Кіріспе
Бразилиялық жазушы Жоаким Мария Мачадо де Ассис (ʒwɐˈkĩ mɐˈɾi.ɐ mɐˈʃadu dʒ(i) ɐˈsis), көбінесе Мачадо де Ассис, Мачадо немесе Косме Вельёның жұмбақ шебері (1839 жылғы 21 маусым – 1908 жылғы 29 қыркүйек) – бразилиялық романының, поэзияның, пьесалардың және әңгімелердің алғашқы және ең ірі шебері. 1897 жылы Бразилия әдебиет академиясын құрып, оның алғашқы президенті болды. Өмірінің кейінгі кезеңінде француз, ағылшын, неміс және грек тілдерін өздігінен үйренді. Рио-де-Жанейродағы Моро-ду-Ливраментода кедей отбасында дүниеге келген ол, құлдық толыққандай жойылмаған елде, босатылған құлдардың немересі болды. Мемлекеттік мектепте аз оқыды және ешқашан университетте оқыған жоқ. Өзінің зияткерлік қабілеті мен өзіндік біліміне сүйене отырып, ол әлеуметтік жағдайынан көтерілу үшін күресті. Осы мақсатта ол Ауыл шаруашылығы, Сауда және Қоғамдық жұмыстар министрлігінде бірнеше мемлекеттік қызметтер атқарды, ал поэзиясы мен хроникаларын газеттерде жариялап, ерте данышпандыққа қол жеткізді. Мачадоның шығармалары Бразилиядағы реализм қозғалысын қалыптастырды. Ол өткір зекілігімен және қоғамды ашып көрсетуші сындық талдауларымен танымал болды. "Dom Casmurro" (1899), "Брас Кубастың өлімнен кейінгі естеліктері" ("Posthumous Memoirs of Brás Cubas", сондай-ақ "Кішкентай жеңімпаздың эпитафиісі" деп те аударылады) және "Quincas Borba" (ағылшын тілінде "Философ немесе Ит?" деп те аталады) – Мачадоның ең ұлы туындылары деп есептеледі. 1893 жылы ол "A Missa do Galo" ("Түн ортасындағы мисса") әңгімесін жариялады, ол бразилия әдебиетіндегі ең керемет әңгімелердің бірі саналады.
Joaquim Maria Machado de Assis (ʒwɐˈkĩ mɐˈɾi.ɐ mɐˈʃadu dʒ(i) ɐˈsis), often known by his surnames as Machado de Assis, Machado, or Bruxo do Cosme Velho (21 June 1839 – 29 September 1908), was a pioneer Brazilian novelist, poet, playwright and short story writer, widely regarded as the greatest writer of Brazilian literature. In 1897, he founded and became the first President of the Brazilian Academy of Letters. He was multilingual, having taught himself French, English, German and Greek later in life. Born in Morro do Livramento [pt], Rio de Janeiro, from a poor family, he was the grandson of freed slaves in a country where slavery would not be fully abolished until 49 years later. He barely studied in public schools and never attended university. With only his own intellect and autodidactism to rely on, he struggled to rise socially. To do so, he took several public positions, passing through the Ministry of Agriculture, Trade and Public Works, and achieving early fame in newspapers where he first published his poetry and chronicles. Machado's work shaped the realist movement in Brazil. He became known for his wit and his eye opening critiques of society. Generally considered to be Machado's greatest works are Dom Casmurro (1899), Memórias Póstumas de Brás Cubas ("Posthumous Memoirs of Brás Cubas", also translated as Epitaph of a Small Winner) and Quincas Borba (also known in English as Philosopher or Dog?). In 1893 he published "A Missa do Galo" ("Midnight Mass"), often considered to be the greatest short story in Brazilian literature.
Туу және жасөспірімдік кезең
Хоаким Мария Мачадо де Ассис 1839 жылғы 21 маусымда Бразилия империясының сол кездегі астанасы Рио-де-Жанейрода дүниеге келді. Оның әкесі Франсиско Хосе де Ассис – қабырғаға сурет салатын суретші, бұрынғы құлдардың ұлы, ал анасы Мария Леопольддина да Камара Мачадо – Азор аралдарынан келген португалдық кір жуушы әйел болған. Ол Ливраменто елді мекеніндегі, сенатор Бенто Баррозу Перейраның жесірі Дона Мария Хосе де Мендонса Баррозу Перейраға тиесілі үйde дүниеге келді. Ол оның ата-анасын қорғап, оларға өзімен бірге тұруға мүмкіндік берді.
Ерте өмір жолы мен білімі
Франсиско Отавиано 1858 жылы Мачадоны Correio Mercantil газетінде түзеуші ретінде жұмысқа алды. Мачадо театрға құмар болғандықтан, қысқа мерзім ішінде бірнеше пьеса жазды; оның досы Бокайува: "Сіздің туындыларыңыз сахнаға қоюға емес, оқуға арналған" деді. Оның әкесі Франсиско де Ассис 1864 жылы қайтыс болды. Мачадо әкесінің қазасын таныстарынан естіді. Ол "Кризалида" атты өлеңдер жинағын әкесіне арнады: "Франсиско Хосе де Ассис және Мария Леопольдина Мачадо де Ассистің естелігіне, менің ата-анам". Шамамен сол кезде Либералдық партия билікке келген соң, Мачадо өмірін жақсартуға көмектесетін қамқорлық қызметке ие болуы мүмкін деп ойлады. Күтпеген жерден император Дом Педро II-ден көмек келді, ол оны 1867 жылы Diário Oficial газетінде директордың көмекшісі қызметіне тағайындады және оған құрмет көрсетіп, орден берді.
Кейінгі жылдар
Мачадо де Ассис, Жоаким Набуко, Мануэль де Оливейра Лима, Афонсо Селсо, Оуро-Прето виконты және Альфредо д'Эскрагнолле Таунай сияқты жазушылар мен зиялылармен бірге Бразилия әдебиет академиясын құрды. Ол 1897 жылдан 1908 жылға дейін, өмірінің соңына дейін, академияның бірінші президенті болды. 1902 жылы ол Өнеркәсіп министрлігінің есеп басқармасына ауыстырылды. Мачадо көңілі күйзеліске толып, жалғыздық сезіне, 1908 жылдың 29 қыркүйегінде қайтыс болды. Көптеген адамдар оны барлық уақыттың ең ұлы бразилиялық жазушысы және әлемдегі ең ұлы романдар мен повесть жазушыларының бірі деп санайды. Оның хроникалары осы деңгейде танымал емес. Оның өлеңдері кейде өткір тіл қолданғаны үшін дұрыс түсінілмейді, және олар Аугусто дос Анжостың пессимистік стилімен байланыстырылады. Мачадо де Ассис американдық әдеби сыншысы Гарольд Блумның әдебиеттегі 100 ең ұлы генийдің тізіміне енді, онда Данте, Шекспир және Сервантес сияқты жазушылар да бар. Блум оны Батыс әдебиетіндегі ең ұлы қара нәсілді жазушы деп санайды, бірақ Бразилияда Мачадо пардо деп есептеледі. Оның шығармаларын әлемнің әртүрлі елдеріндегі сыншылар зерттеді, мысалы Джузеппе Альпи (Италия), Лурдес Андреасси (Португалия), Альберт Багби-младший (АҚШ), Абель Баррос Баптиста (Португалия), Хеннио Морган Биршаль (Бразилия), Эдоардо Бизарри (Италия), Жан Мишель Масса (Франция), Хелен Колдуэлл (АҚШ), Джон Гледсон (Англия), Адриен Дельпеш (Франция), Альберт Дессау (Германия), Пол Б. Диксон (АҚШ), Кит Эллис (АҚШ), Эдит Фоук (Канада), Анатоль Франс (Франция), Ричард Грэм (АҚШ), Пьер Уркаде (Франция), Дэвид Джексон (АҚШ), Г. Реджинальд Даниель (АҚШ), Линда Мерфи Келли (АҚШ), Джон К. Киннар, Альфред Мак Адам (АҚШ), Виктор Орбан (Франция), Дафни Патай (АҚШ), Ховенс Пост (Италия), Самуэль Пьютнам (АҚШ), Джон Хайд Шмитт (АҚШ), Тони Таннер (Англия), Джек Э. Томлинс (АҚШ), Кармело Виргильо (АҚШ), Дитер Волл (Германия), Аугуст Виллемсен (Нидерланды) және Сьюзан Сонтаг (АҚШ). Сыншылар Мачадо де Ассистің жазу стилінің мәні туралы келіспейді. Мысалы, Абель Баррос Баптиста Мачадоны шыншылдыққа қарсы тұратын жазушы деп санайды және оның шығармалары шыншылдықты сынап, бейнелеу мүмкіндігін немесе объективті шындықтың болуын жоққа шығаруға бағытталған деп мәлімдейді. Джон Гледсон сияқты шыншыл сыншылар Мачадоның туындыларын бразилиялық шындықтың адал бейнесі деп қарастырады, бірақ оны батыл және жаңаша техникамен орындалған. Мачадоның өзінің мәлімдемелеріне сүйене отырып, Даниель Мачадоның романдары романтизмнің эстетикалық субъективизмі (және оның салалары) мен реализмнің эстетикалық объективизмі арасындағы диалогты күрделендіру және оны жалғастыруды көрсетеді деп санайды. Сәйкесінше, Мачадоның ерте романдары 19 ғасырдың ортасындағы «романтикалық реализм» деп аталатын гибридтік ағыммен көбірек ортақ. Ал оның кейінгі романдары 19 ғасырдың соңындағы тағы бір гибридтік стильмен – әдеби импрессионизммен байланысты. Сидни Чалхуб сияқты тарихшылар Мачадоның прозасы соңғы империялық Бразилияның әлеуметтік, саяси және экономикалық кемшіліктерін ашып көрсетеді деп санайды. Сыншылар оның қоғамдағы қайшылықтарды ашу үшін жаңаша әдістер қолданғанына келіседі. Роберто Шварц Мачадоның прозалық баяндаудағы жаңалықтары 19 ғасырдағы Бразилияның екіжүзділігін, қайшылықтарын және бұзылуын ашу үшін қолданылатынын атап көрсетеді. Шварц Мачадоның көптеген баяндау және интеллектуалдық конвенцияларды кері қайтаратынын, олардың зиянды мақсаттарын ашу үшін қолданылатынын айтады. Сондықтан сыншылар Мачадоны өздерінің көзқарастарына немесе оны қалай дұрыс бағалауға болатындығы туралы түсініктеріне сәйкес қайта қарастырады. Дегенмен, оның өткір прозасы әртүрлі уақыттар мен орындардағы оқырмандармен байланыса алады, оның адам ретіндегі ирониялық, бірақ нәзік сезімдерін жеткізеді. Сьюзан Сонтаг, Гарольд Блум және Элизабет Хардвик сияқты танымал зиялылардың күш-жігеріне және қолдауына қарамастан, Мачадоның кітаптары – олардың ең танымалдары ағылшын тілінде бірнеше аудармада қол жетімді болса да – ағылшын тілді әлемде үлкен сатылым көрсетпеді және ол басқа латын американдық жазушылармен салыстырғанда да салыстырмалы түрде белгісіз болып қала береді. Мачадо өз туындыларында тікелей оқырманға жүгінеді, «төртінші қабырғаны» бұзады.
Құрметтер
Бразилия әдебиет академиясының негізін қалаушы мүшесі (1896–1908). Бразилия әдебиет академиясының президенті (1897–1908).
Құрметтер
: Роза орденінің рыцарі (1867). : Роза орденінің офицері (1888).
Құрмет
2017 жылдың 21 маусымында Google оның 178 жылдық туған күнін Google Doodle арқылы тойлады.