Кіріспе

Отто Мария Карпо (Otto Maria Carpeaux, 9 наурыз 1900 жыл - 3 ақпан 1978 жыл) - Австрияда туған бразилиялық әдеби сыншы және көп тіл білгіш ғалым.

Карьерасының жалпы көрінісі

Карпо 1900 жылы Венада еврей отбасында дүниеге келді және 1939 жылға дейін сол жерде өмір сүрді. 20 жасында Вена университетінде заңгер мамандығын оқыды. 1925 жылы әдебиет және философия саласында докторлық диссертациясын қорғап, журналист ретінде жұмыс істеуге кірісті. Кейін Лейпцигте толық ғылымдар мен математиканы, Парижде әлеуметтану мен философияны, Неапольде салыстырмалы әдебиетті, ал Берлинде саясатты зерттеді. Өмірінің бір кезеңінде Карпфен Рим-католик дініне кіріп, атына Мария есімін қосып, біраз уақыт Фиделис тегін қолданды. Бұл дінге өтуі оның саяси кітаптарында (мысалы, «Wege Nach Rom») және ойлау жүйесінде көрініс берді, нәтижесінде ол Энгельберт Доллфустың оңшыл үкіметіне қатысты. Аншлюс орын алғанда және нацистер Венаны басып алғанда, Карпо Бельгияға қашып кетті. Ол онда шамамен бір жыл тұрды, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Бразилияға көшті. Карпо бастапқыда португал тілін білмеді, бірақ оны өздігінен үйреніп, ақырында тегін «Карпо» деп французшалауға бекінді, себебі бразилиялық зиялылар арасында осылай беделдірек көрінеді деп ойлады. Бастапқыда оған қарапайым шаруа жұмысы берілді, бірақ ол бірте-бірте әдеби сыншы ретінде танылды. Оның алғашқы жарияланған мақаласы Франц Кафка туралы «Correio da Manhã» газетінде жарық көрді, бұл оның қиын жағдайдағы уайымсыздығынан туған қадам болды. Ол Роберт Мусил және Кафка сияқты жазушыларды, сондай-ақ Вильгельм Дилтей, Бенедетто Кроче, Уолтер Бенджамин және басқалардың әдеби сыншыларын бразилиялық оқырмандарға таныстырды. 1942 жылы португал тіліндегі алғашқы кітабы жарық көрді. Екі жылдан кейін ол Fundação Getúlio Vargas кітапханасының директоры болды. Ол сондай-ақ Фридрих Энгельс және Макс Вебер сияқты философтар мен әлеуметтанушылар, сондай-ақ Карлос Драммонд де Андраде және Грасильяно Рамос туралы жазған бразилиялық жазушылар туралы эсселер жариялады. Карпоның ең маңызды еңбегі – сегіз томдық «História da Literatura Ocidental» (Батыс әдебиетінің тарихы), ол қоғамдық доменде болғанына қарамастан, тек португал тілінде ғана қолжетімді. Карпо бұл шедеврді 1941 жылдан 1947 жылға дейін сегіз жыл бойы жазды. Кейіннен сыншы Хосе Лино Грюневальд оны прозадағы тілдің ең жарқын сәттерінің бірі деп атады, тіпті Карпоның ана тілі болмағанына қарамастан. Бұл еңбек ерекшелігі – барлық кезеңдер арасында байланыс орнатуға тырысып, әдеби тарихтың тұтас көрінісін жасауға бағытталғандығы. Кітапта талқыланған тұлғалардың көпшілігі туралы 8000-нан астам қысқаша сын-тексерулер мен түсіндірмелер бар, тек өтпелі түрде айтылғандардан басқа; олардың барлығы түпнұсқа тілдерінде, түсіндірмелерде, цитаталарда және библиографияда қарастырылған. Сілтеме берілген еңбектердің жалпы библиографиялық көлемі 30 000 немесе одан да көп кітапқа жетеді. Бұл серияда Карпо классикалық грек және латын әдебиеттерін талдаудан бастайды және екінші жүз жылдық авангардтық қозғалыстарға, мысалы, сюрреализм мен дадаизмге дейін жетеді, арадағы барлық маңызды әдеби мектептерді қамтиды. Осы себепті оны «бразилиялық әдебиет және мәдениет библиографиясының негізгі еңбегі» деп атады. Антонио Кандидо үшін Карпоның «әмбебап көрінісі оған сыншыл ұлтшылдықтың кейбір шектеулерін жеңуге мүмкіндік береді, оның тарихи функциясы белгілі бір сәттерде маңызды, бірақ әдеби құбылыстардың нақты өлшемін жоюға қызмет етуі керек емес, ол өз табиғаты бойынша трансценденттік, сондай-ақ ұлттық. Карпо басқа сәттерде бразилиялық әдебиеттің оның сияқты екі жақты көзқараспен қаралуының пайдасын көрсетеді, бұл түсінікті арттыруға және қалыпты жағдайды бұзуға қабілетті». Карпо милитаризм мен тирандыққа деген жеккөрінісін ешқашан тастамай, Бразилияның әскери режиміне қарсы шықты және 1968 жылы саяси пікірталасқа белсенді қатысу үшін әдеби шығармаларын тоқтатты. Алайда, ол «Mirador» атты энциклопедияны құруға қатысты. Ол оңшыл ойшыл ретінде өз нанымдарын сақтап, 1978 жылы жүрек талмасынан қайтыс болды. Жақында оның эсселерін бразилиялық философ және журналист Олаво де Карвалхо жинақтап, кіріспе жазды. Сыншы Мауро Суза Вентура Карпоның өмірі мен шығармашылығына арналған «De Karpfen a Carpeaux» зерттеуін жариялады. Карпоның басқа еңбектері: неміс әдебиетінің терең тарихы, әдеби сынға арналған бірнеше кітап, Батыс музыкасының танымал тарихы және әртүрлі саяси жазбалар.

Шығармалары

(1942). Чисталық шаңырағы. Рио-де-Жанейро: Бразилия студенттер үйі (мәдени департамент). (1943). Ориген және Фин. Рио-де-Жанейро: Бразилия студенттер үйі (мәдени департамент). (1951). Бразилия әдебиетінің кішігірім критикалық библиографиясы. Рио-де-Жанейро: Білім және денсаулық сақтау министрлігі, Құжаттама қызметі [Letras e Artes, 1964]. (1953). Жауаптар мен сұрақтар. Рио-де-Жанейро: Білім және денсаулық сақтау министрлігі, Құжаттама қызметі. (1953). Портреттер мен оқулар. Рио-де-Жанейро: "Организация Симонес" басылымы. (1958). Қасыңызда. Білім және мәдениет министрлігі, Ұлттық кітап институты. (1958). Жаңа музыка тарихы. Zahar [José Olympio, 1967; Alhambra, 1977; Ediouro, 1999]. Музыка тарихының алтын кітабы: Орта ғасырдан XX ғасырға дейін, Рио-де-Жанейро: Ediouro 2001. (1959–66). Батыс әдебиетінің тарихы (8 том). Рио-де-Жанейро: Edições O Cruzeiro [Alhambra, 1978–87; Editora do Senado Federal, 4 том, 2008; Leya Brasil, 10 том, 2012]. (1960). Үстел үстіндегі кітаптар, Критикалық зерттеулер. Рио-де-Жанейро: Livraria São José. (1963). Неміс романдары. Сан-Паулу: Editora Cultrix. (1964). Немец әдебиеті. Сан-Паулу: Editora Cultrix [Nova Alexandria, 1994]. (1965). Латын Америкасы шайқасы. Рио-де-Жанейро: Editôra Civilização Brasileira. (1965). Бразилия әлем айнасында. Рио-де-Жанейро: Editôra Civilização Brasileira. (1968). Модернистік әдебиеттегі көтерілістер. Рио-де-Жанейро: Ed. de Ouro. (1968). Әдебиеттегі қазіргі заманғы тенденциялар. Эскиз. Рио-де-Жанейро, Ed. de Ouro, 1968. (1968). Жиырма бес жыл әдебиет. Рио-де-Жанейро: Editôra Civilização Brasileira. (1971). Хемингуэй: Уақыт, өмір және шығарма. Bruguera. (1976). Толғаныстар мен шындық. Рио-де-Жанейро: Fontana. (1978). Алсеу Аморосо Лима. Бейбітшілік және жер. (1992). Әдебиет және өнер туралы. Сан-Паулу: Nova Alexandria. (1999). Жиналған эсселер, 1942–1978 (1-том). Рио-де-Жанейро: UniverCidade Editora. (2005). Жиналған эсселер, 1946–1971 (2-том). Рио-де-Жанейро: UniverCidade Editora. (2014). Римге жолдар: Авантюра, құлау және рухтың жеңісі. Сан-Паулу: Vide Editorial.