Берлин U-Bahn желісі U1 тарихы мен дамуы

Кіріспе

Германияның Берлин қаласындағы жылдам транзит желісі.

U1 – Берлин U-Bahn желісіндегі бағыт, ұзындығы шамалы және 13 стансадан тұрады. Оның бұрынғы белгісі BII болған. Бұл бағыт шығыстан батысқа қарай жүреді, ал шығыс соңғы стансасы – Warschauer Straße S-Bahn стансасы, онда Schlesische Bahn желісімен байланысады. Одан Кройцберг арқылы Gleisdreieck және Wittenbergplatz стансаларына дейін, содан кейін Kurfürstendamm-ға қарай өтеді. Бұл желінің шығыс бөлігі – Берлин U-Bahn-ның ең көне бөлігі, бірақ көбінесе жер үстімен өтеді.

Номенклатура

U1 бағыты бастапқыда 1957 жылға дейін BII-нің бөлігі болды, содан кейін 1966 жылдың 1 наурызына дейін BIV болып қайта аталды. 1966 жылдан бері Виттенбергплац пен Шлезиш Тор арасындағы негізгі бөлігі 1-жол деп белгіленген, бірақ желінің батыс бөлігі екі рет өзгерді. 1993 жылы ол тікелей "U3" және "3" желісі болып қайта нөмірленді, ал кейін 2004 жылға дейін U15 деп аталды.

Тарих

19 ғасырдың соңында Берлинде көбейіп келе жатқан көлік проблемалары жаңа тиімді көлік құралдарын іздеуге әкелді. Вернер фон Сименстің ықпалымен әуе конвейерлері үшін көптеген ұсыныстар жасалды, мысалы, кейіннен Вупперталда салынған аспалы темір жол немесе Лондонда салынған түтікшелі темір жол. Соңында Сименс және бірнеше белгілі берлиндіктер Нью-Йорк үлгісіндегі жоғары темір жол салу жоспарын ұсынды. Бұл адамдар Сименстің Фридрихштрасседегі басты көшеде әуе темір жолын салу туралы ұсынысына қарсы болды, бірақ Берлин қаласы жер асты темір жолдарына қарсы болды, себебі ол жаңа кәріздерінің біріне зақым келтіруі мүмкін деп қорқыды. Көп жылдық келіссөздерден кейін, ақырында Сименстің Варшауэр Брюккеден Халлешес Тор арқылы Бюловштрассеге дейінгі жоғары темір жол желісі туралы ұсынысы мақұлданды. Бұл тек кедей аудандар арқылы өтетіндіктен ғана мүмкін болды. Лейпцигер Штрасседегі бай тұрғындар қала әкімшілігін өз көшесін пайдаланудан бас тартуға итермеледі. Siemens & Halske барлық құрылыс жұмыстарын жүргізді және желіге де иелік етті. Алғашқы қазылған топырақ 1896 жылдың 10 қыркүйегінде Гитшинер Штрассесінде қазылды. Құрылыс жұмыстары жылдамдатылып жүргізілуі керек еді, өйткені Берлин қаласымен жасалған келісімшартта, концессия берілген кезде, желі екі жыл ішінде аяқталуы керек екені, әйтпесе 50 000 марка айыппұл төленеді деп көрсетілген. Темір жол инженерлері жоғары темір жолдың тіреу бағаналарының жобасын жасады, бірақ ол танымал болмады және сәулетші Альфред Гренандерден осы мәселенің көркемдік шешімін ұсынуын сұрады. Келесі 30 жыл бойы Гренандер жоғары және жер асты темір жолының бас сәулетшісі болды. Шарлоттенбург қаласымен келіссөздерден кейін Тауенциенштрассе бойымен Книге дейін желіні кеңейту туралы шешім қабылданды, бірақ ол жоғары орналасқаннан гөрі, жер асты (қазылып салынған) темір жолы болады. Берлин қаласының құрылыс басқармасы жер асты темір жолы идеясын жақсы қабылдады. Жер асты құрылысы жаңа кәрізге көзге көрінбейтін зақым келтірмегендіктен, Глайсдрейк (неміс тілінде "темір жол үшбұрышы") тоғысынан Берлиннің сол кездегі орталығы – Потсдам Плацқа дейін жер асты тармағын салуға болады. Ұлттық үкімет 1900 жылдың 1 қарашасында жобалау өзгерістеріне рұқсат берді. Жоғары және жер асты темір жолының жалпы ұзындығы шамамен 100 км құрады. Жолының ең үлкен бөлігі, шамамен, виадуктарда салынып, он бір жоғары станцияны байланыстыратын болады. Сонымен қатар, үш жер асты станциясы бар жер асты желісі де болады. Жобалаушылар 8 вагондық пойыздың қажеті жоқ деп есептеді, сондықтан оны 6 вагондарға ғана сыятын ұзын платформалармен жобалады. Желінің бірінші бөлігі 1901 жылы аяқталды және 1902 жылдың 15 ақпанында алғашқы пойыз Потсдам Плацтан Зоологиялық баққа, содан кейін Штралауэр Торға және Потсдам Плацқа қайтып келді. Бұл көптеген белгілі берлиндіктерге, соның ішінде Пруссияның қоғамдық жұмыстар министрі Карл фон Тиленге ашылу сапарына қатысуға мүмкіндік берді. 1902 жылдың 18 ақпанында Берлин метросының бірінші кезеңі ресми түрде ашылды (Штралауэр Тор – Потсдам Плац). Наурыз айында желі Зоологиялық баққа дейін ұзартылды, ал 17 тамызда ол Штралауэр Тордан Варшауэр Брюккеге дейін 380 м-ге ұзартылды. Ол кезде тек екі бағыт болды: Варшауэр Брюккеден Потсдам Плац арқылы Зоологиялық баққа дейін (кері қайтарумен). Варшауэр Брюккеден тікелей Зоологиялық баққа дейін. 14 желтоқсанда желі Книге дейін ұзартылды. Глайсдрейк пен Кни (қазіргі Эрнст Ройтер Плац) арасындағы бөлік қазір U2 құрамына кіреді.

The increasing traffic problems in Berlin at the end of the 19th century led to a search for new efficient means of transport. Inspired by Werner von Siemens, numerous suggestions were made for overhead conveyors, such as a suspension railway, as was later built in Wuppertal, or a tube railway as was built in London. Finally Siemens and some prominent Berliners submitted a plan for an elevated railway on the model of New York. These people opposed Siemens' suggestion of building an overhead railway in the major street of Friedrichstrasse, but the city of Berlin opposed underground railways, since it feared damage to one of its new sewers. Finally, after many years and negotiations, Siemens proposal for an elevated railway line from Warschauer Brücke via Hallesches Tor to Bülowstraße was approved. This was only possible, however, because it passed through poor areas. The richer residents of Leipziger Straße pressed the city administration to prevent the line using their street. Siemens & Halske carried out all construction work and also owned the line. The first sod was turned on 10 September 1896 in Gitschiner Straße. The construction work had to be carried out quickly because the contract with the city of Berlin, signed with the granting of the concession, specified that the line had to be finished within two years, or a penalty of 50,000 marks would be payable. The railway engineers developed a design for the supporting columns for the elevated railway, but it was unpopular and the architect Alfred Grenander was asked to submit an artistic solution for this problem. For the next 30 years Grenander was the house architect for the elevated and underground railway. After tough negotiations with the city of Charlottenburg it was decided to extend the line to Knie along the Tauentzienstrasse, but instead of being elevated it would be a subsurface (cut and cover) railway. The management of the city of Berlin board of works regarded the idea of an underground railway sympathetically. Since the underground caused no apparent damage to the new sewer, an underground branch could be built from a junction at Gleisdreieck (German for "rail triangle") to Potsdamer Platz, Berlin's then city centre. The national government granted permission for the planning changes on 1 November 1900. The total length of the elevated and underground railway was now The largest part of the route, approximately , would be established on viaducts and connect eleven elevated stations. In addition there would be of underground line with three underground stations. The planners believed that 8 carriage trains would not be needed and therefore designed it with long platforms, sufficient only for 6 carriage trains. The first of the line was finished in 1901 and on 15 February 1902 the first train ran on the line from Potsdamer Platz to Zoologischer Garten, then to Stralauer Tor and back to Potsdamer Platz. This allowed many prominent Berliners to participate in the opening trip, including the Prussian minister for public works, Karl von Thielen. On 18 February 1902 the first stage of the Berlin U Bahn was officially opened (Stralauer Tor–Potsdamer Platz). In March the line was extended to Zoologischer Garten and on 17 August it was extended by 380 m from Stralauer Tor to Warschauer Brücke. There were at that time only two lines:
From Warschauer Brücke to Zoologischer Garten via Potsdamer Platz (with reversal). From Warschauer Brücke directly to Zoologischer Garten. On 14 December the line was extended to Knie. The section between Gleisdreieck and Knie (now Ernst Reuter Platz) is now part of U2.

Дахлемге дейінгі метро және Uhlandstraße-ге дейінгі филиал

1907 жылдың жазында Вильмерсдорфтың жаңа қаласының жоғары теміржол компаниясы Вильмерсдорф аймағына метро желісін салуды ұсынды. Ол Нюрнбергер плацқа және егер Вильмерсдорф төлесе, Брайтенбахплацқа дейінгі желіні ұсынды. Вильмерсдорф муниципалитетінің көлік байланысы нашар болғандықтан, қала басшылары бұл ұсынысты қуана қабылдады. Вильмерсдорфтың оңтүстігінде орналасқан және әлі де дамымаған Далем патшалық иелігі де метро байланысын қолдады және оны Брайтенбахплацтан Тильплацқа дейін ұзартуды қалады. Алайда, болашақ желінің бір бөлігі Шарлоттенбург қаласынан өтетін еді, ол Вильмерсдорфты бай салық төлеушілерді қоныстандыру үшін басты бәсекелес деп қарастырды. Ұзақ келіссөздерден кейін, 1910 жылдың жазында шешім табылды: Курфюрстендамм астынан Уландштрассеге дейін қосымша желі салынады. Осы желілердегі жұмыстар сол жазда басталды. Тек екі платформасы бар Виттенбергплац станциясын толығымен қайта жаңарту қажет болды. Жаңа станцияға бес платформа, ал алтыншысын дамытуға дайындалды және кіреберіс залдары қажет болды. Вильмерсдорф және Шарлоттенбург қалалары оның дизайнына көптеген ұсыныстар енгізді. Ақырында, теміржол компаниясының бас архитекторы Альфред Гренандер корольдік полиция бастығының ұсынысы бойынша станцияны жобалауға тағайындалды. Уландштрассеге қосымша желі Виттенбергплацта бөлініп шықты және аралық станциялары болған жоқ, бірақ оны Халензеге дейін ұзарту жоспарланған. Дегенмен, желіге 1961 жылы U9 бағытымен Курфюрстендамм көліс станциясын салу ғана қосылды. Желіні батысқа қарай ұзарту жоспары әлі де күшінде, ал дайындық жұмыстары Neuen Kantstraße-дегі Халықаралық конгресс орталығының құрылысында жүргізілді. Сонымен қатар, Аденауэрплацтағы U7 станциясының астында U1 станциясы үшін де жағдай жасалған. Салыстырмалы түрде қысқа құрылыс кезеңінен кейін «Курфюрстендамм желісі» деп аталған бұл желі, Далем желісімен бірге 1913 жылдың 12 қазанында ашылды. Қосымша желілердің жалпы ұзындығы шамамен созылды. Бұл Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін салынған Берлин метрополитенінің соңғы бөлімдері болды.

In the summer of 1907, the elevated railway company of the new city of Wilmersdorf suggested the building of an underground line to the Wilmersdorf area. It suggested a line to Nürnberger Platz and, if Wilmersdorf would pay for it, to Breitenbachplatz. Since Wilmersdorf municipality had poor transport connections, the Wilmersdorf city fathers were pleased to take up this suggestion. The royal domain of Dahlem, which was south of Wilmersdorf and was still undeveloped, also supported a U bahn connection and wanted it extended from Breitenbachplatz to Thielplatz. However, the future line would run partly through the city of Charlottenburg, which saw the city of Wilmersdorf as a major competitor for the settlement of wealthy ratepayers. Long negotiations ensued, until finally in the summer 1910 a solution was found: an additional line would be built under the Kurfürstendamm to Uhlandstraße. Work began on these lines in the same summer. The double track Wittenbergplatz station, which only had two side platforms, had to be completely rebuilt. The new station required five platforms with a sixth prepared for development and an entrance hall. The cities of Wilmersdorf and Charlottenburg submitted many suggestions for its design. Finally the house architect of the elevated railway company, Alfred Grenander, was appointed to design the station on the recommendation of the royal police chief. The additional line to Uhlandstraße branched at Wittenbergplatz and had no intervening stations, but it was intended to be extended to Halensee. Nevertheless, the only addition to the line has been the building in 1961 of the Kurfürstendamm interchange station with the U9. It is still planned to extend the line to the west and preparations were made for it in the building of Internationales Congress Centrum on Neuen Kantstraße. In addition provisions have been made for a U1 station under the U7 station at Adenauerplatz. After a relatively short construction period the Kurfürstendamm line, as it was called, was opened together with the Dahlem line on 12 October 1913. The length of the additional lines totaled about These were the last sections of the Berlin U Bahn built before World War I.

Жаңа Глейсдрейк

U Bahn желісінің ең қауіпті жерлерінің бірі Глайсдрейкедегі үшбұрышты теміржол торабында табылды, ол Варшауэр Брюке мен Зоологишер Гартен арасындағы негізгі бағытты Потсдам Плацқа дейінгі тармақ желісімен байланыстырды. Бұл тармақ тек сигналдармен қорғалғандықтан, пойыз жүргізушісінің жеңіл ойшаулығы апатқа алып келуі мүмкін, тіпті 1908 жылдың 26 қыркүйегінде осындай оқиға болды. U Bahn пойзы екінші пойыздың бортына соқтығысып, екі вагонын рельстен шығарды. Бір вагон виадуктан құлап, 21 жолаушы қаза тапты. Осыдан кейін Глайсдрейктегі конфигурацияны өзгерту туралы шешім қабылданды. 1912 жылдың мамыр айында құрылыс жұмыстары басталды, онда теміржол үшбұрышы екі желімен алмастырылды, олар бір-бірімен қиылысатын және жаңа Глайсдрейк алмасу станциясы сол қиылыста салынды. Бұл желілер қазір U1 және U2 желілерінің бөлігін құрайды. Жаңа жұмыстар көбінесе толық режимде жүргізілді, бірақ әр желіде қызмет уақытша тоқтатылды. 1912 жылдың 3 қарашасында жаңа Глайсдрейк станциясы ашылды, бірақ құрылыс жұмыстары 1913 жылдың тамызына дейін аяқталмады. Панков бағытынан Варшауэр Штрассе бағытына дейінгі қосымша жол құрылыс материалдарын тасымалдауға арналған көліктер үшін жұмыстар аяқталғанға дейін пайдаланылды.

Соңғы шағын профильді метро ашылды

Веймар республикасы кезінде шағын желілер желісі аздаған ғана кеңейтілді. Глейсдрейкедегі жаңа құрылым аяқталды. Глейсдрейкедегі үш жолды қиылысты айқышқа айналдыру арқылы салынған қосымша желі Курфюрстенштрасседен Ноллендорфплацқа дейін созылды және 1926 жылғы 24 қазанда жаңартылған Ноллендорфплац станциясымен бірге ашылды. Курфюрстенштрассе станциясының қарапайым жабдықталуы қиын қаржылық жағдайдың куәсі. Бұл жұмыстың бөлігі ретінде, Ноллендорфплац станциясы 1920 жылы Берлин қаласы қабылдағаннан кейін дербес түрде жұмыс істеген Шенеберг желісін (қазіргі U4) қосу үшін толығымен қайта жаңартылды. Жаңа Ноллендорфплац станциясында бір-біріне ұқсас екі платформа бар, бірі екіншісінің үстінде орналасқан. Шенеберг желісі Виттенбергплацтан келетін пойыздардың қарсы жағындағы платформаның жоғары деңгейінде аяқталады. Пойыздар төменгі деңгейден Шенебергке және Виттенбергплацқа қатынайды, сондай-ақ платформа аралық ауысуға мүмкіндік береді. Бүгінгі U2 станциясы өзгеріссіз қалды. Оның әсерлі күмбезі Екінші дүниежүзілік соғыста қирады, ал жеңілдетілген күмбезі 2002 жылы U Bahn-ның 100 жылдығына орай қайта орнатылды.

Курфюрстендамм станциясы

Батыс Берлиндегі жаңа Берлин секторлық әкімшілігі 1940 жылдардың соңында автобустар мен трамвайларды қайта жаңартуға баса назар аударды. Сонымен қатар, Steglitz, Wedding және Reinickendorf аудандарының тығыз қоныстанған жерлеріне Zoologischer Garten маңындағы қайта құрылып жатқан орталыққа теміржол қатынасы қажет екенін түсінді. Бірақ, бұл желілерді ұзарту арқылы іске аспады, сондықтан жаңа желі қажет болды. Осылайша, Вединг орталығынан, Ослоер Штрассе жанынан, Моабит арқылы, Батыс Берлиннің орталығынан, Зоопарк және Курфюрстендамм маңынан, Бундессале және Шлоссштрассе арқылы Rathaus Steglitz-ге дейін G (қазіргі U9) желісін салу ұсынылды. Бұл желі C (U6) және D (U8) желілерінен кейін үшінші солтүстік-оңтүстік желісі болды. Одан бөлек, салынып жатқан жаңа желі мен сол кездегі U3 (қазіргі U1) желісінің қиылысында жаңа станция салынуы жоспарланды. Жұмыс істеп тұрған станцияның орнына, "түйір желісі" жай ғана тоқтатылды, осылайша Joachimstaler Straße және Kurfürstendamm қиылысының астында теміржол айырбасы салынуы мүмкін болды. G желісін 1961 жылдың 2 қыркүйегінде ашу жоспарланған, бірақ 13 тамызда ГДР үкіметі Берлин қабырғасын салуға кірісіп, бұл желіні одан да маңыздырақ етті. Сондықтан, ашылу күні 28 тамызға жылжытылды.

Қабырға құлап, желілерді қайта біріктіру

1989 жылы 9 қарашада Берлин қабырғасы құлағаннан және 1990 жылы 3 қазанда Германияның қайта бірігуінен кейін, шығыс және батыс екі U-Bahn желісін қайта біріктіру қажет болды. 1993 жылы U2 желісі іске қосылғанда, U1 желісі әлі де 1961 жылдың тамызынан бері аяқтамасы болған Schlesisches Tor станциясында тоқтады. Жолды қайта құру жұмыстары 1992 жылы басталды. ГДР кезеңінде бірқатар станциялар бұзылғандықтан көптеген жөндеу жұмыстары жасалуы керек болды және жаңа ғимараттар салу қажеттігі туды. Обербаумбрюкке де өте жағдайы нашар болды. Испан сәулетшісі Сантьяго Калатрава осы көпірді қайта салу жоспарын жасады. Үш платформасы бар станция, ескі сигнал мұнарасы және Рудольфштрасседегі вагон депосы жөндеуді қажет етті. Құрылыс толыққаннан кейін, алғашқы пойыз 1995 жылдың 14 қазанында Warschauer Straße (бұрын Warschauer Brücke деп аталған, бірақ жақын орналасқан S-Bahn станциясының атымен қайта аталған) станциясына жетті. U-Bahn стансасын S-Bahn стансасына жақындату жоспарлануда, бірақ қаржылық қиындықтарға байланысты бұл кем дегенде 2015 жылға дейін жүзеге аспайды.

Жоспарлау

Шығыс жағынан, Frankfurter Tor (U5) станциясына солтүстік-шығысқа қарай кеңейту 1920 жылдардан бері жоспарланып келеді, бірақ Kopernikusstraße арқылы іске асырылуы күмәнді. Бұл бағыт Форкенбекплац және Сторковер-штрассеге дейін ұзартылуы мүмкін, сондай-ақ Хаусбургштрассе және Ландсбергер-аллеяға қарай да кеңейту жұмыстары жүргізілуде. Берлин U-Bahn 2014 жоспарлары қайта жаңартылып, U1 желісін Осткрейцке дейін ұзартуға мүмкіндік берді, бұл Осткрейцтің көліктік түйін ретіндегі маңыздылығын арттырады. Батыс бағытында желіні Халензееге жалғастырудың орнына Шлютерштрассе және Аденауэрплац (U7) арқылы Весткрейцке дейін, ал Кракауэр Плацта жаңа станция ашу жоспарланған. Бұл Ринг және Stadtbahn желілерімен қосылудың артықшылығын береді, ал Халензееде тек Рингбаньпен ғана байланыс мүмкін болады. Халензееге дейінгі желі бірнеше автобус бағыттарын алмастыра алады. Весткрейц негізінен пойыздарды ауыстыру станциясы болып табылады, себебі айналасында жолаушылар ағыны өте төмен. Теодор Хаус Плацқа дейін жалғастырудың бұрынғы жоспарлары жолаушылар саны орташадан жоғары желі құруға мүмкіндік берсе де, кішірек және қысқарақ баламалармен салыстырғанда шығындар тым жоғары болуы мүмкін.

Танымал мәдениетте

Pet Shop Boys-тің "Will o' the wisp" трегі U1 желісіне сілтеме жасайды, оның атын және төрт станциясын тікелей атап көрсетеді. Бұл сілтеме желінің "қонақтар пойзы" ретіндегі мәртебесіне жасалған, ол гей түнгі өмірімен танымал аймақтарға қызмет көрсетеді.