғы бөлігі де құрылыс кезеңінде болды. Желіні кеңейтудің үшінші кезеңінің соңғы станциясы Вильгельмсрухер дамбы болуы жоспарланған, ол Виттенау S Bahn станциясының жанында орналасқан. Бұл U Bahn мен S Bahn желілерін ажырату мақсатында жасалды. Жаңа бөліктің ашылуына аз уақыт қалғанда Сенат станцияның атын түзетті, ол содан бері Виттенау (Вильгельмсрухер дамбы) деп аталады, бірақ көбінесе Виттенау деп аталады. Берлин қабырғасы құлағаннан кейін үш станция бірдей ашылды: Бернауэр-Штрассе, Розенталер-Плац және Янновицбрюке. Берлин қабырғасы құлағаннан кейін станцияларды қалпына келтіру жұмыстары басталды, ал барлық бұрынғы "көлеңке станциялар" 1990 жылдың 1 шілдесіне дейін ашылды. Парацельс Бадтан кейін желі Линдауэр аллеясының астынан Линдауэр аллеясы станциясына дейін жалғасады, U8 желісіндегі жалғыз сыртқы платформасы бар станция. Ұзақ қисықтан кейін U8 S Bahn желісінің астынан өтеді. Келесі станцияға жету үшін екі желі арасында ұзақ серуендеу қажет. Бұл станцияның аты да даулы болды: сол жердегі S Bahn станциясы Виттенау (Кремменер Бан) деп аталды, оны Виттенау (Нордбан) станциясынан ажырату үшін (қазір Виттенау (Вильгельмсрухер дамбы), U Bahn станциясымен сәйкес). U Bahn станциясы психиатриялық клиниканың атымен Karl Bonhoeffer Nervenklinik деп аталуы тиіс еді. Бұл атауды қабылдауға біраз уақыт кетті. S Bahn желісінде "Karl Bonhoeffer Nervenklinik" деп жарияланады, бірақ белгілерде қысқаша "Karl Bonhoeffer Klinik" деп көрсетілген. Содан кейін метро желісі клиниканың астынан өтеді. Құрылыс кезінде шуды азайту үшін қалқандық технология қолданылды және дыбыс өткізбейтін резеңке жабын орнатылды. Бұл ғимараттарды нығайту арқылы ашық туннель салуды жөн көретіндердің наразылығын тудырды. Бұл учаскенің құрылысы кезінде басқа да қиындықтар туындады: Бранденбург құмы жұмысты қиындатты және көптеген ірі тастар (мұздық тастар) кешіктіруге себеп болды. Karl Bonhoeffer Nervenklinik станциясынан кейін U8 Айхборндаммға бұрылады, онда Ратуха Рейникендорф станциясы салынды. Одан әрі, ол қазіргі және, мүмкін, соңғы аялдамасы Виттенауға жетеді. Желіні Маркишш Виертельге дейін кеңейту ниеті әлі де сақталып тұр. Алайда, басқа U Bahn құрылыс жобалары сияқты, Берлин штатындағы бюджеттік дағдарыс одан әрі құрылысты жүргізуге мүмкіндік бермейді. Ұзын, 4 жаңа станциядан тұратын кеңейту 1994 жылдың 24 қыркүйегінде ашылды. Құрылысқа 600 миллион DM жұмсалды. Осы кезеңде салынған U Bahn желісінің басқа учаскелеріндегідей, станциялардың дизайнына Рейнер Рюмлер жауапты болды. Сыншылар бұл бөлім оның шыңы екенін айтады, бірақ Рюмлердің шектен шығуға бейім екенін де айтады. Бұл Линдау аллеясындағы станцияда ерекше байқалады, онда ол Линдау қаласының гербіндегі липа ағашын басты мотив ретінде қолданды. Виттенау U Bahn станциясында жасыл және сары түстер Wilhelmsruher Damm станциясының атауымен байланысты тыныштық сезімін тудыруы тиіс еді. Германнштрассе S Bahn станциясына U Bahn салу жоспарлары 1910 жылдан бері бар. 1927-1930 жылдар аралығында "GN Bahn" деп аталған желі кезең-кезеңмен ашылғанда, оны кеңейту жоспарлары тоқтатылмады. Оңтүстікке қарай кеңейту бойынша алғашқы жұмыстар 1929 жылы басталды, бірақ экономикалық дағдарыс оның жалғасуына кедері келтірді. 1931 жылы Берлин қаласы жобаны тоқтатты. Осы уақытқа дейін Лейнштрассе станциясынан басталатын туннель және Германнштрассе станциясына арналған болашақ платформаның шамамен үштен бірі аяқталды. 1940 жылы станция, әлі де тек қана қабық күйінде, әуе шабуылынан қорғануға арналған бомбалауға қарсы баспанаға айналдырылды, өйткені ол желі Рингбанның астынан өтетіндіктен, терең жерде орналасқан. Күні бүгінге дейін станциядағы қалдықтар сол кездің естеліктері болып табылады. 1961 жылдан кейін кеңейту жоспарлары іске асырылмады, себебі GDR-дің Reichsbahn басқаратын S Bahn желісіне қосылу қажеттілігі болған жоқ. BVG бұрын салынған туннель бөліктерін артық пойыз парктеу үшін пайдаланды. 1990 жылы бірігуден кейін көп нәрсе мүмкін болды. Reichsbahn 1980 жылғы ереуілден кейін жабылып қалған S Bahn Ringbahn желісін қайта ашу жоспарланды. Қайта ашу 1993 жылдың 17 желтоқсанына белгіленді, бұл Сенат пен BVG-нің жедел жұмыс істеуі керек еді, себебі U Bahn құрылысы Рингбан желісін қайта ашудан бұрын басталды. Станцияда жұмыс істеу кезінде 1960-шы жылдарда онда парктеліп тұрған пойыздер табылды. Көптеген U Bahn жанкүйерлерінің қуанышына орай, табылғандардың бірі көне BI пойзы болды. Жұмыс ескі туннельді және қолданыстағы платформа бөлігін жөндеуді, сондай-ақ платформаның қалған бөлігін және оңтүстікке қарай айналу жолын салуды қамтыды. Сонымен қатар, жоғарыдағы S Bahn платформасына және жоспарланған аймақтық станцияға бару жолдары да ескерілді. Соңында, 1996 жылдың 13 шілдесінде Берлин метрополитенінің 168-ші станциясы ашылды. Мұнда да станция дизайнына Рейнер Рюмлер жауапты болды, бұл оның соңғы жұмысы болды. Ол алдыңғы учаскедегі станцияларға үлкен назар аударды және бирюза плиткалармен қапталған қарапайым станцияны жобалады. Тарихи баспана белгілерін сақтап қалу үшін плиткалардың орнына кейбір жерлерде шыны қолданылды. Бұл станцияның ашылуымен U8 желісі қазіргі соңғы түріне жетті. Маркишш Виертельге дейін желіні кеңейту жоспарланғанымен, оның жүзеге асуы ондаған жылдарға соғуы мүмкін. Бұрын жоспарланған Бритцке дейінгі кеңейту U7 желісінің параллель бағытта жүретініне байланысты тоқтатылды.

Жиілігі

U8 пойыздары әр бес минут сайын қатынайды, Парацельсус Бад пен Виттенау аралығындағы бөлігінен басқа, онда олар әр он минут сайын қатынайды. 2003 жылдан бері U8 демалыс күндері түнгі уақытта да қатынайды. Жұмыс күндері түнгі сағаттарда N8 автобусы пойыз қызметін ауыстырады.